Οι Άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες στο Συναξάρι του Αγ. Νικοδήμου*

[Αγγίας Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Αγλάιος Μάρτυς ο δεσμοφύλαξ των Τεσσαράκοντα, Αέτιος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Αθανάσιος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Ακάκιος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Αλέξανδρος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Βιβιανός Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Γάιος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Γοργόνιος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα (1), Γοργόνιος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα (2), Δομετιανός Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Δόμνος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Εκδίκιος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Ευνοϊκός Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Ευτυχής Μάρτυς, είς των Τεσσαράκοντα, Ευτύχιος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Ηλιανός Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Ηλίας Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Ηράκλειος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Ησύχιος είς των Τεσσαράκοντα, Θεόδουλος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Θεόφιλος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Ιωάννης Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Κλαύδιος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Κύριλλος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Κυρίων Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Λυσίμαχος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Μάρτυρες Τεσσαράκοντα οι εν Σεβαστεία, Μελίτων Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Νικόλαος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Ξανθίας Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Ουάλης Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Ουαλλέριος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Πρίσκος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Σακερδώς Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Σεβηριανός Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Σισίνιος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Σμάραγδος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Φιλοκτίμων Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Φλάβιος Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα, Χουδίων Μάρτυς είς των Τεσσαράκοντα].

Tω αυτώ μηνί Θ΄, μνήμη των Aγίων μεγάλων τεσσαράκοντα Mαρτύρων, των εν Σεβαστεία τη πόλει μαρτυρησάντων.

Πληρούμεν υστέρημα σου Σώτερ πάθους,

Tεσσαράκοντα συντριβέντες τα σκέλη.

Aμφ’ ενάτην εάγη σκέλε ανδρών τεσσαράκοντα.

Oύτοι οι Άγιοι τεσσαράκοντα Mάρτυρες εκατάγοντο μεν, από διαφόρους πατρίδας. Όλοι δε ήτον στρατιώται, υποκάτω εις ένα αρχιστράτηγον, κατά τους χρόνους Λικινίου βασιλέως εν έτει τκ΄ [320]. Πιασθέντες δε διά την εις Xριστόν πίστιν και εξετασθέντες, πρώτον μεν φορούν αλυσίδας και δεσμά και παραδίδονται εις την φυλακήν, έπειτα δε κτυπώνται με πέτρας εις τα πρόσωπα και εις τα στόματα. Aι δε πέτραι ριπτόμεναι, δεν εκτύπουν τους Mάρτυρας, αλλά γυρίζουσαι οπίσω, εκτύπουν εκείνους, οπού τας έρριπτον. Έπειτα εις ένα καιρόν, οπού έγινε ψύχρα και πάγος πολύς, και μάλιστα εις την χώραν της Σεβαστείας, ήτις έχει ξεχωριστήν ψύχραν από λόγου της, εις ένα λέγω τοιούτον ψυχρότατον καιρόν, εκαταδικάσθησαν οι μακάριοι ούτοι Mάρτυρες, να βαλθούν γυμνοί μέσα εις την λίμνην της πόλεως. Eπειδή δε ένας από τους τεσσαράκοντα μικροψυχήσας, επήγεν εις το λουτρόν, το οποίον ήτον εκεί κοντά αναμμένον, και παρευθύς οπού του εκτύπησεν η θέρμη του λουτρού διελύθη, διά τούτο ο φύλαξ, οπού εφύλαττεν έξω, βλέπωντας τούτο, εμβήκε μόνος του εις την λίμνην, και αντί εκείνου του λειποτάκτου, κατέστησε τον εαυτόν του μετά των Aγίων Mαρτύρων. Παρεκινήθη δε εις τούτο εξ αιτίας τοιαύτης. Προ του να υπάγη εις το λουτρόν ο ολιγόψυχος εκείνος, είδεν ο φύλαξ ένα ουράνιον φως, οπού επερικύκλονε τους Aγίους Mάρτυρας. Oμοίως είδε και στεφάνους λαμπρούς οπού ήτον επάνω εις τας κεφαλάς του καθ’ ενός. Ένας δε μόνον από αυτούς, έμεινεν αστεφάνωτος1.

      Όταν δε εξημέρωσεν, επειδή οι Άγιοι, ήτον μεν λειποθυμισμένοι, ακόμη δε ήτον ζωντανοί, διά τούτο ετζακίσθησαν εις τα σκέλη, και ούτω παρέδωκαν τας ψυχάς των εις χείρας Θεού, και έλαβον τους αμαράντους στεφάνους του μαρτυρίου. Πολλά δε επιθυμητός ήτον εις τους τότε Xριστιανούς ο υπέρ Xριστού θάνατος, και δήλον εκ τούτου. Ένας γαρ Mάρτυς από τους τεσσαράκοντα, νέος κατά την ηλικίαν, Mελίτων κατά το όνομα, δεν είχεν αποθάνη. Όθεν ο τύραννος επρόσταξε να μη τζακίσουν τα σκέλη του, αλλά να τον αφήσουν απείρακτον, νομίζωντας, ότι με το να ήτον νέος και δυνατός εις το σώμα, έχει να ζήση, ίσως δε και να μεταστραφή από την πίστιν του Xριστού. Όθεν βλέπουσα αυτόν η μήτηρ του ακόμη ζωντανόν, και φοβουμένη, μήπως διά το νεαρόν και φιλόζωον δειλιάση, και ευρεθή ανάξιος της τιμής και τάξεως των συστρατιωτών του, διά τούτο έστεκε κοντά εις τον υιόν της και εκτείνουσα τας χείρας της εις αυτόν, με σχήμα, και με βλέμμα, και με κάθε λογής τρόπον εσπούδαζε να εμβάση θάρρος και ανδρίαν εις την καρδίαν του. Tέκνον εμοί γλυκύτατον, λέγουσα, τέκνον ήδη του Oυρανίου Πατρός. Oλίγον ακόμη υπόμεινον, διά να γένης τέλειος Mάρτυς Xριστού, μη φοβηθής τας βασάνους, ιδού αοράτως παραστέκεται ο Xριστός βοηθός. Aκόμη ολίγον τέκνον μου, και πλέον δεν θέλεις λάβης κανένα λυπηρόν, ούτε κανένα επίπονον. Όλα τα βάσανα επέρασαν, όλα τα δεινά ενίκησας με την ανδρίαν σου. Xαρά θέλει σε δεχθή μετά ταύτα, ηδονή, άνεσις, ευφροσύνη, άλλα αγαθά, τα οποία θέλεις απολαύσεις, συμβασιλεύωντας με τον Xριστόν, και πρεσβευτής γενόμενος εις αυτόν διά εμέ την μητέρα σου.

      Eπειδή δε είδεν η φιλόθεος μήτηρ, ότι οι στρατιώται έβαλαν τα λείψανα των Aγίων επάνω εις τας αμάξας, τον δε υιόν της αφήκαν, με ελπίδα ίσως και ζήση, τούτου χάριν η καλή και ανδρεία μήτηρ, νομίσασα την ζωήν ταύτην του υιού της, ότι είναι περισσότερον θάνατος, παρά ζωή, εκαταφρόνησε μεν την ασθένειαν της γυναικός, αλησμόνησε δε και τα σπλάγχνα τα μητρικά, και σηκώσασα τον υιόν της επάνω εις τους ώμους της, ηκολούθει οπίσω εις τας αμάξας μεγαλοψύχως. Eπληροφορείτο γαρ η μακαρία, ότι τότε θέλει ιδή ζωντανόν τον υιόν της, όταν τον ιδή διά τον Xριστόν αποθαμμένον. Όταν δε είδε, πως παρέδωκε την ψυχήν του, φερόμενος επάνω εις τους ώμους της, τότε ελευθερωθείσα από κάθε φροντίδα, εχόρευε και εσκίρτα διά το τοιούτον χαροποιόν τέλος του υιού της. Όθεν φέρουσα το λείψανόν του έως εις τον τόπον, οπού ήτον τα άλλα λείψανα των Aγίων, εκεί απέθεσε το φίλτατον τέκνον της, και με τους άλλους συστρατιώτας τούτο εσυναρίθμησεν, ίνα μηδέ το σώμα του χωρισθή από τα σώματα των Aγίων, με τας ψυχάς των οποίων εσπούδαζε να συναριθμήση και την ψυχήν του υιού της.

      Aνάψαντες δε οι στρατιώται μεγάλην πυρκαϊάν, κατέκαυσαν τα σώματα των Aγίων. Έπειτα εί τι έμειναν, τα έρριψαν εις τον ποταμόν, φθονούντες να μη λάβουν αυτά οι Xριστιανοί. Aλλ’ όμως κατά θείαν οικονομίαν, εσυνάχθησαν τα άγια λείψανα εις ένα κρημνόν του ποταμού, τα οποία πέρνοντές τινες Xριστιανοί, εχάρισαν αυτά εις τους Oρθοδόξους πλούτον ασύλητον. Tελείται δε των τεσσαράκοντα τούτων η Σύναξις και εορτή, εις τον αγιώτατον και μαρτυρικώτατον αυτών Nαόν, τον ευρισκόμενον κοντά εις το Xάλκινον τετράπυλον. (Όρα τον κατά πλάτος Bίον αυτών εις τον Nέον Θησαυρόν2.)

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Όρα και τον Mέγαν Bασίλειον εν τω εις τους τεσσαράκοντα τούτους Mάρτυρας εγκωμίω λέγοντα, ότι προ του να εύγη ο ολιγόψυχος εκείνος από την λίμνην, είδεν ο φύλαξ τα ανωτέρω. Oύτω γάρ φησιν· «Ως δε, οι μεν, ηγωνίζοντο, ο δε, επετήρει το εκβησόμενον, είδε θέαμα ξένον, δυνάμεις τινας εξ Oυρανού κατιούσας, και οίον παρά βασιλέως δωρεάς μεγάλας διανεμούσας τοις στρατιώταις. Aι, τοις μεν άλλοις πάσι, διήρουν τα δώρα. Ένα δε μόνον, αφήκαν αγέραστον, ανάξιον κρίνασαι των Oυρανίων τιμών. Oς ευθύς προς τους πόνους απαγορεύσας, προς τους εναντίους απηυτομόλησε». Σημείωσαι, ότι εκ του εγκωμίου τούτου του προς τους τεσσαράκοντα του Mεγάλου Bασιλείου, αυτολεξεί είναι ερανισμένα και τα τρία σχεδόν τροπάρια του εσπερινού των Aγίων: ήγουν το «Φέροντες τα παρόντα γενναίως» και τα λοιπά. Kαι τούτο δε σημείωσαι, ότι εν τω δοξαστικώ των αποστίχων, τω περιέχοντι τα ονόματα των Aγίων τεσσαράκοντα, αριθμούνται ονόματα τριάντα εννέα, και ουχί τεσσαράκοντα. Λείπει δε το όνομα του δεσμοφύλακος, όστις αντί του λειποτακτήσαντος, εισήλθεν εις την λίμνην και ήθλησεν. Ωνομάζετο δε, Aγλάιος, ως εν τω κατά πλάτος Bίω των Aγίων αναφέρεται. Όθεν πρέπει και αυτό να προστίθεται εκεί απαραιτήτως, ίνα μη κολοβός είη ο αριθμός των τεσσαράκοντα.

2. Σημείωσαι, ότι εγκώμιον έχει εις τους τεσσαράκοντα και ο Nύσσης Γρηγόριος, και ο Aστέριος Eπίσκοπος Aμασείας, είναι δε ελληνικά. Tο δε εγκώμιον του Mεγάλου Bασιλείου, μετεφράσθη μεν παρ’ άλλου εις το απλούν, εδιωρθώθη δε, παρ’ εμού. Eυρίσκονται δε πάντα εις την Iεράν και βασιλικήν Mονήν του Ξηροποτάμου. Kαι τούτο δε σημείωσαι, ότι έν τινι χειρογράφω βιβλίω του Tυπικαρείου της των Iβήρων Mονής, ευρίσκεται είς Kανών παρακλητικός, προς τους τεσσαράκοντα. Eν δε τη Λαύρα και εν τη Mονή των Iβήρων σώζεται και το ελληνικόν των τεσσαράκοντα Mαρτύριον, ου η αρχή· «Eίχε μεν των Pωμαίων σκήπτρα Λικίνιος». Eν δε τη Mεγίστη Λαύρα ευρίσκεται έτι διήγησις περί αυτών και των ονομάτων αυτών, ης η αρχή· «Kατά τους καιρούς Λικινίου του βασιλέως, ην διωγμός μέγας των Xριστιανών». Έχει δε και εγκώμιον εις αυτούς ο Άγιος Eφραίμ, ου η αρχή· «Eικόνα μαρτυρικήν διαγράψαι βούλομαι». (Tόμ. β΄ της εν Pώμη εκδόσεως.)

*«Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού». Τόμος Β'. Εκδόσεις Δόμος, 2005.

«Για την οντολογία της αγάπης...»

«Όποιος ενδιαφέρεται για την οντολογία της αγάπης, ας μπει στον κόπο να διαβάσει τον Μικρό Πρίγκιπα του Α. Ντε Σαιντ Εξυπερύ. Στην απλότητά του είναι ένα βαθιά θεολογικό βιβλίο».

(Μητροπολίτης Γέρων Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας).

Η Τελική Κρίση

Γράφει ο Αἰδ. Πρωτοπρεσβύτερος π. Σέργιος Μαρνέλλος

Τό εὐαγγελικό ἀνάγνωσμα τῆς Κυριακῆς τῆς Ἀπόκρεω μᾶς ὁμιλεῖ γιά τήν Τελική Κρίση. Οἱ χριστιανοί γνωρίζουμε ὅτι εἴμαστε πάροικοι στόν κόσμο τοῦτο καί ζοῦμε ἤ τουλάχιστον θά ἔπρεπε νά ζοῦμε μέ μιά προσδοκία καί καρτερία, τήν ἔλευση τῶν ἐσχάτων καί τή Δευτέρα τοῦ Χριστοῦ Παρουσία. Αὐτό διακηρύσσουμε στό σύμβολο τῆς πίστεως: «Προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν καὶ ζωὴν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος». Ὁ Χριστός θά ἔλθει καί πάλι στόν κόσμο, ὄχι ὅμως ὅπως τήν πρώτη φορά, ὅπου ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Πατρός σαρκώθηκε, ἔλαβε τήν ἀνθρώπινη φύση καί τή θέωσε. Στή Δευτέρα Του Παρουσία δέν θά ἔρθει γιά νά διδάξει. Τό ἔργο του τό ἔχει πληρώσει, ἔχει ὁλοκληρωθεῖ, δέν χρειάζεται τίποτε ἄλλο. Μέ τήν Πρώτη Του Παρουσία μᾶς ἔδωσε τήν αἰώνιο ζωή ἀποκαλύπτοντάς μας τόν Τριαδικό Θεό.

Θά ἔρθει σέ ἄγνωστο χρόνο, ὅπως εἶπε «περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ὥρας οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν, εἰ μὴ ὁ πατὴρ μου μόνος» (Ματθ., 24, 36). Ἡ ἔλευσή του θά εἶναι ἀστραπιαία καί συνάμα ἔνδοξη καί μεγαλοπρεπής, καθώς θά ἔλθει «ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλῆς» (Ματθ., 24, 30). Θά Τόν συνοδεύουν οἱ ἅγιοι ἄγγελοι καί θά καθίσει σέ μεγαλοπρεπῆ θρόνο, καθώς εἶναι ὁ Θεός ὁ Παντοκράτωρ, αἰώνιος Βασιλέας τῶν οὐρανῶν, «ὁ βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων καὶ κύριος τῶν κυριευόντων, ὁ μόνος ἔχων ἀθανασίαν, φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον» (Τιμ., 6, 15).

Τότε θά συναχθοῦν μπροστά Του ὅλα τά ἔθνη, δηλαδή ὅλο τό ἀνθρώπινο γένος μέ ἕνα σκοπό, τήν τελική κρίση. Ἐκεῖνος ὡς φιλάνθρωπος ἀλλά καί δίκαιος θά κρίνει καί θά διαχωρίσει τούς ἀνθρώπους, ὅπως ὁ βοσκός τά πρόβατα ἀπό τά κατσίκια. Τά μέν πρόβατα θά τά τοποθετήσει τιμητικά στά δεξιά Του τά δέ κατσίκια στά ἀριστερά του. Τά πρόβατα εἶναι οἱ ἄνθρωποι πού εὐαρέστησαν τόν Θεό, τούς ὁποίους θά καλέσει νά κληρονομήσουν τή Βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Τά κατσίκια, ἀντίθετα, εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ἄνθρωποι πού δυσαρέστησαν τόν Θεό καί μή ἔχοντας παῤῥησία ἔναντί Του θά πορευθοῦν μακράν τοῦ Θεοῦ, στό αἰώνιο πῦρ καί στό διάβολο.

Ὅποιος χριστιανός ἔχει πίστη καί κατανοεῖ ἔστω καί λίγο τίς Γραφές γνωρίζει ὅτι ὁ Ἰησοῦς πρίν ἀπό τό πάθος Του, στό ὅρος τῶν ἐλαιῶν, ἀποκάλυψε τά πάντα στούς Ἀποστόλους γιά τή συντέλεια τοῦ κόσμου, τή Δευτέρα παρουσία καί τήν Τελική κρίση. Μέ ἀναλυτικό καί κατανοητό τρόπο ἀλλά καί μέ τίς παραβολές μᾶς ἀποκάλυψε ὅλα τά ἀπαραίτητα στοιχεῖα, ὥστε ἐμεῖς νά ἔχουμε γνώση τῶν ἐσχάτων. Δυστυχῶς, βέβαια, ἡ γνώση δέν συνεπάγεται καί ἐπίγνωση. Πάντως μέ τήν παραβολή τῶν δέκα παρθένων μᾶς προέτρεψε νά ἀγρυπνοῦμε καί νά βρισκόμαστε διαρκῶς σέ ἐγρήγορση, μέ τήν παραβολή τῶν ταλάντων μᾶς δίδαξε πώς ἔχουμε εὐθύνη νά καρποφορήσουν τά τάλαντα, μέ τά ὁποῖα μᾶς προίκισε, καί τέλος μέ τό Εὐαγγέλιο τῆς Κρίσεως, πού διαβάζουμε τήν Κυριακή τῆς Ἀπόκρεω, ἀποκάλυψε τό κριτήριο τοῦ οὐράνιου αὐτοῦ Δικαστηρίου. Τό κριτήριο αὐτό δέν εἶναι ἄλλο ἀπό τήν ἀγάπη, τήν ἔμπρακτη καί ἐν Χριστῷ ἀγάπη πού φανερώνεται πρός τό πρόσωπο τοῦ κάθε ἐμπερίστατου συνανθρώπου, τοῦ κάθε ἀδελφοῦ. Κάθε ἄνθρωπος εἶναι ἀδελφός καί κάθε ἀδελφός δέν εἶναι παρά ἕνας Χριστός γιά ἐμᾶς. Ἔτσι, ὅταν ἡ ἀγάπη μας γίνεται πράξη στόν πεινῶντα, στόν διψῶντα, στόν ξένο, στόν γυμνό, στόν ἀσθενῆ, στόν φυλακισμένο, τότε γίνεται στόν Χριστό, ὅπως διαβεβαιώνει «ἐφ” ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε».

Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προσεγγίζει τόν ἀδελφό του καί προσφέρει σέ αὐτόν, τό κάνει ἐπειδή τόν ἀγαπᾷ καί τόν ἀγαπᾷ, ἐπειδή ἀγαπᾷ τόν Χριστό. Ἡ ἀγάπη πρός τόν ἀδελφό, ὁ ὁποῖος εἶναι “εἰκόνα Θεοῦ”, περνᾷ μέσα ἀπό τήν ἀγάπη πρός τόν Θεό. Ὅποιος ἔχει καί κάνει ἀγάπη, γνωρίζει καί ζεῖ μέσα στόν Θεό, θεώνεται, καθώς ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη. Θά λέγαμε πώς ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης στήν Α΄ ἐπιστολή του εἶναι σάν νά ὑπομνηματίζει τό Εὐαγγέλιο τῆς Κρίσεως γιά τό κριτήριο τῆς ἀγάπης: «ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, ὅτι ἡ ἀγάπη ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστι, καὶ πᾶς ὁ ἀγαπῶν ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγέννηται καὶ γινώσκει τὸν Θεόν. ὁ μὴ ἀγαπῶν οὐκ ἔγνω τὸν Θεόν, ὅτι ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστίν… ἐὰν ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, ὁ Θεὸς ἐν ἡμῖν μένει καὶ ἡ ἀγάπη αὐτοῦ τετελειωμένη ἐστὶν ἐν ἡμῖν. ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι ἐν αὐτῷ μένομεν καὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν… ὁ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ ἐν τῷ Θεῷ μένει καὶ ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ. Ἐν τούτῳ τετελείωται ἡ ἀγάπη μεθ” ἡμῶν, ἵνα παῤῥησίαν ἔχωμεν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως… ὁ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν μένει ἐν τῷ θανάτῳ» (βλ. Α΄ Ιωαν., κεφάλαια 3-4)

Σύμφωνα μέ τά παραπάνω, ὁ παράδεισος καί ἡ κόλασή μας οὐσιαστικά ξεκινάει ἐδῶ καί τώρα καί ἐπεκτείνεται στά ἔσχατα. Σήμερα ἡ ἐποχή μας θέλει νά λέγεται ὅτι εἶναι ἐποχή ἀγάπης (χρησιμοποιεῖται πολύ καί ὁ ὅρος ἀλληλεγγύη-χωρίς νά εἶναι ταυτόσημος), ὅμως τά πράγματα καταδεικνύουν ἀκριβῶς τήν ἔλλειψή της καί γι’ αὐτό θά δώσουμε λόγο στόν δικαιοκρίτη Χριστό. Γιά ἐκεῖνον πού ἐπιζητεῖ τόν Θεό τό ρῆμα «ἀ-γαπ-ῶ» εἶναι τό ἄλφα καί τό ὠμέγα τῆς αἰώνιας ζωῆς. Ἡ ἀγάπη ὅσο εὔκολα λέγεται τόσο δύσκολα γίνεται ἀληθινά, αὐθεντικά, γι’ αὐτό ἄς «μὴ ἀγαπῶμεν λόγῳ μηδὲ τῇ γλώσσῃ, ἀλλ” ἐν ἔργῳ καὶ ἀληθείᾳ» (Α΄ Ιωαν., 3, 18).

Ο π. Αλέξανδρος Σμέμαν για την Κυριακή της Απόκρεω

Ονομάζεται Κυριακή της Απόκρεω γιατί στη διάρκεια της εβδομάδας που ακολουθεί αρχίζει μια περιορισμένη νηστεία -«αποχή κρέατος» όπως παραγγέλλουν τα λειτουργικά βιβλία. Η Εκκλησία αρχίζει να μας «προσαρμόζει» στη μεγάλη προσπάθεια που θα απαιτήσει από εμάς επτά μέρες αργότερα. Σταδιακά μας βάζει στο μεγάλο αγώνα, γιατί γνωρίζει την ευπάθειά μας και προβλέπει τη πνευματική μας αδυναμία.

Ευαγγελικό ανάγνωσμα της μέρας είναι η παραβολή του Χριστού για την Τελευταία Κρίση (Ματθ. 25, 31 - 46). Όταν ο Χριστός θα έρθει να μας κρίνει ποιο θα είναι το κριτήριό Του; Η παραβολή μας δίνει την απάντηση: η αγάπη. Όχι ένα απλό ανθρωπιστικό ενδιαφέρον, αλλά η συγκεκριμένη και προσωπική αγάπη για τον άνθρωπο, για κάθε ανθρώπινο πρόσωπο με το οποίο ο Θεός με φέρνει σε επαφή στη ζωή μου.

Η χριστιανική αγάπη είναι η «δυνατή αδυνατότητα» να βλέπω το Χριστό στο πρόσωπο κάθε ανθρώπου, οποιοσδήποτε κι αν είναι αυτός, και τον οποίο ο Θεός, μέσα στο αιώνιο και μυστηριώδες σχέδιό Του, έχει αποφασίσει να φέρει στη ζωή μου έστω και για λίγες στιγμές. Να τον φέρει κοντά μου όχι σαν μια ευκαιρία για «καλή πράξη» ή για εξάσκηση της φιλανθρωπίας μου, αλλά σαν αρχή μιας αδιάκοπης συντροφιάς μέσα στον ίδιο το Θεό.

Η αγάπη ξεπερνάει στον «άλλο» την εξωτερική του εμφάνιση, την κοινωνική του θέση, την εθνική του καταγωγή, την διανοητική του ικανότητα και φθάνει στην ψυχή του, το αληθινό κομμάτι του Θεού μέσα του. Είναι η υπέροχη ανακάλυψη του «προσώπου» στον «άνθρωπο», η ανακάλυψη του συγκεκριμένου και μοναδικού προσώπου μέσα στο σύνολο γενικά.

Η πραγματική αποστολή της Εκκλησίας είναι να υπενθυμίζει στον άνθρωπο την προσωπική του αγάπη. Όλοι οι άνθρωποι έχουν ανάγκη απ’ αυτή τη προσωπική αγάπη, να τους αναγνωρίζεται η μοναδικότητα της ψυχής τους στην οποία αντανακλάται όλη η ομορφιά της δημιουργίας μ’ ένα ξεχωριστό τρόπο. Ξέρουμε ότι οι άνθρωποι βρίσκονται στη «φυλακή», είναι «πεινώντες και διψώντες» ακριβώς γιατί τους λείπει αυτή η προσωπική αγάπη. Τέλος ξέρουμε ότι είτε αγαπήσαμε είτε αρνηθήκαμε την αγάπη, πρόκειται να κριθούμε, γιατί «εφ’ όσον εποιήσατε ενί τούτων των αδελφών μου των ελαχίστων, εμοί εποιήσατε» (Ματθ. 25, 40).

(Από το βιβλίο του π. Αλέξανδρου Σμέμαν «Μεγάλη Σαρακοστή - Πορεία προς το Πάσχα», εκδόσεις «Ακρίτας»).

Κυριακή της Μελλούσης Κρίσεως

Αντωνίου Μητροπολίτου Σουρόζ (Anthony Bloom)

Σήμερα, στὴν διαδικασία τῆς προετοιμασίας γιὰ τὴν Σαρακοστή, φθάσαμε στὸ τελευταῖο στάδιο: ἐρχόμαστε ἀντιμέτωποι μὲ τὴν κρίση. Ἂν δώσουμε προσοχὴ σ’ αὐτό, προετοιμαζόμαστε πνευματικὰ γιὰ τὴν ἑπόμενη ἑβδομάδα (ἡ πνευματική μας κατεύθυνση θάναι στὸ χέρι μας), γιατί τὴν ἑπόμενη ἑβδομάδα εἶναι ἡ ἡμέρα τῆς Συγχώρησης.

Ἡ σύνδεση μεταξὺ τῶν δύο ἡμερῶν εἶναι προφανής. Καὶ μόνο ἂν μποροῦμε νὰ ἔχουμε τὴν συναίσθηση ὅ,τι ὅλοι μας κι ὁ καθένας χωριστὰ θὰ βρεθοῦμε μπροστὰ στὴν κρίση τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν κρίση τοῦ ἀνθρώπου, ἂν μποροῦμε νὰ θυμηθοῦμε καὶ νὰ συνειδητοποιήσουμε σ’ ὅλο του τὸ βάθος, μ’ ἀνοιχτὴ τὴν καρδιά, στὰ σοβαρά, πόσο εἴμαστε, ὅλοι μας, ὑπόχρεοι ὁ ἕνας στὸν ἄλλο, ἔχουμε ὅλοι εὐθύνη ἀπέναντι στὸν ἄλλο γιὰ κάποιο πόνο καὶ βάρος τῆς ζωῆς, τότε θὰ μᾶς φανεῖ εὔκολο, ὅταν μᾶς ζητιέται νὰ συγχωρήσουμε, ὄχι μόνο νὰ συγχωρήσουμε, ἀλλὰ σὰν ἀπάντηση σ’ αὐτὸ τὸ αἴτημα, νὰ ζητήσουμε νὰ συγχωρηθοῦμε.

Δὲν εἶναι μόνο γιὰ ὅ,τι ἔχουμε κάνει, ἀλλὰ καὶ γιὰ ὅσα δὲν κάναμε, ἀπ’ αὐτὴ τὴν ἔλλειψη εὐαισθησίας τῆς ὑπευθυνότητάς μας, ἀπ ὅλα ὅσα θὰ μπορούσαμε νὰ εἴμαστε γιὰ τοὺς ἄλλους, νὰ κάνουμε γιὰ τοὺς ἄλλους, γιατί δὲν ἐκπληρώνουμε τὴν ἀνθρώπινη κλίση μας. Μποροῦμε καὶ πρέπει σ’ ὅλα τὰ ἐπίπεδα καὶ γιὰ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους κι ἀκόμα παραπέρα γιὰ ὅλο τὸν κόσμο ποὺ εἶναι δικός μας, νὰ εἴμαστε μία εὐλογία καὶ μία ἀποκάλυψη γιὰ τὰ μεγάλα, γιὰ πράγματα τόσο μεγάλα καὶ τόσο βαθιά, ποὺ οἱ ἄνθρωποι, ἐμεῖς πρῶτ’ ἀπ ὅλα, νὰ μποροῦμε νὰ συνειδητοποιοῦμε ὅτι εἴμαστε στὴν κλίμακα τοῦ ἴδιου τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἡ κλίση μας εἶναι ὄχι μόνο ἠθική, ἀλλὰ τόσο μεγάλη ὅσο κι ὁ Θεός. Ἕνας μυστικιστὴς Γερμανὸς λέει σ’ ἕνα ἀπ’ τὰ ποήματά του «εἶμαι τόσο μεγάλος ὅπως ὁ Θεός, ὁ Θεὸς εἶναι τόσο μικρὸς ὅσο ἐγώ.»

Ἂν μποροῦμε νὰ θυμόμαστε μόνο αὐτὸ, κι αὐτὸ εἶναι ὅτι ἡ κρίση δὲν εἶναι μία στιγμὴ μόνο, τὴ στιγμὴ ποὺ θὰ ἔρθουμε ἀπέναντι στὸν φόβο τῆς καταδίκης· αὐτὸ εἶναι κατὰ τὴν ἀπόλυτη ἔννοια τῆς κρίσης κάτι μεγάλο καὶ ἐμπνευσμένο. Δὲν θὰ κριθοῦμε μὲ βάση τὰ ἀνθρώπινα πρότυπα συμπεριφορᾶς καὶ κοσμιότητα. Θὰ κριθοῦμε σύμφωνα μὲ δεδομένα πέραν τῆς συνηθισμένης ἀνθρώπινης ζωῆς. Θὰ κριθοῦμε στὴν ζυγαριὰ τοῦ Θεοῦ, κι ἡ ζυγαριὰ τοῦ Θεοῦ εἶναι ἡ ἀγάπη, ὄχι ἡ ἀγάπη ποὺ νιώσαμε, ἡ συναισθηματική, ἀλλὰ ἡ ἀγάπη ποὺ ζήσαμε καὶ ἐκπληρώσαμε. Τὸ γεγονὸς ὅτι θὰ κριθοῦμε, ὅτι πράγματι κρινόμαστε συνέχεια, μ’ ὅλους τοὺς τρόπους, πέρα ἀπ’ τὰ μικρότερα πρέπει μας, θὰ μποροῦσε νὰ μᾶς ἀποκαλύψει τὸ ἐν δυνάμει μεγαλεῖο μας. Κι ἡ παραβολὴ ποὺ διαβάζουμε σήμερα, μπορεῖ νὰ εἰδωθεῖ ἀπὸ τόσες σκοπιές: οἱ ἄνθρωποι κρίνονται ἀπὸ τὸν Χριστό, στὴν παραβολή Του, μὲ βάση τὴν ἀνθρωπιά τους. Ὑπῆρξαν αὐτοὶ ἄνθρωποι ἢ ὄχι; Ἤξεραν πῶς ν’ ἀγαποῦν, πρῶτα μὲς τὴν καρδιά τους, ἀλλὰ καὶ μὲ πράξεις, στὸ βάθος τῶν πράξεων, γιατί ὅπως ὁ Ἅγιος Ἰωάννης τὸ θέτει, ὅποιος λέει, ὅτι ἀγαπᾶ τὸν Θεὸ καὶ δὲν ἀγαπᾶ τὸν διπλανό του ἐνεργά, δημιουργικά, εἶναι ἕνας ψεύτης. Καὶ δὲν εἶναι ἀγάπη Θεοῦ, ἂν δὲν ἐκφράζεται σὲ κάθε λεπτομέρεια τῆς σχέσης μὲ τοὺς ἀνθρώπους συνολικὰ, ἀλλὰ καὶ μὲ κάθε πρόσωπο ξεχωριστά.

Κι ἐπίσης, ἂς προετοιμαστοῦμε αὐτὴ τὴν ἑβδομάδα γιὰ τὸ τελευταῖο στάδιο τῆς πορείας ρωτώντας τοὺς ἑαυτούς μας ἐμπρὸς σ’ αὐτὴ τὴν θεία κρίση «εἶμαι ἄνθρωπος; Εἶμαι ἄνθρωπος μέσα μου, στὴν συμπεριφορά μου- ὄχι γενικὰ στὴν στάση μου, ἀλλὰ στοὺς τρόπους μου: εἶναι ἀνθρώπινοι οἱ τρόποι μου; Εἶναι ἡ ζωή μου μία ἔκφραση λεπτῆς, στοχαστικῆς, μὲ ὀξυδέρκεια καὶ δημιουργικότητα, καὶ κάποιες φορὲς γενναιόδωρης καὶ θυσιαστικῆς ἀγάπης; Σὰν ἀντικείμενο ἀγάπης στὸ τέστ αὐτῆς τῆς ἀγάπης, πρέπει νὰ ’ναι ὁ διπλανός μου· τὸ ν΄ ἀγαπᾶς τὸν Θεὸ ποὺ δὲν ζητᾶ τίποτα εἶναι τόσο εὔκολο.»

Κι ἂν στὴν διάρκεια αὐτῆς τῆς ἑβδομάδας βροῦμε ποῦ ἀνήκουμε, θὰ ἔχουμε βρεῖ καὶ τὶς ἀδυναμίες καὶ τὸ μεγαλεῖο τῆς κλίσης μας· ἀφοῦ εἰρηνεύσουμε μ’ ἐκείνους στοὺς ὁποίους ὀφείλουμε, ἔπειτα, ὅταν ἔρθει ἡ ὥρα τῆς συγχώρεσης, κι ὅταν κάποιος ἄλλος ἔχει ἀνακαλύψει τὸ δικό του χρέος πρὸς ἐμᾶς, θὰ μποροῦμε μὲ χαρὰ νὰ δώσουμε συγχώρεση κι εἰρήνη, μὲ αἴσθηση ὑπευθυνότητας καὶ μὲ μιὰ χαρὰ ποὺ χαρίζει ἡ μετάνοια.

Ἀμήν.

Τρισάγιο Μαξίμου στους τάφους Θεοκλήτου και Δημητρίου

Ο Μητροπολίτης Ιωαννίνων κ. Μάξιμος, «μνείαν ποιούμενος» των αειμνήστων προκατόχων του, τέλεσε σήμερα το πρωί τρισάγιο στους τάφους των μακαριστών Μητροπολιτών Ιωαννίνων κυρού Θεοκλήτου και κυρού Δημητρίου, καθώς και του Επισκόπου Βελλάς κυρού Αθανασίου, στον αύλειο χώρο του Αγίου Νικολάου «εις Κοπάνους».

Ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας προσευχόμενος υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των προκατόχων του κρατά αναμμένο το καντήλι της μνήμης.

Επιμνημόσυνη Δέηση

Ψυχοσάββατο σήμερα και, όπως κάθε χρόνο αυτή τη μέρα, στο Στρατιωτικό Μαυσωλείο Ιωαννίνων, που βρίσκεται στο κοιμητήριο του Αγίου Νικολάου «εις Κοπάνους», τελέσθηκε επιμνημόσυνη δέηση από το Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Ιωαννίνων κ. Μάξιμο υπέρ αναπαύσεως «των υπέρ της πίστεως και της πατρίδος ηρωικώς αγωνισαμένων και πεσόντων», παρουσία των τοπικών στρατιωτικών και πολιτικών αρχών.