Η Ανάληψη του Χριστού αποτελεί ίσως το πιο ακατανόητο και συνάμα το πιο παραγνωρισμένο γεγονός της χριστιανικής εμπειρίας, καθώς η ανθρώπινη σκέψη έμαθε να συγκινείται περισσότερο από τον θάνατο παρά από τον προορισμό της.
Η Εκκλησία όμως δεν στέκεται ενώπιον της Αναλήψεως σαν μπροστά σε μία «αποχώρηση» του Θεού από τον κόσμο, αλλά σαν μπροστά στην φοβερή στιγμή κατά την οποία η ανθρώπινη φύση εισέρχεται οριστικά μέσα στη ζωή της Αγίας Τριάδος.
«Ἀνελήφθη ἐν δόξῃ» (Α΄ Τιμ. 3,16). Αυτή η μικρή φράση του αποστόλου Παύλου περιέχει ολόκληρη τη μεταβολή της ανθρώπινης μοίρας.
Εκείνο που αναλαμβάνεται δεν είναι μια αφηρημένη ιδέα ανθρώπου, αλλά η τραυματισμένη σάρκα του Αδάμ, το σώμα που γνώρισε τον ιδρώτα, τον τρόμο, τη μοναξιά, την εγκατάλειψη και τον θάνατο.
Γι’ αυτό ο άγιος Αθανάσιος θα γράψει: «Αὐτὸς γὰρ ἐνηνθρώπησεν, ἵνα ἡμεῖς θεοποιηθῶμεν».
Και ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος θα επιμείνει: «τὸ γὰρ ἀπρόσληπτον καὶ ἀθεράπευτον». Ο Χριστός δεν θεραπεύει τον άνθρωπο εξωτερικά. Προσλαμβάνει μέχρι τέλους την ανθρώπινη κατάσταση, ώστε να την οδηγήσει μέσα στην άκτιστη ζωή.
Η Ανάληψη είναι επομένως η τελική άρνηση της χριστιανικής πίστεως να αποδεχθεί ότι ο άνθρωπος είναι προορισμένος μόνο για βιολογική φθορά.
Και όμως, οι μαθητές, την ώρα της Αναλήψεως, εξακολουθούν να σκέφτονται με όρους εξουσίας. «Κύριε, εἰ ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ ἀποκαθιστάνεις τὴν βασιλείαν τῷ Ἰσραήλ;» (Πράξ. 1,6).
Είναι συγκλονιστικό ότι ακόμη και μετά την Ανάσταση, ακόμη και μπροστά στο άνοιγμα του ουρανού, ο άνθρωπος δυσκολεύεται να εγκαταλείψει τη φαντασίωση της κυριαρχίας. Θέλει πάντοτε έναν Θεό που να εγγυάται δύναμη, έλεγχο, θρίαμβο, ιστορική επιβολή.
Ο Χριστός όμως αναλαμβάνεται χωρίς να αφήσει πίσω Του ούτε στρατό ούτε κρατικό μηχανισμό ούτε αυτοκρατορικό σύστημα. Αφήνει μόνο ένα Σώμα και ένα Πνεύμα.
Αφήνει την Εκκλησία ως τρόπο υπάρξεως και όχι ως σύστημα κυριαρχίας.
Γι’ αυτό και υπενθυμίζει στους μαθητές Του: «ἐγὼ δὲ ἐν μέσῳ ὑμῶν εἰμι ὡς ὁ διακονῶν» (Λουκ. 22,27).
Η Ανάληψη καταστρέφει κάθε θρησκευτική ιδεολογία ισχύος.
Ο αναληφθείς Χριστός ανεβαίνει κρατώντας ακόμη τα σημάδια των ήλων.
Η σάρκα που κάθεται «ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ» (Μάρκ. 16,19) είναι η ίδια σάρκα που σταυρώθηκε.
Και εδώ κρύβεται όλη η τραγική αλήθεια της σωτηρίας: ο άνθρωπος δεν θεώνεται διαφεύγοντας το τραύμα του, αλλά μεταμορφώνοντάς το σε σχέση αγάπης.
Το βαθύτερο όμως μυστήριο της Αναλήψεως βρίσκεται αλλού: στην εμπειρία της απουσίας. «Συμφέρει ὑμῖν ἵνα ἐγὼ ἀπέλθω» (Ιω. 16,7).
Η φράση αυτή παραμένει σχεδόν αφόρητη για την ανθρώπινη ψυχή.
Πώς είναι δυνατόν η απομάκρυνση του αγαπώμενου προσώπου να αποτελεί προϋπόθεση πληρότητας;
Κι όμως, εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της πνευματικής ενηλικιώσεως.
Όσο ο Χριστός παραμένει απλώς ένα ορατό υποκείμενο βεβαιότητας, η σχέση μαζί Του κινδυνεύει να παραμείνει εξάρτηση.
Η Ανάληψη μετατρέπει την πίστη από κατοχή σε επιθυμία, από βεβαιότητα αφής σε εσωτερική κοινωνία.
Οι μαθητές «ἀτενίζοντες ἦσαν εἰς τὸν οὐρανόν» (Πράξ. 1,10), σαν παιδιά που βλέπουν να αποσύρεται το πρόσωπο που εγγυόταν την ασφάλειά τους.
Και τότε ακούγεται σχεδόν σκληρά η αγγελική φωνή: «τί ἑστήκατε βλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν;» (Πράξ. 1,11).
Δηλαδή: σταματήστε να αναζητάτε τον Θεό ως αντικείμενο οπτικής κατοχής.
Η αληθινή παρουσία Του θα είναι πλέον πνευματική, μυστηριακή, ευχαριστιακή.
Ο άνθρωπος που δεν αντέχει την απουσία, δεν μπορεί να γνωρίσει ούτε την αγάπη ούτε τον Θεό.
Η Εκκλησία βιώνει ακριβώς αυτή τη νέα μορφή παρουσίας μέσα στο μυστήριο του Παρακλήτου.
Ο αναληφθείς Χριστός δεν εγκαταλείπει τον κόσμο αφού επιστρέφει «ἐν ἑτέρᾳ μορφῇ». Το Άγιο Πνεύμα δεν έρχεται να αντικαταστήσει τον Υιό, αλλά να καταστήσει δυνατή την προσωπική κοινωνία όλων με Εκείνον.
Η Πεντηκοστή θα είναι η εσωτερική συνέχιση της Αναλήψεως. «Τὴν ὑπὲρ ἡμῶν πληρώσας οἰκονομίαν, καὶ τὰ ἐπὶ γῆς ἑνώσας τοῖς οὐρανίοις, ἀνελήφθης ἐν δόξῃ Χριστὲ ὁ Θεός».
Το κοντάκιο της εορτής δεν μιλά ποιητικά μόνο, αλλά διατυπώνει οντολογία. Ο Χριστός ενώνει «τὰ ἐπὶ γῆς τοῖς οὐρανίοις».
Δηλαδή η δημιουργία παύει να είναι κλειστό σύστημα θνητότητας.
Η Εκκλησία γίνεται πλέον ο χώρος όπου ο χρόνος διαπερνάται από τα έσχατα, όπου ο άνθρωπος κοινωνεί ήδη από τώρα τη ζωή της Βασιλείας.
Γι’ αυτό ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος αναφωνεί: «Σήμερον τὸ ἡμέτερον φύραμα ὑπεράνω ἀγγέλων γέγονεν».
Δεν δοξάζεται απλώς ο Χριστός.
Δοξάζεται η ανθρώπινη φύση μέσα Του.
Η γη αποκτά πλέον θέση μέσα στον ουρανό.
Και εδώ αποκαλύπτεται η βαθύτερη ασθένεια του σύγχρονου ανθρώπου: η απώλεια της εσχατολογικής επιθυμίας.
Ο πολιτισμός μας έμαθε να φοβάται τον ουρανό και να λατρεύει τη διαχείριση της επιβίωσης.
Έμαθε να μετατρέπει τον άνθρωπο σε ψυχολογική λειτουργία, σε παραγωγική μονάδα, σε βιολογικό μηχανισμό που ζητά λίγη απόλαυση πριν από το τέλος.
Γι’ αυτό και η Ανάληψη ακούγεται σχεδόν παράλογη στη σύγχρονη συνείδηση, καθώς μιλά για κάτι που ο κόσμος έχει λησμονήσει: για τον τελικό προορισμό της ανθρώπινης ύπαρξης.
Ο άνθρωπος δεν δημιουργήθηκε για να αυτοσυντηρείται επ’ άπειρον μέσα στην αγωνία του θανάτου.
Δημιουργήθηκε για κοινωνία με το άκτιστο φως.
Κάθε ανθρώπινος έρωτας, κάθε απελπισμένη αναζήτηση αναγνώρισης, κάθε δίψα εξουσίας, ακόμη και κάθε υπαρξιακή κατάρρευση, κρύβει στο βάθος της μία παραμορφωμένη νοσταλγία Αναλήψεως.
Ο άνθρωπος νοσταλγεί έναν ουρανό που δεν θυμάται πια συνειδητά. Και γι’ αυτό τίποτε εγκόσμιο δεν τον αναπαύει πραγματικά.
Η μεγάλη εορτή της Αναλήψεως είναι επομένως η οριστική κατάργηση κάθε απελπισίας.
Πλέον μέσα στον ίδιο τον θρόνο της Θεότητας υπάρχει αιώνια η ανθρώπινη σάρκα. «Συνεκάθισεν ἐν τοῖς ἐπουρανίοις» (Εφ. 2,6). Από εκεί και πέρα ο ουρανός δεν είναι ένας ξένος τόπος ούτε μια αφηρημένη μεταφυσική ιδέα. Έχει ανθρώπινο πρόσωπο.
Ο Χριστός ανέρχεται ώστε να καταστεί αιώνιος μεσίτης του ανθρώπου ενώπιον του Πατρός: «οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα εἰ μὴ δι’ ἐμοῦ» (Ιω. 14,6). Και έτσι η Ανάληψη γίνεται η πλήρωση ολόκληρης της Θείας Οικονομίας.
Όχι το τέλος της παρουσίας του Θεού στον κόσμο, αλλά η αρχή μιας νέας μορφής υπάρξεως, όπου ο άνθρωπος καλείται ελεύθερα να μεταμορφώσει ακόμη και τον θάνατό του σε πέρασμα κοινωνίας.
Ο αναληφθείς Χριστός δεν εγκατέλειψε τη γη.
Την πήρε μυστικά μαζί Του.
Μάνος Λαμπράκης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου