ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ("ΕΙΣ ΚΟΠΑΝΟΥΣ")

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ("ΕΙΣ ΚΟΠΑΝΟΥΣ")
ΤΟ BLOG ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ («ΕΙΣ ΚΟΠΆΝΟΥΣ») ΠΟΛΕΩΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Σάββατο, 16 Φεβρουαρίου 2019

«Ανοίγει το Τριώδιο…»



Σήμερα λοιπόν, καθώς λέμε, αρχίζει ή ανοίγει το Τριώδιο. Αλλά τι είναι το Τριώδιο και τι εννοούμε, όταν λέμε ότι αρχίζει το Τριώδιο, και τι είναι η εκκλησιαστική περίοδος του Τριωδίου; Γι’ αυτά τα πράγματα λοιπόν θα μιλήσουμε τώρα. Πρώτα – πρώτα το Τριώδιο είναι ένα από τα λειτουργικά βιβλία της Εκκλησίας. Στο βιβλίο αυτό περιέχονται σχεδόν κάθε ημέρα ύμνοι, που λέγονται Τριώδια, ύμνοι δηλαδή με τρεις ωδές. Οι ύμνοι αυτοί γενικά λέγονται Κανόνες. Οι Κανόνες, στην άρτια μορφή τους και αντίθετα προς τα Τριώδια, αποτελούνται από εννέα ωδές. Τι είναι οι ωδές; Είναι ομάδες από τέσσερα ως πέντε ή και περισσότερα τροπάρια, που ψάλλονται όλα με τον ίδιο τρόπο. Ενώ λοιπόν οι Κανόνες είναι ύμνοι με εννέα ωδές, τα Τριώδια είναι μικρότεροι ύμνοι με τρεις μόνο ωδές. Ωδή είναι το ιερό τραγούδι. Από τα Τριώδια λοιπόν αυτά, λέγεται  και το βιβλίο Τριώδιο.

Όλα αυτά ως εδώ είναι ένα ανιαρό μάθημα. Κι όμως αυτά παλαιότερα οι χριστιανοί τα ήξεραν και δεν ήσαν περιττά για την ευσέβειά τους. Αντίθετα, αυτά και όσα γίνονται και λέγονται στην Εκκλησία, ήσαν εκείνα, που χαρακτήριζαν την ορθόδοξη ευσέβεια. Η ιερή υμνολογία, η βυζαντινή ψαλμωδία, και η θεία λατρεία γενικά της Εκκλησίας, μαζί με την ανάγνωση των Γραφών και το θείο κήρυγμα είναι τα ιερά γράμματα και η παιδεία των ορθοδόξων. Για μας τους Έλληνες είναι και η εθνική μας γλώσσα, γιατί όλα αυτά είναι γραμμένα στα Ελληνικά, και η θεία Γραφή και οι ιερές Ακολουθίες. Αυτό για το Έθνος μας είναι ένα εξαιρετικό προνόμιο.


Τριώδιο λέγεται και η εκκλησιαστική περίοδος από σήμερα ως το Πάσχα, επειδή όλο αυτό το χρονικό διάστημα, είναι σε χρήση το λειτουργικό βιβλίο του Τριωδίου. Δηλαδή, οι τέσσερις εβδομάδες πριν από τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, οι πέντε εβδομάδες τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή ως το Σάββατο του Λαζάρου, και η Μεγάλη Εβδομάδα. Σ’ αυτές όμως τις ήμερες πρέπει να προσθέσουμε και τις άλλες εκείνες του Πεντηκοσταρίου, από το Πάσχα δηλαδή μέχρι την Κυριακή των Αγίων Πάντων. Το Πεντηκοστάριο είναι ένα δεύτερο λειτουργικό βιβλίο, συνέχεια στο Τριώδιο. Η εκκλησιαστική λοιπόν περίοδος, που αρχίζει σήμερα, κλείνει την Κυριακή των Αγίων Πάντων. Αυτή η περίοδος είναι τέσσερις μήνες, από τα τέλη του χειμώνα ως τις αρχές του καλοκαιριού.

Όλη αυτή η περίοδος, με όλες μαζί τις Κυριακές, είναι οι κινητές εορτές του εκκλησιαστικού χρόνου. Λέγονται κινητές, γιατί αλλάζουν ημερομηνίες και κινούνται πότε πρώιμα και πότε όψιμα. Αυτές οι εορτές είναι δεμένες με τη μεγάλη εορτή του Πάσχα, την οποία και ακολουθούν. Και είναι γνωστό ότι για διάφορους λόγους, που δεν θα πούμε τώρα, η εορτή του Πάσχα εορτάζεται άλλοτε πρώιμα κι άλλοτε όψιμα.

Όλα αυτά ας μη τα πάρουμε σαν ένα στεγνό μάθημα. Δεν κερδίζουμε τίποτε, αν μάθουμε περισσότερα και δεν χάνουμε αν ξέρουμε λιγότερα. Το ζήτημα είναι πως αυτά τα πράγματα τα ζούμε μέσα μας ως ορθόδοξοι. Αυτή η λειτουργική τάξη και παράδοση της Εκκλησίας μας είναι ζυμωμένη με τη ζωή των πατέρων μας. Και δεν είναι λίγο να κρατάμε την πίστη των προγόνων μας και να πιστεύουμε ότι ο Θεός μας είναι «ο Θεός των πατέρων ημών», καθώς η Εκκλησία το ψάλλει κάθε ήμερα στην ιερή Ακολουθία. Όλη η περίοδος του Τριωδίου είναι για τους ορθόδοξους χριστιανούς καιρός μετανοίας, προσευχής και νηστείας. Γι’ αυτό κι από σήμερα, που ανοίγει το Τριώδιο, ο κάθε πιστός προσεύχεται κατανυκτικά και ψάλλει· «της μετα­νοίας άνοιξόν μοι πύλας, Ζωοδότα…». Αμήν.

+Επισκόπου Διονυσίου Λ. Ψαριανού, Εικόνες έμψυχοι.

Τετάρτη, 13 Φεβρουαρίου 2019

«Η παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου στη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα. Μια διαφορετική προσέγγιση...»



Γράφει ο Αρχιμανδρίτης του Οικουμενικού Θρόνου π. Θωμάς Ανδρέου, Πρωτοσύγκελλος της Ι. Μ. Ιωαννίνων

Ξεκινά η περίοδος του Τριωδίου. Χωρίς να καταλάβουμε το πέρασμα του χρόνου, τελικά φθάνουμε από τα Χριστούγεννα στο Πάσχα. Αυτή η περίοδος που προηγείται της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, κρύβει μέσα της πολλά μηνύματα, στα οποία ο περιπατητής της ζωής, μπορεί να σταθεί υποψιασμένος και στοχαζόμενος ενεργοποιώντας τη σκέψη που γεννά προβληματισμό. Στις Εκκλησιές μας, θα αναγνωσθεί η γνωστότατη παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου.  Η διαχρονικότητα του Ευαγγελίου, φαίνεται ολοκάθαρα, μέσα από την περιγραφή των πρωταγωνιστών του.  Άνθρωποι, στους οποίους ο χρόνος δεν καταφέρνει να τους ξεπεράσει, απλά τους ακολουθεί. Αν κοιτάξεις γύρω σου, θα δεις καλύτερα και τον έναν, αλλά και τον άλλον. Σίγουρα, όχι με την ενδυμασία της εποχής στην οποίαν αναφέρεται η παραβολή, αλλά σίγουρα με την ίδια φιλοσοφία, τον ίδιο και απαράλλαχτο τρόπο σκέψεως.


Ο Χριστός, δεν προσπαθεί να ωραιοποιήσει τον άνθρωπο. Τον παρουσιάζει όπως ακριβώς είναι! Στο αντίβαρο της έπαρσης, αντιπαραβάλλει την ταπείνωση. Στην αδυναμία του φαινομενικά ισχυρού, παρουσιάζει τον πραγματικά δυνατό, εκείνον που αντιλαμβάνεται τα λάθη του. Γιατί θέλει πολύ ψυχική δύναμη να μπορείς να αναγνωρίσεις τα λάθη σου. Και τούτο, διότι αφού μπορείς να τα αναγνωρίσεις, έχεις και τη δυνατότητα να επανορθώσεις. Ο τελώνης και ο φαρισαίος, είναι πρόσωπα υπαρκτά. Ο καθένας μας, μπορεί να πάρει την θέση του ενός, ή του άλλου. Ας προσαρμόσουμε όμως τα πρόσωπα, στη δική μας εποχή. Δεν είναι τυχαίο, πως ο Χριστός επιλέγει δύο διαφορετικούς χαρακτήρες ανθρώπων, αλλά με ένα κοινό χαρακτηριστικό στοιχείο. Πιστεύουν και οι δύο στο Θεό. Αυτό το στοιχείο έρχεται ο Χριστός να αντιπαραθέσει. Δεν τους φέρνει σε συνάντηση στο δρόμο, δεν τους παρουσιάζει στον χώρο της εργασίας τους, αλλά μέσα στο Ναό του Θεού, όπου πάντες γυμνοί και τετραχηλισμένοι, δε μπορούμε να κρυφτούμε, όσο και αν το θέλουμε από το άγρυπνο βλέμμα του Θεού! 


Ο Φαρισαίος, είναι άνθρωπος της θρησκείας... Γνωστός στους ανθρώπους για τα ''καλά'' έργα του, άγνωστος στον Θεό για τη ζωή του... Στέκει ολόρθος στα μάτια των ανθρώπων αλλά όσο και να φωνάζει, η φωνή του δε φθάνει στα ώτα του Θεού... Ο άλλος, είναι τελώνης! Ένας άνθρωπος που ζει για τον εαυτό του, αλλά από τους άλλους. Η καρδιά του είναι γεμάτη από την αδικία. Δεν τολμά να κοιτάξει το Θεό! Έχει συνείδηση η οποία τον ελέγχει εξαντλητικά... Κρυμμένος σε μια σκοτεινή γωνιά, σκοτεινή όπως και η ζωή του, δεν μιλά! Μόνο δάκρυα μαρτυρούν την αναζήτηση του Θείου ελέους... Ζητά με τα δάκρυά του το έλεος του Θεού. Μετανοεί για να επανορθώσει... Το βλέμμα συμπαθείας του Θεού, στρέφεται προς αυτόν. Δικαιώνεται εκείνος που μπορεί να αναγνωρίσει τα λάθη του... Βέβαια, υπάρχει και ο άλλος που συνεχίζει να παραληρεί στην προσπάθειά του να περιγράψει τον εαυτό του.
Τελικά, μένει μόνος με την αλαζονεία του! Υποστηρίζει πως δεν κάνει κανένα λάθος, ακόμα και αν η ίδια του η ζωή τον διαψεύδει. Ποιος πιστεύει πως αυτοί οι δύο χαρακτήρες ανθρώπων εξέλειπαν; Τι μπορεί να μας έχει φέρει σε δεινή κατάσταση σήμερα, εκτός από την άρνηση μας να αποδεχθούμε πως κάνουμε λάθη; Και δεν είναι μόνον αυτό. Εκείνος που δεν μπορεί να αποδεχθεί το λάθος του, θέλει και τους άλλους να τον συνακολουθούν στις λανθασμένες επιλογές...


Τελικά, η παραβολή, δεν παρουσιάζει μόνον την ταπείνωση και την υπερηφάνεια. Παρουσιάζει ταυτόχρονα η εμμονή στο λάθος και την επανόρθωση σε αυτό. Ο τελώνης, δικαιώνεται στα μάτια του Θεού, χωρίς ίσως να το γνωρίζει! Μπορεί όμως να ελπίζει στο έλεος του Θεού. Ο φαρισαίος επιμένει να πιστεύει πως έχει εξασφαλίσει την σωτηρία! Είναι Ορθόδοξος δηλαδή πιστεύει ορθά! Αλλά, ως φαίνεται αυτή του η ορθοδοξία, αποδέκτη έχει τους άλλους, αλλά όχι τον Θεό! Δεν έκανε τίποτε περισσότερο από το να εκτελεί το γράμμα του Νόμου. Το γράμμα, όχι την ουσία του! Στο Ναό του Θεού χωρούν όλοι. Πλούσιοι, πτωχοί, καλοί, κακοί, επιστήμονες, αγράμματοι, όλοι! Οι αυτοδικαιωμένοι, μένουν μόνοι τους. Προχωρούν μόνον όσοι, δεν επιδιώκουν αλλά επιθυμούν τη δικαίωση. Και αυτοί, είναι όσοι μπορούν να αποδεχτούν πως έκαναν λάθος... Αν αυτό, το κρατήσουμε ο καθένας στη δική του καθημερινότητα, τότε, δεν θα αργήσει να έρθει και η επανόρθωση και στην προσωπική αλλά και στην γενικότερη πορεία της ζωής μας...

Τρίτη, 12 Φεβρουαρίου 2019

«Αν αγκιστρωθούμε στο παλιό…»



«Ποτέ δεν θα μπορέσουμε να πραγματώσουμε τις ουσιαστικές μας δυνατότητες, αν δεν διαθέτουμε μερικές φορές το θάρρος να αφήσουμε τα γνωστά μας περιβάλλοντα, να χωριστούμε από τους φίλους μας και να σφυρηλατήσουμε νέους δεσμούς. Αν αγκιστρωθούμε στο παλιό είναι σαν να αρνούμαστε την πρόσκληση να ανακαλύψουμε το νέο. Σύμφωνα με τον Cecil Day Lewis: "Η εγωπάθεια αρχίζει με την απομάκρυνση, και η αγάπη αποδεικνύεται με την προσφορά της ελευθερίας στον άλλο».

Κάλλιστος Ware, «Η εντός ημών Βασιλεία».
«Ακρίτας», Αθήνα 1997, σ. 73.

Δευτέρα, 11 Φεβρουαρίου 2019

«Ταπεινοφροσύνη δεν είναι…»



«Ταπεινοφροσύνη δεν είναι να λες ότι είμαι άχρηστος, αλλά να λες πως ό,τι έχεις είναι δώρο. Και η υπερηφάνεια πρέπει να νοείται ως η αίσθηση που έχουμε ότι ενώπιον του Θεού έχουμε αξία και νόημα, ότι έχουμε μια κλήση πολύ υψηλή ως εικόνες της Αγίας Τριάδος, μια κλήση που πρέπει να αξιοποιήσουμε και να χρησιμοποιήσουμε κατά των ψιθυρισμών του διαβόλου, ο οποίος λέει: "Δεν έχεις ελπίδα". Υπάρχει μια καλή αυταρέσκεια, όπως υπογραμμίζει ο ιερός Αυγουστίνος, όταν αγαπάμε και είμαστε υπερήφανοι για τον αληθινό μας εαυτό. Και μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι γι' αυτόν, επειδή ο αληθινός μας εαυτός είναι πλασμένος κατ' εικόνα του ζώντος Θεού...».

Κάλλιστος Ware, Μητροπολίτης Διοκλείας, «Εχθροί ή φίλοι; Το σώμα, η ψυχή και τα πάθη του ανθρώπου». «Εν πλω», 2015, σ. 101.

«Μια ερωτική βεβαιότητα…»



«Ο πιστός που βλέπει την σχέση του με τον Θεό ανταγωνιστικά δεν μπορεί να κατανοήσει ότι πίστη δεν σημαίνει αποδοχή ιδεολογημάτων ή ιερών εννοιών, αλλά αυτοπαράδοση σε μια αγάπη, σε έναν έρωτα. Μια ερωτική βεβαιότητα ότι κάποιος με αγαπάει πολύ και αυτόν τον κάποιον τον εμπιστεύομαι...».

π. λίβυος

Σάββατο, 9 Φεβρουαρίου 2019

«Η Χαναναία γυναίκα…»



Σύμφωνα με το σχετικό ευαγγελικό κείμενο, «μόλις η Χαναναία γυνή πλησίασε την ακολουθία του Κυρίου, άρχισε να κραυγάζει δυνατά για να την ακούσει και να την προσέξει· ελέησόν με Κύριε, υιέ Δαβίδ· η θυγάτηρ μου κακώς δαιμονίζεται, ο Κύριος όμως ουκ απεκρίθη αυτή λόγον!». Δεν της έδωσε σημασία. Μάλιστα, όταν οι μαθητές του, ενοχλημένοι από τις κραυγές της Χαναναίας, τον παρεκάλεσαν· «απόλυσον αυτήν, ότι κράζει όπισθεν ημών», ο Κύριος “διέψευσε” τον λόγο του Πέτρου, ότι ο Θεός δεν είναι προσωπολήπτης και δεν κάνει διάκριση μεταξύ των εθνών και του Ισραήλ, λέγοντας στους μαθητές του· «ουκ απεστάλην ει μη εις τα πρόβατα τα απολωλότα οίκου Ισραήλ».
Παρά την απογοητευτική εν τούτοις απάντηση του Κυρίου προς τους μαθητές του, για την δύστυχη γυναίκα, την Χαναναία, εκείνη συνέχισε να επιμένει στο αίτημά της· «Κύριε, βοήθει μο». Τότε ο Κύριος μίλησε, για να της δηλώσει, με λόγο προσβλητικό, ότι δεν υπάρχει κανένα περιθώριο επικοινωνίας του μαζί της. Για ποιο λόγο άραγε; Διότι· «ουκ έστι καλόν λαβείν τον άρτον των τέκνων και βαλείν τοις κυναρίοις».
Οποιοσδήποτε κι αν ήταν ο αποδέκτης αυτού του σκληρού και ταπεινωτικού λόγου του Κυρίου, θα προσπαθούσε το γρηγορότερο να εξαφανισθεί από προσώπου Κυρίου, για να κρύψει το δικό του πρόσωπο στα έγκατα της γης.


Η Χαναναία όμως δεν έλεγε να σκύψει το κεφάλι. Επέμενε, ήθελε να κάμψει την αντίσταση του Χριστού για διάλογο μαζί της. Έτσι απάντησε αυθόρμητα και άμεσα στον ταπεινωτικό λόγο του· «Ναι, Κύριε· και γάρ τα κυνάρια εσθίει οπό των ψυχίων των πιπτόντων από της τραπέζης των κυρίων αυτών».
Παραδέχθηκε ότι είναι σκυλάκι. Και μάλιστα πεινασμένο. Ναι! Αλλά δεν κάμφθηκε! Δεν τελμάτωσε στον πόνο του ηχηρού ταπεινωτικού λόγου του Κυρίου. Αντίθετα ο λόγος αυτός την τίναξε επίσης αυθόρμητα υπεράνω της σκληρής εξουθένωσης του Κυρίου, σε μια σωτήρια υπέρβαση της ταπεινωτικής απορρίψεώς του, ώστε να “νικήσει” τον Κύριο στην διαλογική του αντίσταση, πείθοντάς τον, ότι, ναι, και σαν σκυλάκι δικαιούται να είναι, ακόμη και επί του εδάφους της απορρίψεώς της αυτής, ομοτράπεζος των κυρίων της.
Και αξιώθηκε να τιμηθεί με την αξιοζήλευτη επιβράβευσή της· «ω γύναι, μεγάλη σου η πίστις· γεννηθήτω σοι ως θέλεις! Και ιάθη η θυγάτηρ αυτής οπό της ώρας εκείνης».
Σε ποιο σημείο άραγε της στάσεώς της απένταντι στον Κύριο έδειξε η Χαναναία γυναίκα την νηπτική ανταύγεια του νου της; Ασφαλώς στο σημείο που κεραυνοβολήθηκε από την εξουθενωτική απόρριψη του Χριστού. «Ουκ έστι καλόν, λαβείν τον άρτον των τέκνων και βαλείν τοις κυναρίοις».
Μια τέτοια ταπείνωση, μπροστά στα μάτια του πλήθους κόσμου, δεν θα την άντεχε άλλος άνθρωπος. Η οξύτητα της προσβολής αυτής· “κυνάριο”, είσαι σκύλος, θα μπορούσε να λειτουργήσει στις περισσότερες, παρόμοιες περιπτώσεις, ως ανάφλεξη οργής με δυναμισμό φονικού όπλου! Και τότε η ψυχολογία θα εδικαίωνε ασφαλώς τον εκμανέντα...


Το θετικό αποτέλεσμα της θεαματικής, εν μέσω πολλού κόσμου, απορρίψεως της Χαναναίας γυναίκας από τον Κύριο δεν πρέπει φυσικά να καταλογισθεί αποκλειστικώς και μόνο στην τελευταία, αλλά και στην χαριτόβρυτη ευλογία του κυριακού λόγου. Οπωσδήποτε όμως ο Κύριος, με όργανο την ευλογία της απορρίψεώς της, φώτισε τον νου της με μια έκρηξη νηπτικής ελλάμψεως, φωτιστικής και για τους αναγνώστες της οικείας ευαγγελικής περικοπής.
Η Χαναναία γυναίκα, σε εκπληκτική εγρήγορση ετοιμότητος να δεχθεί την απόρριψή της στον ευρύτερο κοινωνικό χώρο, έγινε παράδειγμα προς μίμηση σ’ ένα κοινό πρόβλημα όλων μας· την προστασία πάση θυσία του κοινωνικού προσωπείου μας! Η ανταύγεια της νήψεως εκπέμπεται πλούσια στη δημόσια αυτή ταπείνωση, όπου η παραδοχή της γυμνότητος του ανθρώπου, από γνήσια αξιολογικά ερείσματα της ζωής αποβαίνει πάθος ανυπόφορο.

Ι. Κ. Κορναράκης, «Κυνηγώντας τον βάτραχο…στο φως της νήψεως».

Τετάρτη, 6 Φεβρουαρίου 2019

Ο Άγιος Χαράλαμπος



Δύο συναξαριστικά κείμενα για τον Άγιο Χαράλαμπο, που η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του στις 10 Φεβρουαρίου.
Μ' ένα κλικ στους παρακάτω συνδέσμους:
https://eiskopanous.blogspot.com/2016/02/blog-post_9.html