Η Εκκλησία μας εορτάζει τη μνήμη του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστή Λουκά. Είναι ένας γλυκύτατος και φιλανθρωπότατος Ευαγγελιστής, ζωγράφος των ταπεινών και μετανοημένων, φίλος των τσακισμένων και των φτωχών. Στα δύο ιερά βιβλία που συνέγραψε, το τρίτο Ευαγγέλιο και τις Πράξεις των Αποστόλων, μας δίνει με τα πλέον ζωηρά χρώματα την ατμόσφαιρα της αναστάσιμης χαράς και της λύτρωσης, την οποία έφερε ο Χριστός ως Σωτήρας στον εξαθλιωμένο από την αμαρτία και την ανισότητα κόσμο.
Σκοπός του Ευαγγελίου του ήταν να μας μεταφέρει το κήρυγμα της Ανάστασης και να διακηρύξει ότι υπάρχει σωτηρία και άφεση για όποιον τις ζητήσει. Αυτό το μήνυμα διακηρύχθηκε στη Βηθλεέμ, στον Ιορδάνη, σε όλη την Ιουδαία και έως την πρωτεύουσα πόλη της Ρώμης, μέσα από τη διδασκαλία και τα Πάθη του Χριστού και, έπειτα, με τη μαρτυρία της Ανάστασής Του από τους Αποστόλους στα πέρατα της οικουμένης. Μαθητής και σύντροφος των Αποστόλων ήταν ο Λουκάς σε αυτή την πορεία και γνησιότατος κήρυκας του Ευαγγελίου, ως αυτόπτης μάρτυρας της Ανάστασης.
Το στοιχείο της χαράς είναι έντονο και κυρίαρχο στο Ευαγγέλιο του Αγίου Λουκά. Ο Άγιος μας άφησε ως κληρονομιά ένα Ευαγγέλιο γραμμένο με τόση τρυφερότητα, που αναδεικνύει ακριβώς το έλεος και την απλότητα του Θεού, ο οποίος αγκαλιάζει τον κουρασμένο και αμαρτωλό άνθρωπο.
Το Ευαγγέλιο του Λουκά είναι γεμάτο από ύμνους και πνευματικές ωδές, καθώς και από τον ασπασμό του «Χαίρε», στοιχεία που δίνουν μια διαρκή ευχαριστιακή ατμόσφαιρα στο Ευαγγέλιο και φαιδρύνουν την ψυχή του ακροατή. Ο Αρχάγγελος Γαβριήλ προαναγγέλλει στον Ζαχαρία ότι η γέννηση του Ιωάννη του Προδρόμου θα φέρει «χαρά σοι καὶ ἀγαλλίασις». Η Παναγία δέχεται το μήνυμα με τον χαιρετισμό «Χαίρε, εσύ που είσαι προικισμένη με τη χάρη του Θεού» και, στον ύμνο της, εκφράζει τη χαρά της για τον Θεό, τον Σωτήρα της. Κατά τη γέννηση του Ιησού, ο άγγελος αναγγέλλει στους βοσκούς: «εὐαγγελίζομαι ὑμῖν χαράν μεγάλην» για όλο τον λαό (Λουκ. 2:10). Ο Συμεών γεμίζει χαρά και δοξολογεί τον Θεό. Ο Χριστός αναγγέλλει στο πρώτο Του κήρυγμα ότι ήρθε για να ευαγγελιστεί, δηλαδή να αναγγείλει χαρμόσυνο μήνυμα στους φτωχούς και τους ταπεινούς. Ο Ιησούς «ἠγαλλιάσατο τῷ πνεύματι», δηλαδή χάρηκε πνευματικά, βλέποντας την καρποφορία του κηρύγματος (Λουκ. 10:21).
Το Ευαγγέλιο κλείνει με τους μαθητές να επιστρέφουν από το όρος των Ελαιών στα Ιεροσόλυμα «μετὰ χαρᾶς μεγάλης» (Λουκ. 24:52), έχοντας λάβει την υπόσχεση του Αγίου Πνεύματος και της σωτηρίας.
Η χαρά είναι τόσο κυρίαρχο βίωμα για την πίστη μας, αλλά και τόσο παρεξηγημένο! Ενώ η γνήσια θρησκεία και η πνευματική ζωή ερμηνεύονται συνήθως μέσα από την επιτηδευμένη απελπισία και τη θλίψη για τη σκληρότητα του κόσμου, τις ενοχές, τις τύψεις και την κόλαση της ματαιότητας. Όσο επιμελείται κανείς το προσωπείο του για να είναι κατηφής και αυστηρός τόσο θρησκευόμενος και γνήσιος φαίνεται στους ανθρώπους. Όμως αυτό είναι φαρισαϊκή αυταπάτη. Και το τραγικότερο είναι να είναι κάποιος Χριστιανός και αχαρος και να ικανοποιείται με αυτό.Όμως από το γνήσιο βίωμα της Ορθοδοξίας πηγάζει μόνον η χαρά.
Η χαρά πηγάζει από τον Σταυρό και την Ανάσταση. Η Εκκλησία γεννιέται τη στιγμή της Ανάστασης, μέσα από το κενό μνήμα του Κυρίου. Η μεγαλύτερη πηγή ελπίδας είναι η νίκη του Χριστού πάνω στον θάνατο. Η βεβαιότητα ότι ο θάνατος νικήθηκε ανατρέπει κάθε υπαρξιακό φόβο. Ακόμη και στις περιόδους πένθους ή νηστείας, η λύπη των πιστών μεταμορφώνεται σε «χαρμολύπη», μια θλίψη που φωτίζεται από την προσμονή της Ανάστασης.
Η χαρά είναι καρπός του Αγίου Πνεύματος.
Ο Απόστολος Παύλος τοποθετεί τη χαρά ως τον δεύτερο καρπό του Αγίου Πνεύματος, αμέσως μετά την αγάπη. Η προτροπή του είναι ξεκάθαρη: «Πάντοτε χαίρετε, αδιαλείπτως προσεύχεσθε, εν παντί ευχαριστείτε». Η χαρά αυτή πηγάζει από την ένωση με τον Θεό και δεν εξαρτάται από τον πλούτο, την υγεία ή την εξωτερική επιτυχία.
Η Θεία Λειτουργία είναι το «συμπόσιο» της χαράς και της ευχαριστίας. Κάθε Κυριακή αποτελεί μια μικρή Ανάσταση, μια πρόγευση της Βασιλείας των Ουρανών, όπου η κοινότητα ενώνεται και γιορτάζει τη νίκη της ζωής.
Επειδή, διά του Σταυρού, ήρθε η χαρά σε όλο τον κόσμο, η άσκηση και η αποκοπή του θελήματος, ως σταυρώσιμο ήθος του αληθινού Χριστιανού, αποδίδουν χαρά και ελευθερία. Νομίζουμε ότι η σχέση μας με τον Θεό μετριέται με εντυπωσιακά έργα, με εξωτερικές επιτυχίες και με το πόσο σπουδαίοι είμαστε. Το να είναι, όμως, γραμμένο το όνομά σου στους ουρανούς σημαίνει ότι υπάρχεις μέσα στην καρδιά του Πατέρα, ότι ζεις σε κοινωνία μαζί Του και ότι η ύπαρξή σου έχει αποκτήσει αιώνιο προσανατολισμό. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, σχολιάζοντας ανάλογες στιγμές, τονίζει πως η τιμή και η αληθινή χαρά δεν προέρχονται από τα δώρα ή τα χαρίσματα που μας δίνονται για να διακονούμε, αλλά από το γεγονός ότι μας αγαπά ο Θεός και ανήκουμε σε Εκείνον. Οι δυνάμεις παρέρχονται, τα θαύματα εξυπηρετούν έναν σκοπό στο πλαίσιο της θείας οικονομίας, αλλά η εσωτερική σχέση με τον Πλάστη είναι ο αιώνιος θησαυρός. Ποιοι γίνονται κοινωνοί των μυστηρίων του Θεού; Όχι εκείνοι που βασίζονται στη δική τους εξυπνάδα, στην κοσμική τους λογική και στην αλαζονεία της γνώσης τους, αλλά τα «νήπια», εκείνοι που έχουν απλή και καθαρή καρδιά, απαλλαγμένη από εγωισμούς και περιττούς υπολογισμούς.
Ακόμη και η μετάνοια οδηγεί στη λύτρωση και τη χαρά. Η εξομολόγηση στην Ορθοδοξία δεν είναι δικαστήριο, αλλά ένα πνευματικό θεραπευτήριο. Απελευθερώνει τον άνθρωπο από το βάρος των ενοχών και του επιστρέφει την εσωτερική του ελευθερία. Ο Ευαγγελιστής αφιερώνει ολόκληρο κεφάλαιο στον χαμένο αμαρτωλό, ο οποίος ήταν νεκρός και ξαναζωντάνεψε, ήταν χαμένος και βρέθηκε. Όταν ο βοσκός βρίσκει το πρόβατο που χάθηκε, καλεί τους φίλους του να χαρούν μαζί του, διότι «χαρά ἐν τῷ οὐρανῷ ἔσται ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι» (Λουκ. 15:7). Η γυναίκα που βρίσκει τη δραχμή καλεί τις γειτόνισσές της να χαρούν μαζί της, φανερώνοντας τη χαρά που γίνεται στον ουρανό για τον αμαρτωλό που μετανοεί. Η επιστροφή του μετανοημένου γιου γιορτάζεται από τον πατέρα με μεγάλη χαρά, μουσική και συμπόσιο, που εικονίζουν τη χαρά της Θείας Λειτουργίας. Μετάνοια, ανάσταση και, στη συνέχεια, κοινωνία χαράς με τον Θεό!
Αυτή, λοιπόν, την αίσθηση της χαράς, την οποία μας μεταδίδει ως άγγελος μεγάλης χαράς ο σήμερα εορταζόμενος Άγιος Λουκάς, καλούμαστε να κρατήσουμε ακέραιη μέσα μας και να την καλλιεργήσουμε. Η ελευθερία που επαγγέλθηκε ο Κύριος, το μήνυμα της Ανάστασης και η πανήγυρη της σωτηρίας, όλα αυτά τα συστατικά του ορθόδοξου βιώματος, καλούμαστε να τα κάνουμε δικό μας γνήσιο και αυθεντικό βίωμα.
Κλείνουμε με τα θεόπνευστα λόγια της Αγίας Γαβριηλίας:
«Να βρούμε τη μεγάλη χαρά που λέγεται Χριστός, για να μπορέσουμε να ελκύσουμε και τους αδελφούς μας που τόσο ταλαιπωρούνται. Και η χαρά είναι αναπόσπαστο στοιχείο του Χριστιανού και μόνο· πουθενά αλλού δεν θα τη βρεις. Μόνο άμα πιστεύεις στον Χριστό, είσαι πάντα χαρούμενος.
Ο Χριστός είπε: “Την ειρήνη τη δική Μου σάς δίνω, όχι όπως ο κόσμος”.
Και παραπέρα λέει: “Τη χαρά τη δική Μου σάς δίνω, όχι όπως ο κόσμος”.
Δηλαδή, αυτή η χαρά είναι όπως η χάρη του Θεού. Από μέσα μας αναβλύζει».
Αμήν.
π. Παντελεήμων Κρούσκος
