Η διένεξή τους για την οικουμενικότητα...

Μέρα που είναι (γιορτή των αποστόλων Πέτρου και Παύλου), μια υπόμνηση από την Καινή Διαθήκη: Η διένεξή τους για την οικουμενικότητα και την αποδοχή του διαφορετικού (στο προκείμενο, διαχωρισμός γινόταν μεταξύ ανθρώπων που προσέρχονταν στην Εκκλησία από τον ιουδαϊκό κόσμο αφενός και από τον εθνικό κόσμο αφετέρου). Ο Παύλος τα στυλώνει αποφασιστικά υπέρ της οικουμενικότητας και της αποδοχής, και «τα χώνει» στον Πέτρο, ο οποίος είχε κάνει πίσω, όχι από άποψη, αλλά επειδή σκιάχτηκε την τρομοκρατία που ασκούσαν (όπως πάντα) οι μισαλλόδοξοι θρησκευόμενοι:

«Όταν ήρθε ο Πέτρος στην Αντιόχεια, του αντιμίλησα κατά πρόσωπο, γιατί ήταν αξιοκατάκριτος. Γιατί πριν έρθουν μερικοί άνθρωποι του Ιακώβου, έτρωγε στα κοινά δείπνα μαζί με τους εθνικούς· όταν όμως ήρθαν, υποχωρούσε και διαχώριζε τη θέση του, επειδή φοβόταν τους Ιουδαίους. Μαζί του άρχισαν να υποκρίνονται και οι υπόλοιποι Ιουδαίοι, σε σημείο που παρασύρθηκε στην υποκρισία τους ακόμα κι ο Βαρνάβας! Εγώ όμως όταν είδα πως δεν βαδίζουν σύμφωνα με την αλήθεια του ευαγγελίου, είπα στον Πέτρο μπροστά σ’ όλους: “Εάν εσύ που είσαι Ιουδαίος συμπεριφέρεσαι σαν εθνικός κι όχι ως πιστός στο νόμο Ιουδαίος, τότε γιατί εξαναγκάζεις τους εθνικούς να συμπεριφέρονται σαν Ιουδαίοι;”».

Λίγο πριν ο Παύλος είχε σκιαγραφήσει τα καλόπαιδα που ασκούσαν την εν λόγω τρομοκρατία:

«...Κι ας ήταν εκεί οι παρείσακτοι ψευδάδελφοι, που γλίστρησαν ανάμεσά μας σαν κατάσκοποι με στόχο την ελευθερία μας, που την έχουμε χάρη στο έργο του Ιησού Χριστού, και θέλουν να μας κάνουν δούλους. Δεν υποχωρήσαμε ούτε στιγμή στις απαιτήσεις τους, για να μείνει ανόθευτο το ευαγγέλιο για χάρη σας» (Γαλ. 2:11-14, 4-5 αντίστοιχα).

Για δες! Για τον Παύλο η αναίρεση της οικουμενικότητας και της αποδοχής συνιστά νόθευση του ευαγγελίου! Οι δε επιδιδόμενοι σε υπονόμευση είναι ψευδάδελφοι. Ακόμα κι αν έχουν καταπιεί ατόφιο ένα εγχειρίδιο Δογματικής!

Θ.Ν.Π. / 29-6-2026

Όχι ως αναζήτηση πνευματικότητος...

Στον βαθμό που η κεντρική σύγκρουση εντοπίζεται στο ναρκισσιστικό πρόβλημα, όχι ως αναζήτηση πνευματικότητος αλλά ως δίψα δυνάμεως, τότε τα πρόσωπα των άλλων, αντί να λειτουργούν ως μέσα για να αισθανθή ο κληρικός καλύτερος, μεταβάλλονται σε εφαλτήρια για να νοιώση δυνατώτερος.

Το πλησιέστερο μοντέλο εδώ είναι το «παραδοσιακό». Επιστρατεύονται ορολογίες όπως «επισκοποκεντρική Εκκλησία» για να εξωραισθούν η αυθαιρεσία και ο αυταρχισμός, «βυζαντινή μεγαλοπρέπεια» για να χαρακτηρισθή μία μακρόσυρτη και αντιαισθητική λατρεία, «αντιευσεβισμός» για την ανικανότητα προσωπικής ποιμαντικής, «Ορθόδοξη Ανατολή» για την αυτιστική και αυτάρεσκη περιχαράκωση. Η εκδοχή αυτή υλοποιείται με την μεγαλύτερη συνέπεια τα τελευταία χρόνια στον τόπο μας κυρίως μέσω του επίσημου εκκλησιαστικού οργανισμού, στού οποίου την εξουσιαστικότητα η «παράδοση» προσέφερε ένα ιδεώδες άλλοθι.

Η δίψα για δύναμη μπορεί να τροφοδοτήση και το μοναστικό κλίμα, μαζί με τις ψυχικές συγκρούσεις περί την σεξουαλικότητα οι οποίες επίσης εκβάλλουν συχνά σε ασκητική ορολογία. Τότε ως «πνευματικό» νοείται το ασώματο ή και το εναντίον του σώματος, ως «άσκηση» η αγωνιώδης άμυνα απέναντι στα συναισθήματα (λύπη, θυμός, άγχος, αλλά και έρωτας ή εγγύτητα), ως «υπακοή» η απαλλαγή από το άγχος της προσωπικής ελευθερίας διά της εκχωρήσεώς του σε κάποιον άλλον, ως «πιστότητα στην παράδοση» η τυπολατρική ερμηνεία των κανόνων.

Επειδή οι ενορμήσεις και τα συναισθήματα διαθέτουν περισσότερη δύναμη στη νεαρή ηλικία, γι' αυτό και οι άμυνες που απαντώνται σε νέους είναι σκληρότερες, πράγμα που μεταφράζεται συχνά σε φανατικώτερες ιδέες και πιο συμμορφωμένη φρασεολογία από τους μεγάλους...

-------------------▪︎-------------▪︎----------------▪︎-----

▪︎π. Βασίλειος Θερμός,

Εκ της αυλής ταύτης (Κείμενα εκκλησιαστικής κριτικής) - Εκδόσεις Αρμός, 2001.

Δ΄ Κυριακή του Ματθαίου

 

Γλυκόπικρα...

Ξέφυγε απ’ τα κάγκελα ολάνθιστο το λιγουστράκι στην ανηφοριά κι όπως περνούσα δίπλα του χτες μετά την πρωινή βουτιά, μου φώτισε με τ’ άρωμά του μεθυστική τη μνήμη τέτοιας εποχής στο κτήμα. Τα λιγούστρα! Τα είχαμε φυτεμένα φράχτη γύρω απ’ τ’ ανθοκήπιο. Πολλά. Τα κλάδευα χαμηλά ν’ αφήσουν χώρο και ν’ ανέβουνε ψηλά τον καιρό που βάλθηκα επί ματαίω να κρατήσω ζωντανή την ομορφιά του παιδικού μου παραδείσου. Την τελευταία φορά που τα είδα, χρόνια παρατημένα, ήταν μεγάλα δέντρα πια, ίσως και δέκα μέτρα, δάσος φαινόταν από μακριά. Τα χάζευα υπό σκιάν, μικρός πια εγώ, τεράστια αυτά, κι ανταποδίδαν μνήμονα στο βλέμμα μου νεύματα αδιόρατα, τρεμόπαιζαν τα φύλλα τους κι αφήνανε τρυπούλες να περνάει λίγο φως και τ’ αεράκι να σκορπάει τριγύρω τη μοσχοβολιά. Να ‘ταν παρηγοριά ή παράπονο; Να δυσκολέψει πιο πολύ ή ν’ απαλύνει άραγε τον κόμπο τον πικρό της εγκατάλειψης; Γλυκόπικρα. Με τον δικό τους τρόπο, είναι ακόμη κάπου εδώ. Τα βλέπω, αόρατα. Τίποτα δεν ξεχνώ. 

Χρήστος Μποκόρος

Ὁ Ἐπίσκοπος...

Ὁ Ἐπίσκοπος εἶναι ἡ ὁρατὴ κεφαλὴ

τῆς τοπικῆς Ἐκκλησίας,

στὸ ὄνομα τοῦ ὁποίου

προσφέρεται ἡ Εὐχαριστία.

«Ὅπου ἂν φανῇ ὁ Ἐπίσκοπος,

ἐκεῖ τὸ πλῆθος ἔστω,

ὥσπερ ὅπου ἂν ᾖ Ἰησοῦς Χριστός,

ἐκεῖ ἡ καθολικὴ Ἐκκλησία»,

μᾶς λέει ὁ Ἅγιος Ἰγνάτιος ὁ Θεοφόρος.

Ἀποτελεῖ τὸ ὁρατὸ σημεῖο τῆς ἑνότητας

τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ σώματος καὶ

τόν ἐγγυητὴ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ πολιτεύματος.

Ἡ τοπικὴ Ἐκκλησία διὰ τοῦ Ἐπισκόπου της

ὑπερβαίνει κάθε ἐνδοστρέφεια καὶ

ἑνώνεται μὲ τὶς ἄλλες Ἐκκλησίες

στὴν κοινωνία τῆς Μίας Ἐκκλησίας.

Ἂν ἡ πραγμάτωση τῆς ὑγιοῦς

ἐκκλησιαστικῆς κοινότητας

ποὺ ζεῖ τὴν ἑνότητα, τὴν ἁγιότητα,

τὴν καθολικότητα καὶ τὴν ἀποστολικότητα,

ἀποτελεῖ τὴ δυναμικὴ πηγὴ θείων εὐλογιῶν

γιὰ τὸν κόσμο, ἂν δίνει δυνατότητες

ἀληθινῆς ἀνθρώπινης κοινωνίας,

μὲ ὅλη τὴν ὑπαρξιακὴ δυναμικὴ

ποὺ συνεπάγεται, ἀλλὰ καὶ

μὲ τὴν προοπτικὴ τῆς διακονίας

τοῦ ἐλαχίστου ἀδελφοῦ τοῦ Χριστοῦ,

τότε γίνεται προφανὲς ὅτι οἱ συνέπειες

τῆς ἀρχιερατικῆς διακονίας

μποροῦν νὰ ἀνιχνεύονται

σὲ ὅλες τὶς ἐκφάνσεις τῆς προσωπικῆς

καὶ κοινωνικῆς μας ζωῆς.

Μακαριωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καὶ πάσης Ἑλλάδος,

κ.κ. Ἱερωνύμου Β΄.

Κυριακὴ Δ΄ Ματθαίου

Ἡ λυτρωτικὴ αὐτοσυναίσθηση

Ἡ εὐαγγελικὴ περικοπὴ τῆς Κυριακῆς Δ΄ Ματθαίου διηγεῖται τὴν θεραπεία ἀπὸ τὸν Ἰησοῦ τοῦ δούλου ἑνὸς Ρωμαίου ἀξιωματούχου, ἑνὸς ἑκατόνταρχου. Εἶναι σὲ μετάφραση ἡ ἀκόλουθη:

«Μόλις μπῆκε ὁ Ἰησοῦς στὴν Καπερναούμ, τὸν πλησίασε ἕνας ἑκατόνταρχος καὶ τὸν παρακαλοῦσε μ’ αὐτὰ τὰ λόγια: «Κύριε, ὁ δοῦλος μου εἶναι κατάκοιτος στὸ σπίτι, παράλυτος, καὶ ὑποφέρει φοβερά». Ὁ Ἰησοῦς τοῦ λέει: «Ἐγὼ θὰ ἔρθω καὶ θὰ τὸν θεραπεύσω». Ὁ ἑκατόνταρχος τοῦ ἀποκρίθηκε: «Κύριε, δὲν εἶμαι ἄξιος νὰ σὲ δεχτῶ στὸ σπίτι μου· πὲς ὅμως μόνο ἕναν λόγο, καὶ θὰ γιατρευτεῖ ὁ δοῦλος μου. Εἶμαι κι ἐγὼ ἄνθρωπος κάτω ἀπὸ ἐξουσία, καὶ ἔχω στρατιῶτες στὴ διοίκησή μου· λέω στὸν ἕνα «πήγαινε» καὶ πηγαίνει, καὶ στὸν ἄλλο «ἔλακαὶ ἔρχεται» καὶ στὸν δοῦλο μου «κᾶνε αὐτὸ» καὶ τὸ κάνει». Ὅταν τὸν ἄκουσε ὁ Ἰησοῦς, θαύμασε καὶ εἶπε σ’ ὅσους τὸν ἀκολουθοῦσαν: «Σᾶς βεβαιώνω πὼς τόση πίστη οὔτε ἀνάμεσα στοὺς Ἰσραηλίτες δὲν βρῆκα. Καὶ σᾶς λέω πὼς θὰ ‘ρθουν πολλοὶ ἀπὸ ἀνατολὴ καὶ δύση καὶ θὰ καθίσουν μαζὶ μὲ τὸν Ἀβραάμ, τὸν Ἰσαὰκ καὶ τὸν Ἰακὼβ στὸ τραπέζι τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ἐνῶ οἱ κληρονόμοι τῆς βασιλείας θὰ πεταχτοῦν ἔξω στὸ σκοτάδι· ἐκεῖ θὰ κλαῖνε, καὶ θὰ τρίζουν τὰ δόντια τους». Ὕστερα εἶπε στὸν ἑκατόνταρχο ὁ Ἰησοῦς: «Πήγαινε, κι ἂς γίνει αὐτὸ ποὺ πίστεψες». Καὶ γιατρεύτηκε ὁ δοῦλος ἐκείνη τὴν ὥρα» (Ματθ. 8, 5-13).

Κάνουν συγκλονιστικὴ ἐντύπωση τὰ λόγια τοῦ ἑκατόνταρχου τῆς διηγήσεως: «Κύριε, δὲν εἶμαι ἄξιος νὰ σὲ δεχτῶ στὸ σπίτι μου. πὲς ὅμως μόνο ἕναν λόγο, καὶ θὰ γιατρευτεῖ ὁ δοῦλος μου».

Νὰ τὸ πρῶτο βῆμα τῆς λυτρώσεως: ἡ συναίσθηση τῆς ἀναξιότητας, τὸ ξεγύμνωμα τοῦ ἑαυτοῦ μας ἀπὸ ὅλα τὰ ὀχυρὰ ποὺ κτίζουμε συνήθως γιὰ νὰ σταθοῦμε μὲ πολλὲς ἀξιώσεις μέσα στὴ ζωή, νὰ δείξουμε στοὺς ἄλλους τὴν δύναμή μας, νὰ πείσουμε καὶ μᾶς τοὺς ἴδιους γιὰ τὴν ὑπεροχή μας. Κι ὅλα αὐτὰ τὰ ὀχυρὰ ὄχι μόνο μᾶς ἀποξενώνουν ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό μας, γιατί μᾶς κάνουν νὰ συμπεριφερόμαστε διαφορετικὰ ἀπ’ ὅ,τι εἴμαστε στὴν πραγματικότητα, ἀλλ’ ἐμποδίζουν τὴν πραγματικὴ ἐπικοινωνία μας μὲ τὸν Θεὸ καὶ τοὺς ἀνθρώπους. Δημιουργοῦν αὐταπάτες ποὺ ἀποβαίνουν πολλὲς φορὲς ὀλέθριες. Ἡ προειδοποίηση τοῦ Χριστοῦ εἶναι σκληρὴ ἀλλὰ καὶ κατηγορηματική, καὶ δὲν ἀπευθύνεται μόνο στοὺς Ἰσραηλίτες ἀλλὰ καὶ σὲ κάθε χριστιανὸ ποὺ ἔχει τὴν ψεύτικη βεβαιότητα καὶ τὴν ἐξωτερικὰ μόνο προβαλλόμενη καὶ ἐπιβαλλόμενη ἰδιότητα τοῦ υἱοῦ τῆς βασιλείας: «Θὰ ἔρθουν πολλοὶ ἀπὸ ἀνατολὴ καὶ δύση καὶ θὰ καθίσουν μαζὶ μὲ τὸν Ἀβραὰμ καὶ τὸν Ἰσαὰκ καὶ τὸν Ἰακὼβ στὸ τραπέζι τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ἐνῶ οἱ κληρονόμοι τῆς βασιλείας θὰ πεταχτοῦν ἔξω στὸ σκοτάδι».

Εἶναι τρομερὴ ἡ ἀντιστροφὴ τῶν πραγμάτων, τὴν ὁποία προαναγγέλλει τὸ Εὐαγγέλιο ὄχι μόνο μὲ τὸν προειδοποιητικὸ αὐτὸ στίχο ἀλλὰ καὶ σὲ πολλὰ ἄλλα σημεῖα. Εἶναι τραγικὸ νὰ ζοῦν πολλοὶ χριστιανοὶ μὲ τὴν αὐτάρεσκη βεβαιότητα τοῦ τέλειου πνευματικὰ ἀνθρώπου, νὰ κρίνουν τοὺς ἄλλους, νὰ περιγράφουν τὶς μελλοντικὲς τιμωρίες τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ συγχρόνως νὰ λησμονοῦν ὅτι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι βρίσκονται κάτω ἀπὸ τὴν κρίση τοῦ Θεοῦ καὶ – τὸ σπουδαιότερο – ὅτι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ἔχουν ἀνάγκη τῆς λυτρώσεως ποὺ προσφέρει ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Οἱ «ἁμαρτωλοὶ» ποὺ συναισθάνονται τὴν γύμνια τους δέχονται τὴ σωστικὴ χάρη τοῦ Θεοῦ πολὺ πιὸ εὔκολα ἀπὸ τοὺς «εὐσεβεῖς» ποὺ δημιούργησαν τεῖχος ἀνάμεσα στὸν ἑαυτό τους καὶ τὴν πραγματικότητα.

Ἡ συζήτηση τοῦ Χριστοῦ μὲ τὸν ἑκατόνταρχο εἶναι ἀποκαλυπτικὴ γιὰ ὅλους τοὺς χριστιανοὺς κάθε ἐποχῆς, ὄχι μόνο ἐξ ἀφορμῆς τῆς προειδοποιητικῆς σημασίας ποὺ ἔχουν τὰ λόγια «Θὰ ἔρθουν πολλοὶ ἀπὸ ἀνατολὴ καὶ δύση καὶ θὰ καθίσουν……», ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν ὑποδειγματικὴ αὐτοσυναίσθηση τῆς ἀναξιότητας ποὺ ἐκφράζει ἡ ὁμολογία τοῦ ρωμαίου ἀξιωματικοῦ: «Κύριε, δὲν εἶμαι ἄξιος νὰ σὲ δεχτῶ στὸ σπίτι μου».

Ιωάννης Καραβιδόπουλος

Γιορτάζουμε τη γέννηση ενός παιδιού...

Σήμερα η Εκκλησία μας γιορτάζει τη γέννηση του Ιωάννου του Προδρόμου. Τη γέννηση ενός μωρού το οποίο θα ενηλικιωνόταν και θα έπαιζε κρίσιμο ρόλο στο σχέδιο του Θεού για τη σωτηρία των ανθρώπων.

Γιορτάζουμε σήμερα λοιπόν, τη γέννηση ενός παιδιού. Γιατί η γέννηση ενός παιδιού, του κάθε παιδιού, είναι μια υπενθύμιση ότι ο Θεός δεν έχει ξεχάσει ακόμα τους ανθρώπους. Είναι ένα σημάδι ότι η ελπίδα δεν έχει πεθάνει. Δεν έχει χαθεί.

Ανησυχούμε συχνά για τον αριθμό των γεννήσεων. Και αυτό από εθνική ή κοινωνική άποψη ίσως να είναι σωστό. Από πνευματική όμως όχι. Σημασία δεν έχει πόσα παιδιά γεννιούνται, σημασία έχει αν τα παιδιά αυτά θα φτάσουν από το κατ' εικόνα στο καθ' ομοίωσιν. Δεν έχει σημασία το πλήθος αλλά η αγιότητα.

Γι' αυτό με κάθε γέννηση αναζωπυρώνεται η ελπίδα. Η ελπίδα ότι γεννήθηκε ένας άνθρωπος που θα βοηθήσει τους άλλους ανθρώπους. Ένας άνθρωπος της προσφοράς, ένας άνθρωπος της προόδου, της επιστήμης, των τεχνών, ένας άνθρωπος της αγιότητας.

Και μπορεί πολλές φορές τα παιδιά να μη φτάνουν σε κανέναν από τους παραπάνω προορισμούς. Με τον τρόπο που τα μεγαλώνουμε ή με τις επιλογές που κάνουν καθώς ενηλικιώνονται απομακρύνονται από την αρετή. Κι αυτό κομμάτι της ανθρώπινης φύσης είναι και της τραγωδίας μας. Δεν πρέπει να μας οδηγεί στην απελπισία. Γιατί όπως είπαμε δεν έχει σημασία ο αριθμός. Έστω και ένα παιδί να φτάσει στην αγιοσύνη είναι υπερ-αρκετό.

Γι' αυτό, επαναλαμβάνω άλλη μια φορά κλείνοντας αυτό το σύντομο κείμενο, κάθε παιδί που γεννιέται σημαίνει ότι μπορούμε ακόμα να ελπίζουμε. Έστω και αν γεννιέται ένα παιδί το χρόνο. Άλλωστε και ο Ιωάννης ο Πρόδρομος τι ήταν εκείνη τη μέρα; Ένα παιδί. Ένα βρέφος.

παπά - Κώστας Λαγός