Θα πρέπει να μάθεις να είσαι πνευματικά έξυπνος...

Δεν γίνεται να αποφύγεις να αντιμετωπίσεις τα πάθη σου. Θα πρέπει να μάθεις να είσαι πνευματικά έξυπνος σε σχέση με τα ένστικτα σου, να "εκπαιδεύσεις" τα πάθη σου ώστε να μην ζεις διαρκώς στο επίπεδο μιας αντίδρασης. Θα χρειαστεί να κατανοήσεις κάπως το πως λειτουργούν αυτοί οι ενστικτώδεις μηχανισμοί: που βοηθούν και που αναστέλλουν την ωρίμανση,  ποιο είναι το σημείο πέραν του οποίου σε εμποδίζουν να βλέπεις πλέον καθαρά. Εάν μάθεις αυτό το πράγμα, θα ξέρεις καλύτερα πώς να ανταπεξέλθεις στη δυσκολία και την τυχαιότητα, όταν αυτές ξεσπούν πάνω σου.

Διαφορετικά, θα είσαι έρμαιο και των ενστίκτων και των παθών σου, πάντα αντιδρώντας και ουδέποτε δρώντας,  κολλημένος διαρκώς στο στάδιο μιας ανταπόκρισης σε ό,τι σου συμβαίνει  με όρους όπως  "αυτό μοιάζει καλό" ή  "αυτό φαίνεται επικίνδυνο". Και το να ζεις τη ζωή σου σε αυτό το επίπεδο δεν συνιστά σε καμία περίπτωση κάποια συνταγή για μια ανθρώπινη ύπαρξη που να τη χαρακτηρίζει η νουνέχεια  ή η δημιουργικότητα, για μια βιοτή πνευματικής προκοπής που να αντανακλάται σε αυτήν την ίδια τη ζωή  και τις αλληλεπιδράσεις της...

Rowan Williams, Εκεί που στέκει ο Χριστός.

Ν' ανοίγουμε μέσα στον καθένα μας το βάθος της καρδιάς...

Οι πνευματικοί λένε ότι τον περισσότερο καιρό είμαστε κάπως σαν υπνοβάτες: μπορεί κάποιος να κάνει πολλά πράγ­ματα, να είναι πολύ ενάρετος, και να ζει σαν υπνοβάτης, ποτέ πια να μην μπορεί να σταματήσει έτσι, χωρίς λόγο, για να θαυμάσει, για ν' αγαπήσει ή απλούστατα για να εκπλαγεί. Είναι βασικό να μάθει κανείς να ξυπνά.

Ένας βυζαντινός πνευματικός του 14ου αιώνα, ο Νικόλαος Καβάσιλας, ένας υψηλόβαθμος λαϊκός σε μια φοβερή εποχή, όπου η Αυτοκρατορία δεχόταν πολλαπλές επιθέσεις και ζούσε εμφυλίους πολέμους, δοκίμασε να πει κάτι στους χριστιανούς που ζούσαν, όπως εκείνος, μέσα στην ταραχή του κόσμου. Τα λόγια του σήμαιναν: «Μάθε πως μέσα στην καρδιά σου βρίσκεται ο Χριστός, και πως, αν εμπιστεύεσαι τον εαυτό σου στον Χριστό, η καρδιά σου θα είναι προφυλαγμένη». Γι' αυτό συνιστά μια έντονη λειτουρ­γική ζωή, και, από καιρό σε καιρό, «σύντομες περισυλλογές» όπως τις ονομάζει: «Περπατάς στον δρόμο και είσαι πολύ απασχολημένος, αλλά ξαφνικά θυμάσαι ότι ο Θεός υπάρχει, ότι ο Θεός σ' αγαπάει, ότι ο Χριστός είναι παρών στα βάθη του είναι σου, κι έτσι, λίγο λίγο, η καρδιά σου θα ξυπνήσει».

Οφείλουμε όχι μόνο να προσπαθούμε ν' ανοίγουμε μέσα στον καθένα μας το βάθος της καρδιάς, αλλά και να δημιουργούμε πολιτισμούς που θα είναι διαποτισμένοι απ' αυτή την ευαισθησία. Αυτό μπορεί να μεταφραστεί σε τέχνη, σε μουσικές συνθέσεις, σε πίνακες ζωγραφικής, σε ποίηση, κτλ. Όταν υπάρχει έντονη λειτουργική ζωή, δημιουργούμε μια τέχνη της καρδιάς. Δεν μπορεί κανείς να δημιουργήσει έναν πολιτισμό συνδεμένο με το μυστήριο της καρδιάς παρά μόνο αν δημιουργήσει πρώτα μια λειτουργία που να εκφράζει αυτό το μυστήριο της καρδιάς. Κι αυτή η λειτουργία θα εγγραφεί στη συνέχεια, πέραν των τειχών της Εκκλησίας, σε μια πολλαπλή δημιουργία που θα σπάσει μέσα στον άνθρωπο την υπνοβασία.

 

Ολιβιέ Κλεμάν

Τα συναξάρια φανερώνουν...

Πολλούς βολεύει η αντιμετώπιση των ανθρώπων ως "αντικείμενο καλό" ή "αντικείμενο κακό". Μέση λύση δεν υπάρχει. Η μανιχαϊστική διάκριση βολεύει: αποδέχομαι τον καλό, απορρίπτω τον κακό (και δεν έχω ενοχές).

Μα υπήρχαν ποτέ άνθρωποι μόνο καλοί λχ; Μήπως οι άγιοι; Μα οι άγιοι έγιναν άγιοι επειδή μετανοούσαν εφ' όρου ζωής, επειδή ακριβώς δεν ήταν (μόνο) καλοί.

Στο φαντασιακό μας τους θέλουμε μόνο καλούς και τέλειους. Φανταστείτε να διαβάζετε συναξάρια και να αναφέρονταν πραγματικές αδυναμίες των αγίων όχι μόνο στην αρχή της ζωής τους αλλά καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής τους... Έφτασαν όλοι οι άγιοι, σε αυτήν εδώ τη ζωή, στην τελειότητα; Προφανώς όχι, τουλάχιστον όχι όλοι.

Θυμάμαι έναν μοναχό στο Άγιο Όρος που έλεγε ότι πρέπει από την αγιοκατάταξη κάποιου να περνούν πολλά χρόνια έτσι ώστε να μην υπάρχουν οι άνθρωποι που γνώριζαν τον άγιο εν ζωή και θυμόντουσαν ότι είχε ανθρώπινες αδυναμίες. Εγώ, έλεγε, Θυμάμαι ότι ο άγιος τάδε (ανέφερε όνομα πρόσφατα τότε αγιοκαταταχθέντος αγιορείτη μοναχού) έτρωγε μεγάλα ψάρια και του άρεσαν...

Άρα, προτιμάμε να δημιουργούμε έναν μύθο γύρω από την αγιότητα κάποιου; Γι αυτό βλέπουμε στα συναξάρια ότι οι άγιοι ήταν σχεδόν πάντα άμεμπτοι, τουλάχιστον μετά τη μετάνοια που έδειχναν κάποια στιγμή και αφοσιώνονταν στον Θεό;

Όχι. Δε χρειάζεται κανένας μύθος, ούτε κρυψίνοια. Τα συναξάρια φανερώνουν κυρίως τον άνθρωπο, δηλαδή τον άγιο, όπως θα είναι στη Βασιλεία του Θεού, φανερώνουν τον αναστημένο άνθρωπο, αυτόν που προσπάθησε να μοιάσει στον Θεό όσο ζούσε και το οποίο θα φανερωθεί πλήρως στη Δευτέρα Παρουσία.

Δεν υπάρχει λοιπόν άνθρωπος μόνο καλός, ούτε μόνο κακός. Μπορεί να μην αντέχουμε κανέναν δίπλα μας, αλλά μην τους βάζουμε ταμπέλες.

["Κάθε στιγμή ο άνθρωπος να αποδεικνύει στον εαυτό του πως είναι άνθρωπος και όχι διακόπτης", Ντοστογιέφσκι, Σημειώσεις από το υπόγειο, εκδ. Έρμα, σελ. 60].

Μια μικρή πρασινάδα…

Βρέθηκα σήμερα σε έναν αρχαίο ναό της Ηπείρου, από εκείνους που στέκουν διάσπαρτοι στον τόπο μας, θυμίζοντας εποχές βαθιάς πίστης και ευλάβειας, που δυστυχώς στις ημέρες μας μοιάζουν να έχουν ξεθωριάσει.

Πριν ακόμη περάσω το κατώφλι του μικρού ναού, το βλέμμα μου στάθηκε σε μια μικρή πρασινάδα που ξεπρόβαλλε από μια εξωτερική κολόνα. Δίπλα της, μια διακριτική πινακίδα παρακαλούσε τον επισκέπτη να μην την κόψει.

Πόσα χρόνια βρίσκεται εκεί; Μόνον ο Δημιουργός το γνωρίζει. Εκείνος που την έκανε να φυτρώσει ανάμεσα στις πέτρες, Εκείνος που τη δροσίζει και τη διατηρεί καταπράσινη, ακόμη κι όταν η φύση αλλάζει τα χρώματά της.

Θαύμασα το μικρό αυτό φυτό. Περισσότερο όμως θαύμασα τη σιωπηλή του «ικεσία» προς τον άνθρωπο: «Άφησέ με να ζήσω».

Σκέφτηκα τότε πόσο διαφορετικά είναι τα έργα του ανθρώπου από τα έργα του Θεού. Ο άνθρωπος έκτισε τον ναό. Ύψωσε τους τοίχους, σκέπασε τη στέγη, λάξευσε την πέτρα, σκάλισε το ξύλο, στόλισε τους τοίχους με χρώματα και αγιογραφίες. Όμως αυτή τη μικρή πρασινάδα δεν μπόρεσε να τη δημιουργήσει. Άλλο Χέρι την έφερε στη ζωή και το ίδιο Χέρι εξακολουθεί να τη συντηρεί.

Ίσως τελικά εκείνο το μικρό, ταπεινό βλαστάρι να κήρυττε πιο δυνατά από πολλά λόγια. Μας θύμιζε ότι ο άνθρωπος μπορεί να οικοδομεί μνημεία, αλλά μόνο ο Θεός χαρίζει ζωή. Και εκεί όπου όλα φαίνονται άψυχα, Εκείνος μπορεί να κάνει να ανθίσει το πιο απροσδόκητο σημάδι της δημιουργικής Του αγάπης…

π. Θωμάς Ανδρέου

O Προφήτης Ηλίας, δεν είναι απλά...

O Προφήτης Ηλίας, δεν είναι απλά ο Πύρινος Προφήτης. Δεν είναι απλά ο ζηλωτής άνθρωπος του Θεού που φλέγεται από την αγάπη του για τον Κύριο. Ο Προφήτης Ηλίας είναι η φωτιά που καίει μέσα στον κάθε πιστό. Είναι η φωτιά που καίει μέσα μας.

Η ζωή του δεν είναι μόνο ο βίος ενός αγίου. Είναι η δική μας πνευματική πορεία. Η απογοήτευση που αισθάνεται όταν νομίζει ότι είναι ο μόνος που έχει μείνει στον κόσμο να πιστεύει στον αληθινό Θεό μας θυμίζει τη δική μας απογοήτευση όταν αδυνατούμε να βρούμε νόημα στη ζωή μας.

Η αγωνία του όταν βρίσκεται κυνηγημένος από την Ιεζάβελ, εξόριστος, μοιάζει με τη δική μας αγωνία, όταν βρισκόμαστε σε πνευματική ξηρασία.

Η σύγκρουσή του με τους ψευδοπροφήτες του Αχαάβ, είναι τόσο αδυσώπητη όσο και η δική μας όταν συγκρουόμαστε με τις αδυναμίες μας, τα πάθη και τους προσωπικούς μας δαίμονες.

Όταν ο Θεός στέλνει τα κοράκια να του φέρουν τροφή στο βουνό, δε μπορούμε παρά να φέρουμε στο μυαλό μας, τις φορές εκείνες που αισθανόμαστε το χέρι Του να μας καθοδηγεί και να μας βοηθά.

Η αποκάλυψη ότι ο Θεός βρίσκεται στο απαλό αεράκι και όχι στη φωτιά και στον σεισμό, είναι η αποκάλυψη ότι ο φανατισμός είναι πίστη διαστρεβλωμένη. Ακόμα και ότι η ορμή μας στα πνευματικά θέματα, παρά την καλή μας πρόθεση μπορεί να μας οδηγήσει σε λάθος δρόμο.

Ας σταματήσουμε εδώ ώστε να μη μακρηγορούμε. Ο βίος του προφήτη Ηλία, όπως και κάθε βίος αγίου, δεν είναι απλά μια διήγηση θαυμαστών γεγονότων που λέγονται σαν παραμύθια. Μια πιο προσεκτική ματιά μπορεί να μας δώσει απαντήσεις σε πολλά περισσότερα ζητήματα. Παραλληλισμοί θα μπορούσαν να γίνουν, όχι μόνο σε θέματα πνευματικά όπως κάναμε παραπάνω αλλά και σε θέματα της καθημερινής μας ζωής.

Να διαβάζουμε τους βίους των Αγίων. Να τους διαβάζουμε προσεκτικά και όχι μόνο επιφανειακά. Θα ανακαλύψουμε μέσα στις λίγες συνήθως γραμμές πολλούς και υπέροχους θησαυρούς. Θησαυρούς που θα εμπλουτίσουν τον δικό μας πνευματικό αγώνα.

παπα - Κώστας Λαγός 

Μποροῦμε λοιπὸν νὰ φορτωνώμαστε ὅλους τοὺς Ἁγίους...

Ὁ Θεὸς ἔχει δώσει, λέγει ὁ Ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, μία δύναμι στὸν ἄνθρωπο:

«πάντας μεταφέρειν εἰς ἑαυτὸν τοὺς ἁγίους », νὰ μπορῆ νὰ φέρη ὅλους τοὺς Ἁγίους τῆς Ἐκκλησίας ἐπάνω του.

Μποροῦμε λοιπὸν νὰ φορτωνώμαστε ὅλους τοὺς Ἁγίους.

Πῶς;…

Μὲ τὴν μίμησι τῆς ζωῆς τους.

Ὅ,τι ἔκαναν αὐτοί, θὰ τὸ κάνωμε καὶ ἐμεῖς.

Ἂς ἑτοιμαζώμαστε νὰ μποῦμε στὴν πανήγυρι τῶν Ἁγίων.

Κανένας δὲν ὑπάρχει ἐδῶ μέσα ποὺ πρέπει νὰ ἀποκλεισθῆ.

Ὁ καθένας μας, τὸ λέμε καὶ θὰ τὸ ξαναποῦμε, μπορεῖ νὰ εἶναι ἐκεῖ ἐπάνω.

Μά, θὰ μοῦ πεῖτε, χάλασαν τὰ χρόνια, Γέροντα. Ὄχι, δὲν χάλασαν τὰ χρόνια, ἔτσι ἦταν πάντοτε ἡ ζωή.

Μόνον νὰ ἔχωμε ζωντανὴ τὴν μνήμη τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν Ἁγίων στὴν καρδιά μας.

Κάποτε ὁ Γέροντας Φιλόθεος Ζερβᾶκος ἀπὸ τὴν Πάρο, ἅγιος ἄνθρωπος, μοῦ ἔλεγε κλαίγοντας ἕνα ὅραμά του.

Εἶχε ἀγωνία. Κάτι συνέβαινε στὴν Ἑλλαδικὴ κοινωνία καὶ ἔλεγε:

«Πῶς χάλασε ἡ κοινωνία; Πάει, θὰ πεθάνη ἡ κοινωνία»…

Καὶ ἀπογοητευμένος σηκώνει τὸ βλέμμα του καὶ τί βλέπει; Στρατιὰ ἀμέτρητη ἀπὸ Ἁγίους, μιλιούνια – οὔτε ἀρχὴ οὔτε τέλος εἶχαν καὶ τὴν Παναγία μπροστά, ἡ Ὁποία ὕψωνε τὰ χέρια στὸν Χριστὸν καὶ ἔλεγε:

«Αὐτοὶ εἶναι δικοί μου…

Σὲ παρακαλῶ, ἐκείνους ποὺ εἶναι κάτω, θέλω νὰ σώσης».

Τότε τῆς λέγει ὁ Χριστός: «Μά, ἁμαρτάνουν». Καὶ ἡ Παναγία ἀπαντᾶ:

«Ἁμαρτάνουν· ἀλλά, ὅσο ὑπάρχει τὸ ἔλεός Σου καὶ ὅσο ὑπάρχω Ἐγώ, ἡ Μάνα αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ἀφήσης νά χαθοῦν».

«Καλά, Μητέρα, θὰ σώσω καὶ αὐτούς».

Καὶ ὁ Γέροντας ἔβλεπε μυστικὰ νὰ προστίθενται, νὰ προστίθενται ἁμαρτωλοὶ καὶ νὰ βγαίνουν καινούργιοι Ἅγιοι.

Ἂς ἑτοιμαζώμαστε, ἀδελφοί μου.

Ἀξίζομε τόσο, ὅσο περισσότερο προσπαθοῦμε καὶ ὅσο περισσότερο δοκιμαζόμαστε καὶ προετοιμαζόμαστε γιὰ νὰ εἴμαστε ἄξιοι τύποι καὶ προτυπώσεις τῆς Δευτέρας Παρουσίας τοῦ Χριστοῦ, ἄξιοι νὰ ἀριθμηθοῦμε ἀνάμεσα στὰ πλήθη τῶν Ἁγίων.

Ἀρχιμ. Αἰμιλιανοῦ Σιμωνοπετρίτου, Λόγοι ἑόρτιοι μυσταγωγικοί, σελ. 339-340, ἐκδόσεις « Ἴνδικτος», Ἀθήνα, Φεβρουάριος 2014.

Υπάρχουν άνθρωποι που νομίζουν...

Υπάρχουν άνθρωποι που νομίζουν ότι κάνουν τιμή στην Εκκλησία επειδή την επισκέπτονται. Κάποιοι απ' αυτούς έχουν το εξής σκεπτικό: «Κοίτα, εγώ, άνθρωπος του εικοστού αιώνα, ανώτερος υπάλληλος, ντυμένος με κουστούμι και γραβάτα, με γνώσεις φυσικής και βιολογίας, αντί να πάω στο καφενείο ή στο θέατρο, έκανα την τιμή στην Εκκλησία και την επισκέφτηκα». Για τέτοιους ανθρώπους η Εκκλησία έχει μόνο μομφή και οίκτο.

Στην Εκκλησία κανένας δεν κάνει τιμή εκτός απ' εκείνον ο οποίος εξεγείρεται εναντίον του κακού. Τη μέγιστη τιμή στην Εκκλησία κάνουν οι μέγιστοι επαναστάτες εναντίον του κακού, οι οποίοι και τη θεμελίωσαν, και εκείνοι οι οποίοι μέσω των αιώνων κράτησαν τη λάμψη της. Τιμή στην Εκκλησία θα κάνουν και στο μέλλον μόνο εκείνοι οι οποίοι θα ζεσταίνουν την χριστιανική επανάσταση στις ανθρώπινες ψυχές. Τιμή στην Εκκλησία θα κάνουν οι γονείς που θα συνηθίσουν τα παιδιά τους πάντα να εξεγείρονται ενάντια στο κακό, και οι δάσκαλοι που θα κάνουν τους μαθητές τους χριστιανούς επαναστάτες, και όλοι εμείς που θα αναζωπυρώσουμε την πλέον ευγενική επανάσταση στις νεκρές καρδιές και τις κοιμισμένες ψυχές των αδερφών μας και ο ένας του άλλου.

 

Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς, Αργά βαδίζει ο Χριστός, “Εκκλησία και επαναστατική παιδαγωγική”, εκδ. Εν πλω, σελ. 54,55.