Δ΄ Κυριακή των Νηστειών - Ιωάννου της Κλίμακος

Ο άγιος Ιωάννης γεννήθηκε στην Παλαιστίνη γύρω στα 523. Μόνασε από νεαρή ηλικία (16 ετών). Παρακολούθησε ανώτερο κύκλο μορφώσεως. Στην ζωή της ερήμου Σινά αξιοποίησε την σοφία του και ανέβηκε σε υψηλές κορυφές αγιότητας. Είχε και το χάρισμα της θαυματουργίας. Σε μεγάλη ηλικία έγινε ηγούμενος της μονής του Σινά.

Συνέγραψε τριάντα λόγους περί αρετής, όπου ο καθένας λόγος περιλαμβάνει και μια αρετή, ξεκινώντας από τις πιο πρακτικές και ανεβαίνοντας σαν σκαλοπάτια κατέληξε στις θεωρητικά υψηλές. Στη πνευματική ζωή έχουμε βαθμίδες χαμηλές και υψηλές, καταστάσεις κατώτερες και ανώτερες. Γι' αυτό και το σύγγραμμα ονομάζεται Κλίμακα των αρετών.

Στο έργο του αυτό ο συγγραφέας παρουσιάζει συστηματικά τις ιδέες του για την κοινοβιακή κυρίως, αλλά και για την ερημιτική ζωή, ταξινομώντας αυτές κατά τρόπο που δείχνει πορεία προς την ηθική τελείωση. Είναι γραμμένο σε κομψή ελληνική γλώσσα, καλοδουλεμένη με χάρη και μελωδικότητα. Έχει διαύγεια, γλαφυρότητα, παραστατικότητα και παρουσιάζει πλούτο εκφράσεως, καλαισθησία και ευγένεια. Στη διακόσμηση του λόγου με εικόνες και παρομοιώσεις ο ιερός συγγραφέας είναι απαράμιλλος. Πάσης φύσεως σχήματα λόγου αναδύονται καθώς και ωραίες και επιτυχημένες προσωποποιήσεις.

Οι διδασκαλίες του είναι ολοκάθαρα νάματα που προέρχονται από αγιασμένη πηγή. Είναι ένα θεόπνευστο κείμενο. Οι σύγχρονοι ψυχολόγοι θαυμάζουν τον συγγραφέα της Κλίμακας για την βαθύτητα των ψυχολογικών του γνώσεων και παρατηρήσεων, και διαπιστώνουν ότι τα τελευταία αξιόλογα πορίσματα της ψυχολογίας του Βάθους ήταν γνωστά στους Πατέρες της ερήμου.

Ο Άγιος Ιωάννης κοιμήθηκε στις 30 Μαρτίου το 603, σε ηλικία ογδόντα ετών. Από την αρχή της Σαρακοστής το σύγγραμμά του διαβάζεται σε όλα τα ορθόδοξα μοναστήρια.

Επειδή είναι παγκόσμιο κειμήλιο αναλύσεως όλων των παθών και των αρετών, η Εκκλησία τιμά ιδιαίτερα σε αυτή τη πνευματική περίοδο τον συγγραφέα άγιο Ιωάννη της Κλίμακας και το προτείνει για ανάγνωσμα.

________________________

(*) Οσίου Ιωάννου «Κλίμαξ». Έκδοσις Ιεράς Μονής Παρακλήτου Ωρωπού.

«Χαιρετίζοντας τη Μεγάλη Κυρά!»

Γράφει ο π. Θωμάς Ανδρέου,

Αρχιμανδρίτης του Οικουμενικού Θρόνου

και Πρωτοσύγκελλος της Ι. Μ. Ιωαννίνων

Πόσο συγκινούν αυτές τις ημέρες τα ακούσματα των Χαιρετισμών στη Μεγάλη Κυρά! Ευλαβικά οι Χριστιανοί προσέρχονται στην Εκκλησία να αποδώσουν τιμή στην Θεομήτορα. Βάλσαμο παρηγοριάς στις ταραγμένες καρδιές, τα ακούσματα φέρνουν δάκρυα στα μάτια όλων όσων αναζητούν την ελπίδα, από την Ελπίδα των απελπισμένων. Πως αλλιώς μπορείς να περιγράψεις το ξεχείλισμα της καρδιακής ευγνωμοσύνης από την οποία αντλείς την βεβαιότητα ότι σε Εκείνην οφείλουμε την χαρά της ζωής μας, που είναι ο Χριστός.

Γι' αυτό ο Αρχάγγελος τη χαιρετά με αυτά τα λόγια: «Χαῖρε, δ' ἧς ἡ χαρὰ ἐκλάμψει, χαῖρε, δι' ἧς ἡ ἀρὰ ἐκλείψει». Πόσο σκοτεινός θα ήταν ο κόσμος μας αν δεν είχε περπατήσει μεταξύ των ανθρώπων ο Ήλιος της Δικαιοσύνης! Πως θα είχε γίνει άνθρωπος ο Θεός αν δεν είχε δανεισθεί την ανθρώπινη φύση από την Παναγία μας;

Δικαίως λοιπόν ο Αρχάγγελος τη χαιρετά και μαζί του και εμείς, αναγνωρίζοντας πως Εκείνη έγινε η επουράνιος κλίμακα την οποία χρησιμοποιεί ο Θεός, ώστε να κατέλθει στη γη, ενώ ταυτόχρονα  γίνεται γέφυρα ώστε ο άνθρωπος, ο χοϊκός και αμετανόητος άνθρωπος, να μπορέσει να βρει το δρόμο για να μεταβεί από τη γη στον ουρανό...

Πόσο αγαπά η Παναγιά τον άνθρωπο, ώστε να δεχθεί να γίνει «πρεσβείας θυμίαμα», προς τον Ουράνιο Πατέρα και με την μεσιτεία Της προς Εκείνον να αναδειχθεί «παντός τοῦ κόσμου ἐξίλασμα». Δεν αναλαμβάνει μόνο την ευθύνη να φέρει το Θεό κοντά στον άνθρωπο, αλλά αποζητά και τελικά το καταφέρνει να φέρει τον απομακρυσμένο άνθρωπο κοντά στο Θεό. Γι' αυτό η ανθρωπότητα την ευγνωμονεί. Και αυτή την ευγνωμοσύνη την κάνει προσευχή στα χείλη μικρών και μεγάλων.

Αυτή τη μεγάλη αγάπη της Παναγιάς στο ανθρώπινο γένος τη βλέπεις να εκφράζεται καθημερινά. Δεν είχε τρόπο άλλο ο Θεός να κατέβει στη γη; Προτίμησε να γίνει άνθρωπος, ώστε να δείξει με τον τρόπο αυτό πως αν ήταν εφικτό για τον Θεό να συγκαταβεί σε τέτοιο βαθμό ώστε ο Δημιουργός να φθάσει το δημιούργημα, μπορεί και ο άνθρωπος να ξαναποκτήσει αυτό που ο ίδιος επέλεξε να απολέσει, δηλαδή την κατά χάριν συμμετοχή του στη Θεϊκή φύση, ως εικόνα και ομοίωμα του Δημιουργού του.

Τελικά, δεν εγκαταλείπει ο Θεός τον άνθρωπο ποτέ! Και για αυτή τη συμφωνία εγγυήτρια μεταξύ του κτιστού και του ακτίστου κόσμου μπαίνει η Παναγιά μας! Η του Θεού ευδοκία, στέκει μεταξύ Ουρανού και γης, των θνητών, προς Θεόν παρρησία. Ποτέ δεν πρέπει να το ξεχνάμε αυτό! Και σήμερα τα αγιασμένα λόγια του Ακαθίστου ύμνου, αυτό μας υπενθύμισαν.

Πόσοι αιώνες πέρασαν από τότε που χέρια αγιασμένα έγραψαν αυτό το κείμενο; Τα χέρια έλιωσαν στην εκτέλεση του κοινού χρέους των θνητών. Τα λόγια όμως πέρασαν στην αιωνιότητα και μαζί τους συμπαρασύρουν προς Αυτήν όσους ευλαβικά τα ψιθυρίζουν. Στάσου ευλαβικά, λοιπόν, μπροστά Της και μίλησε Της! Μίλησε με τα λόγια της καρδιάς σου σε εκείνη που μέσα στην καρδιά Της χωρά ολόκληρη η ανθρωπότητα και πες Της: «Ὑπερένδοξε, ἀειπάρθενε, εὐλογημένη Θεοτόκε, προσάγαγε τὴν ἡμετέραν προσευχὴν τῷ Υἱῷ σου καὶ Θεῷ ἡμῶν, καὶ αἴτησαι ἵνα σώσῃ διά σοῦ τὰς ψυχὰς ἡμῶν».

«Στην άνοιξη…»

«Να 'σαστε υπομονετικός και μακρόθυμος. Μην ξεχνάτε πως το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε είναι τούτο: να μη φέρνουμε στον ερχομό του περισσότερη αντίσταση, απ' όση φέρνει η γη στην άνοιξη που φτάνει...» 

R. M. Rilke, «Γράμματα σ' ένα νέο ποιητή».

Τετάρτη Δ΄ Εβδομάδος των Νηστειών...

«Σήμερον ο απρόσιτος τη ουσία, προσιτός μοι γίνεται, και πάσχει πάθη, ελευθερών με των παθών, ο φως παρέχων τυφλοίς, υπό ανόμων χειλέων εμπτύεται, και δίδωσι τον νώτον υπέρ αιχμαλώτων εις μάστιγας. Τούτον η Αγνή και Μήτηρ, επί Σταυρού θεωρούσα, οδυνηρώς εφθέγγετο: Οίμοι Τέκνον εμόν! Τί τούτο πεποίηκας; Ο ωραίος κάλλει παρά πάντας βροτούς, άπνους άμορφος φαίνη, ουκ έχων είδος ουδέ κάλλος; οίμοι το εμόν φώς! ου δύναμαι υπνούντα καθοράν σε, τα σπλάγχνα τιτρώσκομαι, και δεινή μοι ρομφαία την καρδίαν διέρχεται. Ανυμνώ σου τα Πάθη, προσκυνώ σου το εύσπλαγχνον, μακρόθυμε Κύριε, δόξα σοι».

«Σήμερα ο απλησίαστος ως προς την ουσία Του, πλησιάζεται, διότι πάσχει και υποφέρει με πάθος φοβερό, για να με ελευθερώσει από τα πάθη μου. Αυτός, που χαρίζει το φως στους τυφλούς, από παράνομα χείλη δέχεται εμπτυσμούς, προσφέρει τα νώτα Του για να μαστιγωθεί για χάρη όλων μας, οι οποίοι είμαστε αιχμάλωτοι της αμαρτίας. Αυτόν η παρθένος και μητέρα Του καθώς τον είδε πάνω στον σταυρό, με οδύνη έκλαιγε και έλεγε: Αλλοίμονο, παιδί μου! Τι είναι αυτό που μου έκαμες; Συ ο ομορφότερος από όλους τους ανθρώπους, φαίνεσαι τώρα χωρίς πνοή, χωρίς μορφή, χωρίς να έχεις ούτε είδος ούτε ομορφιά! Αλλοίμονο, φως μου, δεν μπορώ να περιγράψω τι βλέπω, τα σπλάγχνα μου πληγώνονται και φοβερή ρομφαία διαπερνά την καρδιά μου! Ανυμνώ τα πάθη Σου, προσκυνώ την ευσπλαγχνία Σου, μακρόθυμε Κύριε, δόξα Σε Εσένα».

Από την Υμνογραφία της ημέρας

«Γιά χάρη τοῦ Ἐσταυρωμένου…»

«Ὁ Κύριος ζήτησε καί ζητᾶ νά τόν ἀκολουθήσουν ὅσοι εἶναι ἀποφασισμένοι νά σηκώσουν τό σταυρό τους, ὅσοι εἶναι ἕτοιμοι νά πεθάνουν, νά ἀρνηθοῦν τίς ἀπολαύσεις καί τήν τρυφή. Διότι ὅποιος ἀγαπᾶ τήν ἀσφάλεια καί τίς ἡδονές τῆς παρούσης ζωῆς εἶναι ἐχθρός τοῦ σταυροῦ, αὐτοῦ τοῦ σταυροῦ πού ὁ χριστιανός ἀγαπᾶ καί σηκώνει μέ ὑπομονή γιά χάρη τοῦ Ἐσταυρωμένου του Κυρίου!…»

Ιερός Χρυσόστομος

«Μαζί με τον Χριστό...»

«Απολαύστε αυτή την τέταρτη εβδομάδα. Κάθε εβδομάδα της Σαρακοστής έχει το ήθος και τον χαρακτήρα της. Χαρείτε την αναψυχή του Σταυρού και εντρυφήστε στα υψηλά νοήματα της αυταπάρνησης και της καθημερινής θυσίας που τελειοποιείται στην ανάσταση μας. Την επόμενη πέμπτη εβδομάδα θα ασχοληθούμε με τα εσώτερά μας και θα επιδοθούμε σε θρήνο μυστικό και λίγο πριν το τέλος θα πανηγυρίσουμε τη χαρά της συντριβής και της μετάνοιας. Και τότε θα φτάσει και η εβδομάδα με τα βάγια, που είναι η κορύφωση του σαρακοστιανού δράματος και η αυγή της νίκης μας, μαζί με τον Χριστό. Με το καλό να διανύσουμε το υπόλοιπο της Σαρακοστής. Τα μεγάλα και τα σπουδαία τώρα αρχίζουν. Καλή δύναμη και πενθοχαρμόσυνη τριβή σε όλους!»

π. Π. Κρούσκος

«Είναι πίστη εκείνη που απαιτεί απτές αποδείξεις;»

«Ποιος αληθινά πιστός εξαρτά την αγάπη του στο πρόσωπο του Χριστού από το αν ανάβουν ή όχι με αναπτήρα τη λαμπάδα στον Άγιο Τάφο;... Ο ίδιος ο Ιησούς θλιβόταν άμα του ζητούσαν θαύματα. Είναι πίστη εκείνη που απαιτεί απτές αποδείξεις;

Ακυρώστε με συνετή αδιαφορία το "σκάνδαλο" που θέλουν ξανά να πουλήσουν γύρω από αυτά».

Μάρω Βαμβουνάκη