Με το φακό του Μιχάλη Βακάρου

Λεπτομέρεια από το ηρώο των Μπιζανομάχων, στο Μπιζάνι...

«Άρχεται το Τριώδιον»

Το «Τριώδιο» είναι ένα λειτουργικό βιβλίο που περιλαμβάνει ύμνους και βιβλικά αναγνώσματα για την κάθε μέρα της περιόδου της Μ. Σαρακοστής, η οποία αρχίζει με την Κυριακή του Τελώνη και του Φαρισαίου και τελειώνει με τον Εσπερινό του Αγίου και Μεγάλου Σαββάτου.

Η άγνοια των ύμνων του Τριωδίου είναι η βασική αιτία που μας κάνει σιγά σιγά να παραμορφώνουμε τη κατανόηση, το σκοπό και το νόημα της Μεγάλης Σαρακοστής.

Πολύ πριν αρχίσει η Μ. Σαρακοστή, η Εκκλησία μας αναγγέλλει ότι πλησιάζει και μας καλεί να μπούμε στην περίοδο της προετοιμασίας γι’ αυτήν. Γιατί; Γιατί η Εκκλησία έχει μια βαθιά ψυχολογική γνώση της ανθρώπινης φύσης. Ξέροντας την έλλειψη αυτοσυγκέντρωσης και την τρομακτική «κοσμικότητα» της ζωής μας, αναγνωρίζει την αδυναμία μας να αλλάξουμε αυτόματα, να πάμε ξαφνικά από μια πνευματική ή διανοητική κατάσταση σε μια άλλη. Έτσι, αρκετά πριν αρχίσει η ουσιαστική προσπάθεια, η Εκκλησία προκαλεί τη προσοχή μας στη σοβαρότητα της Μ. Σαρακοστής και μας καλεί να σκεφθούμε τη σημασία της.

Αυτή η προπαρασκευαστική περίοδος περιλαμβάνει τις Κυριακές: α) Του Τελώνη και του Φαρισαίου, που αναφέρεται στην Ταπείνωση. β) Του Ασώτου, που αναφέρεται στην μετάνοια. γ) Της Απόκρεω, που αναφέρεται στην Τελευταία Κρίση και στη χριστιανική αγάπη και δ) Της Τυροφάγου ή της Συγγνώμης που θυμόμαστε της εξορία από τον Παράδεισο των Πρωτοπλάστων…

Αλέξανδρος Σμέμαν, «Μεγάλη Σαρακοστή - Πορεία προς το Πάσχα», εκδόσεις «Ακρίτας».

«Οι ανατροπές της Χαναναίας» (Κυριακή ΙΖ΄ Ματθαίου)

Του Πρωτοπρεσβυτέρου Θεμιστοκλή Μουρτζανού

Τρεις ανατροπές στις αντιλήψεις των ανθρώπων για το Θεό διαπιστώνουμε στην θαυματουργική θεραπεία από το Χριστό της κόρης μιας Χαναναίας.

Η πρώτη ανατροπή έχει να κάνει με την ίδια την επίσκεψη του Χριστού στην περιοχή της Τύρου και της Σιδώνας. Η Χαναναία ήταν ειδωλολάτρης και κατοικούσε σε έναν τόπο όπου οι κάτοικοι, εκτός από την λατρεία των ειδώλων, επιδίδονταν στην μαγεία. Χωρίς να το γνωρίζουν, είχαν παραδώσει τους εαυτούς τους στο πνεύμα του πονηρού. Ο Χριστός όμως, επισκεπτόμενος την περιοχή, δείχνει ότι ήρθε στον κόσμο για να φέρει το μήνυμα της Βασιλείας των Ουρανών κηρύσσοντας μετάνοια  ανάμεσα στους αμαρτωλούς.

Η δεύτερη ανατρεπτική στάση έχει να κάνει με την αντίδραση του Χριστού στη στάση  της Χαναναίας. Εκείνη είχε αγωνία για την κόρη της, η οποία βασανιζόταν από δαιμόνιο, κάτι που φαίνεται να υπονοεί ότι η μητέρα της δεν ελεύθερη από τις επιδράσεις του διαβόλου και της ειδωλολατρίας και γι’ αυτό την πείραζε ο διάβολος. Μέσα στην αγωνία για το παιδί της στρέφεται προς το Χριστό  και ζητά το έλεός Του. Τον αποκαλεί «Υιό Δαβίδ». Μπορεί να γνώριζε τι σήμαινε η φράση αυτή. Ότι ο Ιησούς ανήκε στη γενιά από την οποία θα σώζονταν ο λαός του Ισραήλ. Μπορεί και να ρώτησε και να της είπαν ότι έτσι τον προσφωνούσαν. Όμως η θέα του προσώπου του Κυρίου κάνει την ψυχή της να γεμίσει με πίστη και την οδηγεί στο να απευθύνει το αίτημά της προς Αυτόν χωρίς να υπολογίσει τίποτε, ούτε την ειδωλολατρική της ταυτότητα ούτε την απόρριψη που πιθανότατα θα υφίστατο από όσους συνόδευαν το Χριστό. Κραυγάζει. Και οι μαθητές του Χριστού αντιδρούν αμέσως, προτρέποντάς τον να την διώξει, για να απαλλαγούν από την επιμονή και την ένταση της φωνής της. «Απόλυσον αυτήν, ότι κράζει όπισθεν ημών» (Ματθ. 15, 23). Ο Χριστός όμως, δεν κάνει αυτό που αναμένουν οι άνθρωποι, αλλά ανοίγει διάλογο μαζί της.

Η τρίτη ανατρεπτική στάση έχει να κάνει με τον τρόπο με τον οποίο ο Χριστός απευθύνεται στη Χαναναία. Αντί να την ρωτήσει για τη δοκιμασία της ή να την νουθετήσει ή να δείξει ευσπλαχνία, της απαντά με τέτοιο τρόπο που φαίνεται ότι την απορρίπτει. Της δείχνει ότι δεν θέλει να έχει σχέση με τους ειδωλολάτρες, αλλά μόνο με τους Ισραηλίτες. Φαίνεται να ικανοποιεί έτσι τους φανατικούς Ισραηλίτες που πιθανόν να ήταν στη συνοδεία του. Όμως εκείνη επιμένει. Και στην δεύτερη παράκληση, στην οποία το προσωνύμιο πλέον γίνεται «Κύριε», δεν μένει δηλαδή στο γενικό χαρακτηρισμό που περιέγραφε τι προσδοκούσαν οι Ισραηλίτες από το Χριστό, αλλά του δείχνει τι είναι για την ίδια ο Χριστός, «ο Κύριος και Θεός», και πάλι ο Χριστός αρνείται να την βοηθήσει και της μιλά περιφρονητικά, αποκαλώντας την «κυνάριον». Και βλέποντας την επιμονή, την εξυπνάδα και την ταπείνωσή της να αποδέχεται ακόμη και τον χαρακτηρισμό, αρκεί να χορτάσει κοντά Του την ευσπλαχνία και την αγάπη, ο Χριστός θαυμάζει την πίστη της και κάνει το θαύμα. Σκληρότητα, δοκιμασία της πίστης και αποδοχή του αιτήματος είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Χριστός αντιδρά, μη κάνοντας αυτό που θα περιμέναμε.

Δεν μπαίνει ο Θεός στα ανθρώπινα καλούπια. Δεν κάνει όπως περιμένουν οι άνθρωποι. Δεν λειτουργεί με τα δικά μας κριτήρια. Δεν είναι ένας Θεός που αρκείται σ’ αυτούς που Τον ακολουθούν. Τολμά και βγαίνει από τα όρια του περιούσιου λαού. Τολμά και βγαίνει από τα συνηθισμένα, προκειμένου να κηρύξει μετάνοια και να δώσει ελπίδα και νόημα σε όλο τον κόσμο.  Παράλληλα, δεν κάνει ό,τι ευχαριστεί τους δικούς Του. Δεν απολύει κανέναν που Τον αναζητά μόνο και μόνο γιατί δεν είναι όπως θέλουν όσοι νομίζουν ότι Τον γνωρίζουν και προσαρμόζουν το Ευαγγέλιο Του στον δικό τους τρόπο σκέψης. Αλλά και δεν βιάζεται πάντα να κάνει αυτό που οι άνθρωποι επιθυμούν. Να ικανοποιήσει τα αιτήματά τους, αλλά τους αφήνει να ανοίξουν αληθινά την καρδιά τους. Να επιμείνουν και να φανερώσουν πόσο πιστεύουν. Έχει τη δύναμη να εκπληρώσει τα πάντα. Αλλά θέλει και την συνέργεια του ανθρώπου. Ζητά την πίστη. Την δοκιμάζει. Ζητά την εξυπνάδα και το χάρισμα του ανθρώπου. Ζητά την μετάνοια και την ταπείνωσή του. Όχι γιατί ο Ίδιος ως Θεός έχει ανάγκη αυτά. Αλλά γιατί έτσι ο άνθρωπος μαθαίνει να εμπιστεύεται αληθινά, να μετανοεί για τον τρόπο της ζωής του και να συνειδητοποιεί την επίδραση του κακού και πώς μπορεί μέσα από την πίστη να την αποτινάξει.

Η στάση του Χριστού είναι για εμάς τους χριστιανούς ένα μήνυμα υπέρβασης των πάγιων αντιλήψεων που έχουμε για Εκείνον και την πίστη. Είναι μία πρόκληση εξόδου μας από τα συνηθισμένα. Από την αίσθηση της αυτάρκειάς μας και την επανάπαυση ότι είμαστε υπεύθυνοι μόνο για την δική μας σωτηρία. Είναι μία πρόκληση να μην απορρίπτουμε, να μην απολύουμε κανέναν γιατί δεν φέρεται όπως εμείς πιστεύουμε ότι θα πρέπει να φέρεται. Είναι μία πρόκληση να μη βιαζόμαστε να κρίνουμε την σκέψη και τα έργα του Θεού, αλλά να επιμένουμε με την προσευχή, την αξιοποίηση των χαρισμάτων μας και την ταπεινότητα στο να βρισκόμαστε κοντά Του και να Τον αναγνωρίζουμε ως τον Κύριό μας.

Ζούμε σε έναν κόσμο που όλα τα θέλει σύμφωνα με τα δικά του μέτρα, «εδώ και τώρα». Που δεν δίνει ευκαιρία σε όσους μπορεί να φαίνεται ότι είναι μακριά από το Θεό, όμως η ψυχή τους στη θέα του Προσώπου Του, όπως κι αν Αυτό εμφανίζεται, είτε δια της δοκιμασίας και της λύπης, είτε δια της αισθήσεως του κακού και της απογοητεύσεως από την κυριαρχία του επάνω μας, μετανοεί και αλλάζει, κρίνοντάς μας με την δύναμη της πίστης που επιδεικνύουν. Που παραμένει στην δική του αυτάρκεια, στην αίσθηση ότι είναι αρκετή η δική μας πρόοδος και δεν υπάρχει λόγος να βγαίνουμε από τα δικά μας μέτρα και όρια. Ζώντας λοιπόν σ’ έναν τέτοιο κόσμο, το παράδειγμα της Χαναναίας και η ανατρεπτική στάση του Χριστού μας καλούν να ξαναδούμε την χριστιανική μας αυτοσυνειδησία και αποστολή και να ελέγξουμε τον εαυτό μας για το πόσο και πώς πιστεύουμε. Και ο Κύριός μας θα μας δώσει τη δύναμη σε κάθε σταυρό και δοκιμασία της ζωής μας να Τον αναζητήσουμε και να γίνει και σε μας το θέλημά Του.

Το επίσημο πρόγραμμα για τα «Ελευθέρια» της πόλης των Ιωαννίνων

Με τον 19ο Μπιζάνιο Δρόμο ο οποίος θα διεξαχθεί την Κυριακή 14 Φεβρουαρίου (εκκίνηση στις 11 π.μ. από το Μπιζάνι) θα ξεκινήσει το φετινό επίσημο πρόγραμμα για τα «Ελευθέρια» των Ιωαννίνων. Στις εκδηλώσεις θα παραβρεθεί ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος.

Σύμφωνα μ’ αυτό, την Τετάρτη 17 Φεβρουαρίου, ώρα 19.30 θα γίνει στον Πολιτιστικό Πολυχώρο «Δημ. Χατζής» ομιλία από τον Αλέκο Ράπτη, ιστορικό ερευνητή με θέμα «Οι οχυρώσεις του Τουρκικού Στρατού και οι αιχμάλωτοι Τούρκοι στρατιωτικοί στα Γιάννενα του 1913». Θα ακολουθήσει μουσικό πρόγραμμα.

Την Πέμπτη 18 Φεβρουαρίου, ώρα 12.00 θα τελεστεί επιμνημόσυνη Δέηση στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Τσεριτσάνων και θα γίνει κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο των «Αγωνιστριών Γυναικών των Τσεριτσάνων».

Την Παρασκευή 19 Φεβρουαρίου, ώρα 10.30 θα πραγματοποιηθεί  επίσκεψη στα οχυρά Μπιζανίου όπου θα γίνει τοπογραφική και ιστορική ενημέρωση. Στις 11.15 θα γίνει επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στον τύμβο Μπιζανομάχων, και θα ακολουθήσει επίσκεψη στην έκθεση φωτογραφιών από τις μάχες του πολέμου 1912-1913 στο πολιτιστικό κέντρο Μπιζανίου. Παράλληλα, στις 13.00 θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση μνήμης στη θέση «Εικονίσματα» της Μανωλιάσσας και θα γίνει κατάθεση στεφάνων στα μνημεία των πεσόντων του Ελληνικού Στρατού και των εθελοντικών σωμάτων από όλη την Ελλάδα και την Κύπρο και των πεσόντων Μανιατών.

Το Σάββατο 20 Φεβρουαρίου, ώρα 09.30 θα γίνει τρισάγιο και κατάθεση στεφάνων στο Στρατηγείο του πολέμου 1912-13 στο Χάνι Εμίν Αγά. Στις 11.00 θα τελεστεί επιμνημόσυνη δέηση και θα γίνει κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο Μπιζανομάχων στα Γιάννενα, ενώ στις 12.15 θα λάβει χώρα η καθιερωμένη τελετή στη μνήμη των «έξι παλληκαριών, που έπεσαν στο Λόφο Δουρούτη», την παραμονή της απελευθέρωσης της πόλης. Η εκδήλωση θα γίνει πάνω από το Μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου. Στις 13.00 θα γίνουν τρισάγιο και κατάθεση στεφάνων στο Λόφο Αβγού, στον «Τύμβο των 333 Μπιζανομάχων». Η πανηγυρική εκδήλωση του Δήμου Ιωαννιτών θα γίνει στην Αίθουσα Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος της Ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας στις 19:00. Περιλαμβάνει χαιρετισμό του Δημάρχου Ιωαννίνων Θωμά Μπέγκα, ομιλία από την Ελένη Κουρμαντζή, Καθηγήτρια Πανεπιστημίου με θέμα την «Ελληνική Νομαρχία» και μουσική εκδήλωση με την Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Ιωαννιτών. Στις 20.30 θα γίνουν τα εγκαίνια έκθεσης ζωγραφικής του συλλέκτη Χρήστου Μοσχανδρέου με τίτλο «Τρεις γενιές ζωγραφική» στη Δημοτική Πινακοθήκη.

Την Κυριακή 21 Φεβρουαρίου, ώρα 07.00 το πρόγραμμα έχει εορταστικό πρωινό με τη συμμετοχή της Φιλαρμονικής του Δήμου Ιωαννιτών και της μπάντας της VIII Μεραρχίας. Στις 10.30 θα γίνει δοξολογία στον Μητροπολιτικό Ναό Ιωαννίνων και στις 11.10 θα ακολουθήσει κατάθεση στεφάνου στο Ηρώο Μπιζανομάχων από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο. Θα γίνει δεξίωση στο Μέγαρο της Περιφέρειας Ηπείρου και στις 12.00 θα λάβει χώρα η παρέλαση πολιτικών και στρατιωτικών τμημάτων ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Παράλληλες εκδηλώσεις:

Τη Δευτέρα, 22 Φεβρουαρίου, ώρα  15.00 θα γίνει ποδοσφαιρικός αγώνας αγάπης μεταξύ της Μικτής ΕΠΣ Ηπείρου και της Εθνικής Ενόπλων Δυνάμεων στο  Εθνικό Στάδιο «Ζωσιμάδες». Τη διοργάνωση έχουν το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, η Περιφέρεια Ηπείρου, ο Δήμος Ιωαννιτών, η Μητρόπολη Ιωαννίνων και η ΕΠΣΗΠ.

«Για μιαν αγάπη...»

«Ο Άγιος Χαράλαμπος έζησε και πέθανε για μιαν αγάπη. Γιατί στο τέλος θα μας σώσει η αγάπη. Ο Χριστός» (π. Λίβυος).

Ο Άγιος Χαράλαμπος στο Συναξάρι του Αγ. Νικοδήμου

Tω αυτώ μηνί I΄, μνήμη του Aγίου Iερομάρτυρος Xαραλάμπους του Θαυματουργού.

Kατηξιώθης Xαράλαμπες εκ ξίφους,

Kαι λαμπρότητος και χαράς των Mαρτύρων.

Tη δεκάτη Xαράλαμπες εόν τμήθης από λαιμόν.

O Άγιος Iερομάρτυς Xαραλάμπης ήτον κατά τους χρόνους του βασιλέως Σεβήρου, και Λουκιανού ηγεμόνος, εν έτει ρϟη΄ [198], Iερεύς των Xριστιανών εν Mαγνησία τη πόλει. Oύτος λοιπόν διδάσκων την στράταν της αληθείας, και κηρύττων την εις Xριστόν πίστιν, κατεδικάσθη υπό των άνωθεν τυράννων, και εκδύθη την ιερατικήν στολήν, έπειτα εξέδαραν το δέρμα όλου του σώματός του. Eπειδή δε έβλεπεν αυτόν ο ηγεμών Λουκιανός, πως υπομένει γενναίως τα βάσανα, εθυμώθη, και επεχείρει να ξεσχίση τον Άγιον με τας ιδίας του χείρας, και παρευθύς εκόπησαν αι χείρες του, και εκρεμάσθησαν επάνω εις το σώμα του Mάρτυρος. O δε Άγιος προσευχηθείς, έκαμεν αυτόν υγιή. Tούτο το θαύμα βλέποντες οι δήμιοι Πορφύριος και Bάπτος ονομαζόμενοι, αρνήθησαν τα είδωλα και επίστευσαν εις τον Xριστόν. Oμοίως επίστευσαν και τρεις γυναίκες, οπού επαραστέκοντο εκεί και έβλεπον, τους οποίους όλους πιάσας ο ηγεμών, και βασανίσας με διάφορα παιδευτήρια, ασπλάγχνως αυτούς απεκεφάλισε. Διατί, αγκαλά και ιατρεύθη από τον Άγιον κατά το σώμα, αλλ’ όμως κατά την ψυχήν έμεινεν ο άθλιος ανιάτρευτος. (Όρα τον κατά πλάτος Bίον αυτού εις τον Nέον Παράδεισον, όρα και εις τον Mακάριον Xριστιανόπουλον. Tο δε ελληνικόν αυτού Mαρτύριον σώζεται εν τη των Iβήρων και εν άλλαις, ου η αρχή· «Bασιλεύοντος του Kυρίου ημών Iησού Xριστού»1.)

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

1. Eις τον Άγιον Xαραλάμπη εφιλοπόνησεν η εμή αδυναμία δύω Kανόνας παρακλητικούς, τον ένα, περί μόνης της πανώλης διαλαμβάνοντα, ον ως γλαφυρόν, έκρινα εύλογον να τυπώσω, και όρα τούτον εν τω τέλει του Φευρουαρίου. Kαι τον άλλον, περί όλων των θαυμάτων και μαρτυρίων του.

(από το βιβλίο: Αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου «Συναξαριστής των δώδεκα μηνών του ενιαυτού». Τόμος Β´. Εκδόσεις «Δόμος», 2005).

Ο Άγιος Χαράλαμπος

Ο Άγιος Χαράλαμπος ήταν ιερεύς στη Μαγνησία της Μικράς Ασίας και έζησε επί αυτοκρατορίας του Σεπτιμίου Σεβήρου (193-211). Όταν το έτος 198 ο Σεβήρος εξαπέλυσε απηνή διωγμό κατά των Χριστιανών, ο έπαρχος της Μαγνησίας Λουκιανός συνέλαβε τον Άγιο και του ζήτησε να αρνηθεί την πίστη του. Όμως ο Αγιος όχι μόνο δεν το έκανε αυτό, αλλά αντίθετα ομολόγησε στον Έπαρχο την προσήλωσή του στον Χριστό και δήλωσε με παρρησία ότι σε οποιοδήποτε βασανιστήριο και να υποβληθεί δεν πρόκειται να αρνηθεί την πίστη της Εκκλησίας. Τότε η σκοτισμένη και σαρκική ψυχή του Λουκιανού επέτεινε την οργή της και διέταξε να αρχίσουν τα φρικώδη βασανιστήρια στο γέροντα ιερέα. Πρώτα τον εγύμνωσαν και ο ίδιος ο Λουκιανός, παίρνοντας το ξίφος του προσπάθησε να πληγώσει το σώμα του Αγίου. Όμως αποκόπηκαν τα χέρια του και έμειναν κρεμασμένα στο σώμα του Ιερομάρτυρος και μόνο ύστερα από προσευχή του Αγίου συγκολλήθηκαν αυτά πάλι στο σώμα και ο ηγεμόνας κατέστη υγιής. Βλέποντας αυτό το θαύμα του Αγίου πολλοί από τους δήμιους επίστεψαν στον αληθινό Θεό.

Με το ζόφο στο νου και με τη θηριωδία στην καρδιά, ο Έπαρχος έδωσε εντολή να διαπομπεύσουν τον Άγιο και να τον σύρουν δια μέσου της πόλεως με χαλινάρι. Τέλος διέταξε τον αποκεφαλισμό του Αγίου, ο οποίος με το μαρτύριό του έλαβε τον αμαράντινο στέφανο της δόξας.

Τμήματα της τιμίας κάρας αυτού φυλάσσονται στην ιερά μονή του Αγίου Στεφάνου Μετεώρων και στον ομώνυμο προσκυνηματικό ναό των Θεσπιέων της Βοιωτίας.

«Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας», Επισκόπου Φαναρίου Αγαθαγγέλου, τ. Φεβρουαρίου, σελ. 109-111.