Καλή Παναγιά!

 

Ἀπόστολοι ἐκ περάτων, συναθροισθέντες ἐνθάδε, Γεθσημανῆ τῷ χωρίῳ, κηδεύσατέ μου τὸ σῶμα, καὶ σύ, Υἱὲ καὶ Θεέ μου, παράλαβέ μου τὸ πνεῦμα...

 

Ψάλλει ο Θρασύβουλος Στανίτσας:

https://www.youtube.com/watch?v=lElsjEhBrNA
 

 

 (Σημ. Η εικόνα της ανάρτησης βρίσκεται στο τέμπλο του Ναού μας)

Το Πάσχα του καλοκαιριού

Πάσχα του καλοκαιριού αύριο, όπως ονόμασε ο λαός μας την Κοίμηση και την εις ουρανούς Μετάστασίν της Υπεραγίας Θεοτόκου και πολλοί ενοριακοί ναοί σε ολόκληρη την επικράτεια της Μητροπόλεώς πανηγυρίζουν.

Στην πόλη των Ιωαννίνων, πανηγυρίζει ο ιστορικός ενοριακός ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου (Αρχιμανδρείου), στον οποίο ανήμερα της εορτής θα λειτουργήσει ο Σεβασμιώτατος ποιμενάρχης μας κ. Μάξιμος.

 

Ο ναός του Αρχιμανδρειού, αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου υπήρξε το καθολικό της μονής Αρχιμανδρείου ή Αρχιμανδρίτου ή Κυράς Χιμαντριώτισσας. Το όνομά της πρέπει πιθανόν να συνδεθεί με το προβάδισμα που είχε μεταξύ των άλλων μονών των Ιωαννίνων, καθώς σε αυτήν διέμενε ο αρχιμανδρίτης ηγούμενος.

Κατά άλλη εκδοχή, το όνομα Αρχιμανδρειό προέρχεται από το όνομα του ιδρυτή της. Η μονή αναφέρεται για πρώτη φορά στις πηγές το 1383, με αφορμή τη μετάβαση του ηγουμένου της Γαβριήλ στην Κωνσταντινούπολη, όπου συναντήθηκε με τον αυτοκράτορα Μανουήλ Β' Παλαιολόγο. Μετά την επιστροφή του ο Γαβριήλ έγινε μητροπολίτης Ιωαννίνων.

Από τα τέλη του 15ου αιώνα στο Αρχιμανδρειό είναι γυναικεία μονή, οι μοναχές της οποίας, φημίζονταν για τις επιδόσεις τους στην υφαντική και την κατεργασία μεταξωτών και λινών υφασμάτων. Στη σημερινή του μορφή ο ναός είναι μια μεγάλων διαστάσεων τρίκλιτη θολωτή βασιλική, με τρεις αψίδες ανατολικά και νάρθηκα στα δυτικά. Από τις τοιχογραφίες που κοσμούσαν το εσωτερικό διατηρούνται εκείνες του ιερού, που έγιναν από τον Ελευθέριο Μπουλογιάννη το 1885, καθώς επίσης και οι παραστάσεις που αποδίδονται στα στηθαία του βόρειου υπερώου, έργα των τελευταίων δεκαετιών του 19ου αιώνα. Η τοιχογράφηση του κυρίως ναού έγινε το 1986. Το ναΰδριο του Αγίου Φανουρίου, που βρίσκεται στον περίβολο του Αρχιμανδρειού κτίσθηκε το 1956. Σε μικρή απόσταση νοτιοανατολικά από το ναό του Αρχιμανδρειού υψώνεται μνημειακό πυργοειδές καμπαναριό, το οποίο κτίσθηκε το 1915.

 

Στην Κηπίνα...

 

Φωτογραφία του Βαγγέλη Γιωτόπουλου, από τη χθεσινή προσκυνηματική επίσκεψη του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ιωαννίνων κ. Μαξίμου στην Ιερά Μονή Κηπίνας.

http://eiskopanous.blogspot.gr/2012/08/blog-post_21.html

 

Η Παναγία

«Η Παναγία είναι σαν τα εικονίσματα. Όπως η μορφή ενός αγίου πάνω στο ξύλο μάς κάνει την ψυχή του απτή και μπορούμε να κολλήσουμε πάνω της τα χείλη μας, έτσι κι η Παναγία κάνει απτή την αγάπη…

Αν η Παναγία είναι το ζεστό σώμα της αγάπης, Εκείνος είναι το πνεύμα της. Αν η Παναγία είναι η νεότητα της αγάπης, Εκείνος είναι η αιωνιότητα».

 

(Ελεωνόρα Σταθοπούλου, Εκείνος)

Η Παναγία και η Εύα

«Η Εύα ζούσε σε ένα περιβάλλον εκπληκτικό που είχε τη δυνατότητα να έχει επικοινωνία με τον Αδάμ, αλλά ήθελε να ανεξαρτητοποιηθεί, και με τη δική της θέληση απομονώθηκε. Η Θεοτόκος ζούσε στη Ναζαρέτ με πολλές δυσκολίες. Δύο διαφορετικές γυναίκες με διαφορετικές συμπεριφορές. Δύο πρόσωπα που είναι τόσο μακριά από εμάς χρονικά, αλλά διαπιστώνουμε και σήμερα ότι υπάρχουν μέσα μας. Κάθε φορά που ο εαυτός μας θέλει να φύγει μακριά από τον Θεό μιλάει ο κόσμος της Εύας, εξουσιάζει αυτό το κομμάτι μας, ενώ κάθε φορά που θέλουμε να είμαστε πλάι στον Θεό μιλάει το κομμάτι της Παναγίας...

 

Αν βρισκόμασταν σε ένα σχολείο και ζητούσαμε από μαθητές να κάνουν εικόνα τον χαιρετισμό "χαίρε Παναγία, των δακρύων της Εύας η λύτρωση", τότε θα μας παρουσίαζαν την Εύα με δάκρυα και την Παναγία να απλώνει το χέρι της να τις σκουπίσει τα μάτια. Σε μία εποχή, λοιπόν, που περισσεύουν τα δάκρυα και ο πόνος, χρειάζεται η Παναγία μας να τα σφουγγίσει...».

 

(Απόσπασμα από το περσινό κήρυγμα του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου, ανήμερα της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου).

Η εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου

 

Η αγία εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου είναι πολυπρόσωπη. Δύο όμως πρόσωπα ξεχωρίζουν στην όλη παράσταση: Ο Χριστός και η Παναγία. Ο Ιησούς με το ηγεμονικό του παράστημα που κρατεί την ψυχή της Παναγίας, βρέφος φασκιωμένο, και το λιπόσαρκο σκήνωμα της Παναγίας.

«Στην εικόνα δεσπόζει το νεκρικό κρεβάτι, στολισμένο με πλούσια ποδέα, όπου αναπαύεται η Παναγία με τα χέρια σταυρωμένα. Μπροστά στερεωμένο σε ένα απλό κηροπήγιο καίει ένα χοντρό κερί. Πίσω από το νεκρικό κρεβάτι και στη μέση ακριβώς στέκει ο Χριστός με το σώμα σε περίεργη στροφή προς τα δεξιά, προς την κεφαλή της Μητέρας του. Στα χέρια του απλωμένα στην ίδια κατεύθυνση, κρατεί την ψυχή της, που έχει τη μορφή φασκιωμένου μωρού με τα χέρια σταυρωμένα. Τον τριγυρίζει δόξα. Μέσα σ’ αυτήν είναι ζωγραφισμένοι στην κορυφή ένα εξαπτέρυγο και σε μονοχρωμία τέσσερις άγγελοι που πλαισιώνουν το Χριστό με χειρονομίες και έκφραση λύπης στα πρόσωπά τους... Πάνω ακριβώς από το Χριστό στην κορυφή του τόξου της εικόνας έχουν ανοίξει οι πύλες του ουρανού και φαίνονται δύο άγγελοι, πάλι σε μονοχρωμία, να σκύβουν με σκεπασμένα χέρια για να πάρουν με τη σειρά τους την ψυχή. Στην κεφαλή και στα πόδια του νεκρικού κρεβατιού είναι μαζεμένοι οι δώδεκα απόστολοι με εκφράσεις, στάσεις και χειρονομίες που δείχνουν βαθειά λύπη. Ο Πέτρος θυμιατίζει στην κεφαλή της Παναγίας και ο Παύλος σκύβει στα πόδια της. Πιο πίσω είναι τρεις ιεράρχες με ανοιχτά βιβλία και στα αριστερά, στο βάθος, θρηνούν τρεις γυναίκες. Τη σύνθεση κλείνουν στο βάθος, πίσω από τις ομάδες των μαθητών, δύο συμβατικά αρχαιόπρεπα κτήρια. Ανάμεσα σ’ αυτά διαβάζεται η επιγραφή Η ΚΟΙΜΗΣΙΣ ΤΗΣ Θ(ΕΟ)ΤΟΚΟΥ» (Α. Καρακατσάνη). Οι τέσσερις (εικονίζονται οι τρεις) ιεράρχες που παραβρέθηκαν στην Κοίμηση, ήταν: ο Ιάκωβος ο Αδελφόθεος, ο Ιερόθεος, ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης και ο Τιμόθεος.

Σ’ όλα τα πρόσωπα διακρίνεται η θλίψη, ανάμικτη όμως με τη γλυκιά ελπίδα. Είναι η «χαρμολύπην», το «χαροποιόν πένθος», γνώρισμα των πιστών που ζουν με την προσμονή της ανάστασης. Τούτο βλέπουμε και στα τροπάρια της εορτής, που άλλοτε τονίζουν τον τρόμο και το δέος των αποστόλων, τους οποίους παρουσιάζουν να δακρύζουν και άλλοτε τονίζουν τη χαρά τους, που την εκδηλώνουν με ψαλμούς και ύμνους. Παραθέτουμε δύο αποσπάσματα «Ότε η μετάστασις του αχράντου σου σκήνους ηυτρεπίζετο, τότε οι Απόστολοι περικυκλούντες την κλίνην τρόμω εώρων σε» (Στιχηρό ιδιόμελο όρθρου). «...Και το ζωαρχικόν και θεοδόχον σου σώμα κηδεύσαντες έχαιρον, πανύμνητε» (Δοξαστικό αποστίχων εσπερινού).

Σε μερικές εικόνες εικονίζονται στον ουρανό σύννεφα, που μετέφεραν τους αποστόλους στην Ιερουσαλήμ. Σε πολλές εικόνες της Κοίμησης ζωγραφίζεται και το επεισόδιο του αγγέλου και κόβει με το ξίφος του τα χέρια του Ιεφονία. (Πρόκειται για κείνον τον Εβραίο που αποπειράθηκε να ρίξει στο έδαφος το λείψανο της Θεοτόκου)…

 

Από το βιβλίο «Ο μυστικός κόσμος των Βυζαντινών Εικόνων», τόμος α΄ - Χρήστου Γ. Γκότση, Εκδ. Αποστολική Διακονία.

 

 

Αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού: «Εγκώμιο στην Κοίμηση της Θεοτόκου»

 

 

«...Ελάτε όλοι εγκάρδια να κατέβουμε στο τάφο μαζί μ' αυτή πού τόν κατεβαίνει. Ας σταθούμε γύρω γύρω στην πανίερη κλίνη της καί μελωδικά να ψάλουμε ύμνους ιερούς: "Χαίρε χαριτωμένη, ό Κύριος μαζί σου!" Χαίρε συ, ή προορισμένη Μάνα του θεοϋ. Χαίρε συ πού ήσουνα διαλεγμένη προαιώνια στο σχέδιο του Θεού• χαίρε το θειότερο της γης βλαστάρι, κατοικία του θείου πυρός, το ίερώτατο αριστούργημα του παναγίου Πνεύματος, πηγή του ζωντανού νερού, παράδεισε του ξύλου της ζωής, έμψυχο κλήμα του θείου σταφυλιοϋ, πού πηγάζεις νέκταρ καί αμβροσία, ποτάμι κατάμεστο από τ' αρώματα του Πνεύματος, χωράφι με το θείο στάχυ, ρόδο τόσο φωτεινό, από το παρθένεμα, πού αναδίνεις πνοή με την ευωδιά τής χάρης, κρίνο βασιλικού φορέματος, άμνάδα πού γέννησες τον αμνό του Θεοϋ, κεϊνον πού στίς πλάτες του σήκωσε την αμαρτία του κόσμου, εργαστήρι της σωτηρίας μας, συ ανώτερη κι απ' τίς αγγελικές δυνάμεις, δούλα καί Μάνα Θεού.

Ελάτε να περιτριγυρίσουμε τον άμόλευτο τάφο καί ν' αντλήσουμε θεία χάρη. Ελάτε με τίς αγκαλιές της ψυχής να κρατήσουμε το αειπάρθενο σώμα κι έτσι βαστώντας το να μπούμε μαζί του μέσα στο μνήμα καί να νεκρωθούμε μαζί του, βγάζοντας πάνωθέ μας τα πάθη καί ζώντας μαζί με την Παναγιά, ζωή ειρηνική κι ολοκάθαρη. Ας ακούσουμε, λοιπόν, τους θείους ύμνους, που έρχονται από τ' αγγελικά χείλη. Ας μπούμε να προσκυνήσουμε καί ας μάθουμε τα παράξενα μυστήρια: πώς, δηλαδή, το σώμα της σηκώθηκε, πώς υψώθηκε, πώς αναλήφθηκε στους ουρανούς καί παρευρίσκεται κοντά στο Γιο της πάνω απ' όλες τίς αγγελικές τάξεις. Γιατί, στ' αλήθεια, τίποτα δεν χωρίζει τη Μάνα από το Γιο».

(Από την έκδοση της Αποστολικής Διακονίας, «Θεοτόκος, Τέσσερις θεομητορικές ομιλίες Αγ. Ιωάννου του Δαμάσκηνου»)