Πάψτε να καταπιέζετε τους συνανθρώπους σας, να φοβερίζετε με απειλητικές χειρονομίες, λόγια να λέτε για τους άλλους πονηρά. Μοιράστε με τον πεινασμένο το ψωμί σας και δώστε ανακούφιση στον καταπιεσμένο. Τότε μας στο σκοτάδι θα λάμψει το φως σας, και το σκοτάδι σας θα γίνει σαν του μεσημεριού το φως.
Ησαΐας 58. 9-10
Ἐκφωνήθηκε την Κυριακή 7-3-2021 στο ἰ. Μητροπολιτικό ναό ἀγ. Ἀθανασίου Ιωαννίνων ὐπο τοῦ Πρωτ. Λάμπρου Χ. Τσιάρα
1. Τὸ σημερινὸ Εὐαγγέλιο, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ἀναφέρεται στὴν ἔνδοξη Δευτέρα Παρουσία τοῦ Χριστοῦ καὶ στὴν Κρίση ποὺ μέλλει νά «ποιήσῃ» ζώντων καὶ νεκρῶν. Πρόκειται γιὰ τὴν τελευταία πράξη τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τῆς γῆς, μὲ τὴν ὁποία θὰ ἐπισφραγίσει τὴν κυριαρχικὴ ἐξουσία του ἐπὶ τοῦ θανάτου καὶ ἐπί τῶν ἀντιθέων δυνάμεων.
Ἡ ἔνδοξη ἔλευση τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἡ Κρίση εἶναι κεφαλαιῶδες δόγμα τῆς ὀρθόδοξης Ὁμολογίας μας. Στὴ Θεία Λειτουργία, πρὸ τῆς ἁγίας Ἀναφορᾶς, ὁμολογοῦμε τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ὡς «πάλιν ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς».
Οἱ εἰκόνες ποὺ χρησιμοποιεῖ ὁ Εὐαγγελιστὴς εἶναι συγκλονιστικές· ἡ δὲ ἐκκλησιαστικὴ ὑμνογραφία ἀναδεικνύει ἐμφαντικότερα τὶς εἰκόνες αὐτὲς τῶν ἔσχατων καιρῶν. Ἂν σκεφθοῦμε, ὅτι βρισκόμαστε πρὸ τῶν πυλῶν τῆς Τεσσαρακοστῆς, καταλαβαίνουμε τὸν παιδαγωγικὸ σκοπὸ τῆς μητέρας Ἐκκλησίας, ποὺ ἔρχεται νὰ μᾶς θυμίσει, ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι βεβαίως εὔσπλαχνος πατέρας καὶ οἰκτίρμων, καθὼς δέχεται τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ τοὺς ἄσωτους ποὺ ἐπιστρέφουν, ἀλλ’ εἶναι καὶ δίκαιος κριτής, ποὺ «μέλλει κρίνειν τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ» (Πράξ. 17, 31). Μᾶς διδάσκει δηλαδὴ ἡ Ἐκκλησία, ὅτι πρώτιστο χρέος μας εἶναι νὰ πετάξουμε ἀπὸ πάνω μας τὴ ῥαθυμία καὶ νὰ οἰκοδομήσουμε τὴ ζωή μας «ἐν ἔργοις ἀγαθοῖς», ὥστε νὰ ἔχουμε «καλὴν ἀπολογίαν» ἐν ἡμέρᾳ Κρίσεως.
2. «Ὅταν ἔλθῃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ...».
Ἡ παράσταση τοῦ «ἐν δόξῃ» ἐρχόμενου Κριτῆ ἔχει κάποια στοιχεῖα κοσμικοῦ βασιλέως. Ἀλλ’ ἡ δόξα τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ λάμψη τῆς θεότητός του· εἶναι τὸ «ἄκτιστον» φῶς ποὺ ἐκπέμπει τὸ θεῖο πρόσωπό του καὶ ποὺ ἀξιώθηκαν νὰ δοῦν ἐπὶ τοῦ ὄρους τῆς Μεταμορφώσεως, οἱ τρεῖς τῶν μαθητῶν του, «καθὼς ἠδύναντο»· εἶναι ἡ φλόγα τῆς τρισηλίου θεότητος ἡ «δροσίζουσα ὁσίους, δυσσεβεῖς δὲ καταφλέγουσα» (εἱρμ. η΄ᾠδῆς, Κοιμ. Θεοτ.). Ἡ νηπτική μας παράδοση ὁμιλεῖ «πολυμερῶς» γι’αυτὴν τὴν διττὴ ἐνέργεια τῆς «τριφαοῦς μιᾶς θεότητος»· λέγει δηλ. ὅτι τὸ θεῖον φῶς, γιὰ μὲν τοὺς πιστοὺς θὰ εἶναι αὔρα δροσερὴ καὶ θεοποιός, γιὰ δὲ τοὺς ἄπιστους – τὸ ἴδιο φῶς- θὰ εἶναι «ἄστεκτον» πῦρ, ἀβάστακτο δηλαδή. Ὁ Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης, ὅταν βεβαιώνει καὶ λέγει, ὅτι «ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς μονογενοῦς παρὰ πατρός» (Ἰωάν., 1, 14), τὴ θαβώρεια ἐμπειρία θυμᾶται, καθὼς καὶ τὴν ἀναστάσιμη λαμπρότητα ποὺ ἐξέπεμπε ἡ μορφὴ τοῦ Διδασκάλου. Ἐξάλλου ἡ ὀρθόδοξη ἁγιογραφία εἰκονίζει τὸν Χριστὸ στὴ Δευτέρα Παρουσία, καθὼς καὶ στὴ Μεταμόρφωση, τὴν Ἀνάσταση καὶ τὴν Ἀνάληψη, νὰ ἀκτινοβολεῖ γύρω του πλούσια φωτοχυσία, τὴν ὁποία οἱ ἁγιογράφοι ὀνομάζουν «δόξα».
3. Ἀπὸ ποιὰ ὅμως αἰτία καὶ γιὰ ποιὸ σκοπὸ μίλησε ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς περὶ τῆς Δευτέρας Παρουσίας του; Δύο μόλις ἡμέρες πρὸ τοῦ Πάθους του ὁ Χριστὸς, θέλοντας νὰ προετοιμάσει τοὺς μαθητές του ἐνόψει τῆς βαθειᾶς θλίψεως ποὺ ἐπρόκειτο νὰ δοκιμάσουν ἐξαιτίας τοῦ Σταυροῦ καὶ τοῦ θανάτου του, εἶπε σ’ αὐτούς, κοντὰ στα ἄλλα, καὶ τρεῖς παραβολές: τὴν παραβολὴ περὶ τοῦ κακοῦ δούλου, τὴν παραβολὴ τῶν δέκα παρθένων καὶ τὴν παραβολὴ τῶν ταλάντων. Μὲ τὶς παραβολὲς αὐτὲς τοὺς βεβαίωνε ὅτι θὰ ξανάρθει καὶ ὅτι ἡ ὥρα τοῦ ἐρχομοῦ του θὰ εἶναι ὥρα κρίσεως καὶ δικαιοσύνης. Γι’ αὐτὸ καὶ τοὺς προτρέπει νὰ εἶναι ἕτοιμοι ἀνὰ πᾶσα ὥρα καὶ στιγμὴ νὰ τὸν ὑποδεχθοῦν, γιατὶ ὁ ἐρχομός του θὰ εἶναι αἰφνίδιος. Δὲν πρέπει ὁ Χριστὸς νὰ βρεῖ τοὺς μαθητές καὶ τοὺς πιστοὺς του νὰ ἀδικοπραγοῦν κατὰ τῶν συνανθρώπων τους, ὅπως ἔκανε ὁ κακὸς ἐκεῖνος δοῦλος, ἢ νὰ εἶναι νωθροὶ καὶ ἀμελεῖς σὰν τὶς μωρὲς παρθένες, οὔτε, πάλι, νὰ εἶναι ἄπραγοι σὰν τὸν πονηρὸ ἐκεῖνο καὶ τεμπέλη δοῦλο, ποὺ πῆρε τὸ τάλαντο τοῦ ἀφεντικοῦ του καὶ τὸ ‘κρυψε στὴ γῆ.,
4. Μετὰ ἀπὸ τις τρεῖς παραβολὲς ἀκολουθεῖ ἡ μεγαλειώδης καὶ γνωστὴ σὲ ὅλους μας περικοπὴ περὶ τῆς Δευτέρας Παρουσίας τοῦ Χριστοῦ καὶ περὶ τῆς καθολικῆς Κρίσεως.
Τὰ λόγια τῆς περικοπῆς, ποὺ εἶναι λόγια τοῦ Χριστοῦ, ἀποτελοῦν: γιὰ τοὺς Ἀποστόλους μέγιστη παρηγοριὰ καὶ στήριγμα ἐνόψει τῆς πορείας τους πρὸς τὰ ἔθνη· γιὰ τὴν Ἐκκλησία γλυκειὰ προσδοκία γιὰ συνάντηση μὲ τὸν Νυμφίο της· καὶ γιὰ τοὺς πιστοὺς – ἐμᾶς – γλυκύτατον ἀνάγνωσμα καὶ ἐγερτήριο σάλπισμα, ποὺ δυναμώνει μέσα μας τὴν ἐλπίδα «τὴν ἀποκειμένην ἡμῖν ἐν τοῖς οὐρανοῖς» (Κολ., 1, 5).
Ἀτυχῶς, γιὰ πολλοὺς χριστιανούς, ἴσως τοὺς περισσότερους, ἡ σκέψη καὶ μόνον τῆς μελλούσης Κρίσεως προξενεῖ τρόμο. Σκέπτονται τὴν πιθανὴ καταδίκη καὶ ὄχι τὸν θρίαμβο τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν ἀποκατάσταση τῆς Βασιλείας του. Ἀλλὰ γιατὶ τόσος φόβος; Τὶ μᾶς ζητεῖ ὁ Κύριος; Μᾶς ζητεῖ νὰ εἴμαστε σπλαχνικοί, καθὼς καὶ ὁ οὐράνιος Πατέρας μας εἶναι σπλαχνικός, (Λουκ., 6, 36). Ζητεῖ ἀπὸ ἐμᾶς μιὰ καρδιὰ καιόμενη ἀπὸ ἀγάπη γι’ αὐτόν, ποὺ κάθε φορὰ εἶναι μπροστά μας «ἐν ἑτέρᾳ μορφῇ», τ. ἔ. στὴ μορφὴ κάθε ἀδελφοῦ μας. Πείνασα, λέγει, καὶ δίψασα, ἤμουν ξένος καὶ γυμνός, ἄρρωστος καὶ φυλακισμένος καὶ μὲ φροντίσατε· ἤρθατε κοντά μου· μὲ στηρίξατε. Ὅλοι μποροῦμε νὰ προσφέρουμε ἕνα ποτήρι νερό, καὶ ὅλοι μποροῦμε νὰ ποῦμε ἕνα λόγο παρηγοριᾶς καὶ ἐλπίδας. «Ὅποιος δὲν μπορεὶ νὰ πεῖ, μπορεῖ νὰ δώσει· καὶ ὅποιος δὲν μπορεῖ νὰ δώσει, μπορεῖ νὰ πεῖ. Μὰ κι ὅποιος δὲν μπορεῖ οὔτε νὰ πεῖ οὔτε νὰ δώσει, ὅμως λίγο χρόνο μπορεῖ νὰ διαθέσει, καὶ νὰ καθίσει πλάϊ στὸν ἄρρωστο, στὸν φυλακισμένο, στὸν φτωχό, ἔστω καὶ σιωπηλός». Κι ἕνα βλέμμα συμπάθειας καὶ ἀγάπης, εἶναι προσφορὰ ἀνεκτίμητη στὸν ἐμπερίστατο ἀδελφό. Ὁ Χριστὸς μπαίνει στὴ θέση κάθε πάσχοντος ἀνθρώπου· ταυτίζεται μ’ αυτόν· τὸν καλεῖ ἀδελφό του· ἄλλωστε πρῶτος αὐτός, πείνασε καὶ δίψασε κι ἔζησε φτωχὸς καὶ ξένος, καὶ κλείστηκε σὲ φυλακὴ καὶ πόνεσε, ἀφοῦ ἔγινε ὅλος μιὰ πληγή, κι ἀνέβηκε στὸν σταυρὸ γυμνὸς καὶ καταφρονεμένος ·«ἐφ’ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε», λέγει.
5. Ἁπλά, ἀδελφοί, πολὺ ἁπλὰ πράγματα θὰ μᾶς ζητήσει τὴν ἡμέρα τῆς Κρίσεως ὁ δίκαιος Κριτής, γιὰ νὰ σωθοῦμε ὅλοι οἱ «θέλοντες σωθῆναι»· γιὰ νὰ μὴ μπορεῖ νὰ πεῖ κανείς, ὅτι ἤθελε νὰ προσφέρει ἀγάπη, μὰ δὲν μποροῦσε… Γιὰ λίγα καὶ μικρὰ πράγματα θὰ κερδίσουμε, ἀγαπητοί, τὸν Παράδεισο· καὶ γιὰ λίγα καὶ μικρὰ θὰ τὸν χάσουμε. Καὶ εἶν’ ἀλήθεια, πὼς κάθε μέρα, μπροστὰ σὲ τέτοια μικρὰ πράγματα ὁ καθένας μας, ἐνώπιον τοῦ Κυρίου «στήκει ἢ πίπτει» (Ρωμ. 14, 4).
Εἶναι ἀληθὲς τὸ λεγόμενο, ὅτι ἐνώπιον τοῦ φοβεροῦ Βήματος τοῦ Χριστοῦ, ἔχουμε νὰ δοῦμε πολλὲς ἐκπλήξεις… Ἐκπλήξεις ὄχι μόνο ἀπὸ ἐκείνους ποὺ θὰ ἀποκλεισθοῦν τῆς Βασιλείας, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἐκείνους ποὺ θὰ εἰσέλθουν σὲ αὐτήν. Θυμηθεῖτε τὴν παραβολὴ τοῦ Μεγάλου Δείπνου. Ἐκεῖνοι ποὺ ἦσαν πρῶτοι καλεσμένοι τοῦ οὐράνιου Οἰκοδεσπότη, ποὺ εἶχαν «πρόσωπο» στὴν κοινωνία καὶ ποὺ θεωροῦσαν γιὰ τὸν ἑαυτό τους ἐξασφαλισμένη τὴν εἴσοδο στὸ Δεῖπνο τῆς Βασιλείας, τὴν τελευταία στγμή ἀρνήθηκαν νὰ προσέλθουν, προφασιζόμενοι, ὅτι ἐκείνη τὴν ὥρα εἶχαν κάποια σπουδαιότερα πράγματα νὰ κάμουν (χωράφια, ζῶα, οἰκογενειακὲς ὑποχρεώσεις…). Τὸ ἀποτέλεσμα ἦταν νὰ ἀποκλεισθοῦν ὅλοι αὐτοὶ διὰ παντὸς ἀπὸ τὸ Δεῖπνο· καὶ τὴ θέση τους στὴ χαρὰ τοῦ οὐρανοῦ κλήθηκαν καὶ πῆραν ἄλλοι: οἱ φτωχοί, οἱ ἀνάπηροι, οἱ ἄστεγοι, οἱ ζητιάνοι, οἱ περιπλανώμενοι, οἱ καταφρονεμένοι. «Ἐλᾶτε μέσα ὅλοι ἐσεῖς», εἶπε ὁ ἀπεσταλμένος τοῦ οἰκοδεσπότη. «Ἐλᾶτε· ἡ χαρὰ σᾶς παρέχεται ἁπλόχερα. Ἐλᾶτε νὰ λάβετε δωρεὰν αὐτὸ ποὺ οἱ ἄλλοι περιφρόνησαν καὶ ἀπέρριψαν. Κι ἂν ὁ κόσμος γύρω σας σᾶς ἔχει ἀπορρίψει, τώρα ἀνοίγονται γιὰ σᾶς οἱ πύλες τῆς Βασιλείας. Ἐλᾶτε, μὲ ὅλες τὶς ἀδυναμίες καὶ τὰ λάθη σας, εἰσέλθετε στὸ αἰώνιο Δεῖπνο, γιατὶ ποτὲ δὲν πιστέψατε, ὅτι ἀξίζετε αὐτὴν τὴν τιμή»… Οἱ ἄνθρωποι σάστισαν στὴν ἀρχή. Ποῦ νὰ πᾶνε μὲ τὰ κουρέλια λερωμένοι κι ἄπλυτοι, σπιλωμένοι στὸ σῶμα καὶ στὴν ψυχή; Πῶς νὰ ἐμφανιστοῦν ἐνώπιον τοῦ μεγάλου Οἰκοδεσπότη; Ἀλλ’ ἡ παραγγελία τοῦ Οἰκοδεσπότη πρὸς τὸν ἀπεσταλμένο του ἦταν σαφής· «ἀνάγκασον εἰσελθεῖν, ἵνα γεμισθῇ ὁ οἶκος μου» (Λουκ., 14, 23)· ἐνθάρρυνέ τους γιὰ νὰ προσέλθουν χωρὶς ἐπιφυλάξεις. Ὁ Χριστὸς τὸ εἶπε φανερὰ στοὺς ὑποκριτὲς Ἰουδαίους: θὰ ἰδεῖτε τοὺς Πατριάρχες καὶ τοὺς Προφῆτες στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἐνῶ ἐσεῖς θὰ ἐκβληθεῖτε ἔξω. Καὶ θὰ ἔρθουν πολλοὶ ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν καὶ ἀπὸ βορρᾶ καὶ νότου καὶ θὰ πάρουν θέση στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ» (Λουκ., 13,29). Τὰ ἴδια ἔχει νὰ πεῖ καὶ σὲ ὅσους ἀπὸ μᾶς θεωροῦμε πὼς ἔχουμε ἐξασφαλισμένη τὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἐπειδὴ λέμε πὼς εἴμαστε θρῆσκοι…
6. Ἀγαπητοὶ ἀδελφοί· σὲ λίγες μέρες τὸ στάδιο τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς θὰ ἀνοίξει. Ἂν ἔχουμε κάπου ξεχασθεῖ, κι ἂν ἔχουμε μείνει ἀδρανεῖς στὸν ἀγῶνα μας τὸν πνευματικὸ καὶ στὴν πρὸς τὸν πλησίον μας ἔμπρακτη ἀγάπη, ἂς σπεύσουμε νὰ λάβομε μέρος στὴν πορεία τῆς Ἐκκλησίας πρὸς τὴ Βασιλεία. Ἂς πορευθοῦμε, ὄχι ἁπλῶς πρὸς τὴ γιορτὴ τῆς Ἀναστάσεως, ἀλλὰ πρὸς μιὰ συνάντηση μὲ τὸν ἀρχηγὸ τῆς πίστεώς μας Ἰησοῦ Χριστό. Ἂς συναντήσουμε τὸν Κύριο καὶ Σωτῆρα μας στὰ πρόσωπα τῶν ἀδελφῶν του καὶ ἀδελφῶν μας. Ἡ Βασιλεία εἶναι μπροστά μας, καὶ μένει ἀκόμα ἀνοιχτὴ γιὰ ὅλους ποὺ τὴν ποθοῦν. Ὁ δὲ «ἐρχόμενος ἥξει καὶ οὺ χρονιεῖ» (Ἐβρ. 10, 37). Κύριε, «ἐλθέτω ἡ Βασιλεία σου». Ἀμην
Σχόλιο στο αποστολικό ανάγνωσμα της Κυριακής της Απόκρεω (1Κο 8:8 - 9:2)
Προς όλους όσοι καυχώνται για τη θεολογική τους γνώση απευθύνεται ο απόστολος Παύλος με το αποστολικό ανάγνωσμα της τρίτης Κυριακής του Τριωδίου προειδοποιώντας: «Προσέξτε όμως, μήπως το ελεύθερο αυτό δικαίωμά σας γίνει αιτία να σκοντάψουν και να πέσουν εκείνοι που η πίστη τους είναι αδύνατη…
Έτσι, η δική σου “γνώση” θα προκαλέσει τον χαμό αυτού του αδύνατου, του αδελφού μας, για τον οποίο ο Χριστός έδωσε τη ζωή του. Αμαρτάνοντας όμως μ᾽ αυτόν τον τρόπο απέναντι στους αδελφούς και πληγώνοντας τη συνείδησή τους που είναι αδύνατη, αμαρτάνετε απέναντι στον ίδιο τον Χριστό» (8:9-12).
Μιλτιάδης Κωνσταντίνου
Γράφει ο π. Θωμάς Ανδρέου, Αρχιμανδρίτης του Οικουμενικού Θρόνου και Πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Μητροπόλεως Ιωαννίνων
Σήμερα, είναι Κυριακή των Απόκρεω. Δίχως να το καταλάβουμε, βρεθήκαμε προ των πυλών της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Αυτό είναι το ίδιον του χρόνου. Να περνά, χωρίς να τον προλαβαίνεις. Στο σημερινό Ευαγγέλιο, θα ακούσουμε τον Χριστό να μας μιλά για την ώρα της μεγάλης κρίσεως, της στιγμής κατά την οποία θα βρεθούμε μπροστά στο δικαστήριο του Ουρανού. Κάποιος εύλογα θα διερωτηθεί, μα δικάζει ο Θεός της αγάπης;
Αν μπορούν να δικάζουν οι άνθρωποι με τους δικούς τους νόμους, δεν μπορεί να δικάσει ο Θεός; Ο Χριστός μιλά ξεκάθαρα στους ανθρώπους. Τίποτα δεν αφήνει ανεξήγητο. Και με τον ίδιο τρόπο μιλά για το Δικαστήριο του Ουρανού, κανόνας και ζυγαριά του οποίου είναι το ίδιο το Ευαγγέλιο. Οι άνθρωποι, δικάζουν και καταδικάζουν. Ο Θεός όμως όχι! Καταδίκη του Θεού για τον άνθρωπο, είναι το να μην μπορεί ο άνθρωπος να αισθανθεί τον Θεό! Και αν δεν μπορεί αυτό να συμβεί στην παρούσα ζωή, δύσκολα μπορεί να συμβεί στην αιώνια...
Στην Κρίση του Θεού, επαφιόμαστε όλοι οι άνθρωποι. Δίκαιοι και άδικοι, πλούσιοι και πένητες, γνωστοί και άγνωστοι! Δεν χωρίζει ο Θεός τους ανθρώπους. Οι άνθρωποι, χωρίζονται μεταξύ τους. Η έννοια του καλού και του κακού, υπάρχει στην ψυχή του ανθρώπου. Η ελευθερία της βουλήσεως, κατοχυρώνεται μέσα από τις ανθρώπινες επιλογές. Στην δική σου κρίση , επαφίεται η πορεία της ζωής σου. Όταν σταθείς δίπλα στον άρρωστο, όταν δώσεις τροφή στον πεινασμένο, όταν ντύσεις τον γυμνό άνθρωπο, όταν του συμπαρασταθείς στις δοκιμασίες της ζωής, αυτό που κάνεις για τον άλλον, το δέχεται ο Θεός! Γιατί στο πρόσωπο του άλλου, θα συναντήσεις τον Θεό. Αυτή σου η καλοσύνη, ακόμα και αν την ξεχάσουν οι άνθρωποι, ο Θεός δεν την ξεχνά ποτέ!
Η έννοια της δικαίωσης ή της καταδίκης, είναι προϊόν της απόλυτης ελευθερίας με την οποία κατοχύρωσε ο Θεός τον άνθρωπο. Την ζυγαριά του Θεού, οι άνθρωποι την χειρίζονται. Απλά, τελικά ο Θεός αποδέχεται στην δική τους απόφαση.... Η κόλαση και ο παράδεισος, είναι έννοιες ασυμβίβαστες μεταξύ τους, που όμως έχουν μια κοινή αφετηρία. Τον άνθρωπο! Οι περισσότεροι δεν φοβούνται την κόλαση, γιατί απλά την βιώνουν στην καθημερινότητα τους! Όσοι όμως ποθούν τον παράδεισο, είναι γιατί η κόλαση που μετέτρεψε ο άνθρωπος την ζωή του, δεν τους αγγίζει! Και είναι κόλαση το να ζεις μόνο για σένα. Είναι κόλαση να μην μπορείς να χαρείς τα αγαθά της ζωής σου! Είναι κόλαση το να ζητάς περισσότερα από αυτά που έχεις ,χωρίς να υπολογίζεις τίμημα για να τα αποκτήσεις. Είναι κόλαση το να πιστεύεις πως ο κόσμος σου ανήκει! Είναι κόλαση το να αποζητάς την ευτυχία της ζωής, μέσα από την δυστυχία του άλλου...
Μιλά λοιπόν ο Θεός και όταν ομιλεί ο Θεός, ο άνθρωπος σιωπά... Πείνασα και δεν μου έδωσες φαγητό. Δίψασα και δεν μου πρόσφερες ένα ποτήρι νερό! Βρέθηκα στο κρεββάτι του πόνου και δεν μου συμπαραστάθηκες! Βρέθηκα στην φυλακή και δεν με επισκέφθηκες... Ήμουν ξένος και αδιαφόρησες... Σου χάρισα τα πάντα και δεν μπόρεσες να τα απολαύσεις! Έδωσα σε εσένα ζωή και συ, έδωσες θάνατο στους γύρω σου. Αδιαφορείς μπροστά στην ανθρώπινη δυστυχία, χωρίς να γνωρίζεις πως η χαρά και οι λύπη, συγκατοικούν στην ζωή σου! Σε ευεργέτησα και συ μου φέρθηκες με αχαριστία...
Μόνος σου δίκασες και καταδίκασες τον εαυτό σου! Γιατί δεν μπόρεσες να διαχειριστείς την ελευθερία που σου χάρισα την οποία τελικά μετέτρεψες σε ακατάλυτα δεσμά! Η επιλογή σου να απομακρυνθείς από κοντά μου, έγινε και τιμωρία σου. Η κρίση μου, είναι κρίση σου. Η επιλογή σου, αποδοχή μου...
Κάθε μέρα σκεπτόμαστε διαφορετικά πράγματα στην ζωή μας! Ένα μόνο, δεν έχουμε χρόνο να θυμηθούμε. Πως πάνω από εμάς, είναι ο Θεός! Όμως, ποτέ δεν είναι αργά. Ο άνθρωπος έχει το μοναδικό προνόμιο σε όλη την δημιουργία να μπορεί να μετανοεί και αφού μπορεί να μετανοεί, μπορεί και να επανορθώσει. Το σημερινό Ευαγγέλιο, δεν κάνει τίποτε περισσότερο από να υπενθυμίσει σε όλους μας, πως τελικά, την ζυγαριά του Θεού, την κρατούμε στα χέρια μας εμείς! Τότε τι κάνει ο Θεός! Αυτό που του ζήτησε ο άνθρωπος που τον θέλει κοντά Του όταν τον χρειάζεται και τον απορρίπτει όταν νομίζει πως δεν τον έχει ανάγκη! Απλά, παρακολουθεί...
Α. 1. Στο εορτολόγιο της Εκκλησίας, σύμφωνα με το Συναξάριο, δύο φορές το έτος αναφέρεται ότι κατά τα καθιερωθέντα από τους Αγίους Πατέρες η Εκκλησία ποιεί «μνείαν πάντων τῶν ἀπ᾽ αἰῶνος κοιμηθέντων εὐσεβῶς, ἐπ᾽ ἐλπίδι ἀναστάσεως ζωῆς αἰωνίου, οἱ θειότατοι Πατέρες ἐθέσπισαν». Πρόκειται για το Σάββατο προ της Κυριακής των Απόκρεω και το Σάββατο προ της Κυριακής της Πεντηκοστής, που για φέτος πέφτουν στις 2 Μαρτίου και 15 Ιουνίου. Πρέπει να σημειωθεί ότι μετάθεση της Ακολουθίας των Ψυχών το Σάββατο του Ασώτου, δηλαδή ένα Σάββατο ενωρίτερα, γίνεται μόνο στην περίπτωση που συμπίπτει η εορτή της Υπαπαντής, ή η Απόδοσή της, με το Ψυχοσάββατο, πράγμα που σημαίνει ότι το Ψυχοσάββατο συνάπτεται με την Κυριακή των Απόκρεω, ή της Κρίσεως, και το δεύτερο οπωσδήποτε με την Κυριακή της Πεντηκοστής.
2. Όπως έχουμε ήδη σημειώσει κατά
την ερμηνεία της Κυριακής του Τελώνου και Φαρισαίου, στην έναρξη του Τριωδίου,
η περίοδος από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου μέχρι την Κυριακή των
Αγίων Πάντων, και κατ᾽ ακρίβειαν μέχρι το Σάββατο των Αγίων Πάντων, που είναι η
Απόδοση της Πεντηκοστής, συνιστά μία ενότητα θεολογική κατά την ερμηνεία του
Συναξαρίου του Τριωδίου από τον Άγιο Νικηφόρο- Κάλλιστο Ξανθόπουλο, Πατριάρχη
Κωνσταντινουπόλεως (Αριθμ. 1). Αυτή η ενότητα υπογραμμίζεται με τα δύο
Ψυχοσάββατα, τα οποία παρουσιάζουν κοινή λειτουργική ταξη με επιπλέον στοιχείο
την προσθήκη, όπως είναι φυσικό, της τάξης του Πεντηκοσταρίου κατά το δεύτερο
Ψυχοσάββατο προ της Πεντηκπστής. Πιθανότατα πρόκειται για δευτέρωση του
Ψυχοσάββατου του Τριωδίου κατ᾽ αναλογία της ερμηνευτικής γραμμής για την
αποκάλυψη του Λόγου ασάρκως, ενσάρκως και Πνευματικώς ορωμένου και μετεχομένου,
ως Προφητική προδήλωση, εξαγγελία, ανακεφαλαίωση και δοξασμός, όπως
καταγράφεται στο κοινό Θεοτοκίο των Στιχηρών Προσομοίων, ἦχος πλ. β´: «Σὺ εἶ ὁ
Θεὸς ἡμῶν ὁ ἐν σοφίᾳ δημιουργήσας τὸ πᾶν, ὁ καὶ τοὺς Προφήτας ἐξαποστείλας ἡμῖν
προφητεῦσαί σου τὴν παρουσίαν, καὶ Ἀποστόλους κηρῦξαι σου τὰ μεγαλεῖα· καὶ οἱ
μέν, προεφήτευον τὴν ἔλευσίν σου, οἱ δέ, τῷ βαπτίσματι ἐφώτισαν τὰ ἔθνη,
Μάρτυρες δὲ ἔτυχον δόξης ἐκ τούτων, καὶ πρεσβεύουσιν ἐκτενῶς σοι τῷ Δεσπότῃ, σὺν
τῇ τεκούσῃ σε Μητρί. Ἀνάπαυσον ὁ Θεὸς ψυχάς, ἃς προσελάβου, καὶ ἡμᾶς καταξίωσον
τῆς βασιλείας σου, ὁ Σταυρὸν ὑπομείνας δι᾽ ἐμὲ τὸν κατάκριτον, ὁ λυτρωτής μου
καὶ Θεός». Η κατ᾽ αναλογία του πρώτου τέλεση του δευτέρου Ψυχοσάββατου προ της
Πεντηκοστής δικαιολογεί την ύπαρξη των εἱρμών των Ὠδῶν γ´, στ´, η´ και θ´, λόγω
Σαββάτου, εκ των Καταβασιών της πρώτης Κυριακής του Τριωδίου, ἦχος πλ. β´: «Ὡς ἐν
ἠπείρῳ πεζεύσας ὁ Ἰσραήλ, ἐν ἀβύσσῳ ἴχνεσι, τὸν διώκτην Φαραώ, καθορῶν
ποντούμενον, Θεῷ ἐπινίκιον ᾠδήν, ἐβόα, ᾄσωμεν»(1), ενώ κατά το Ψυχοσάββατο προ
των Απόκρεω λέγονται πάντοτε εἱρμοί- Ὠδές από τις Καταβασίες «ᾎσμα ἀναπέμψωμεν
λαοί...» και συγκεκριμένα οι εἱρμοί της η´ Ὠδῆς, ἦχος πλ. δ´: «Τὸν ἐν ὄρει, ἁγίῳ
δοξασθέντα, καὶ ἐν βάτῳ, πυρὶ τὸ τῆς Ἀειπαρθένου, τῷ Μωϋσῇ μυστήριον
γνωρίσαντα, Κύριον ὑμνεῖτε, καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας» ,και της θ´ Ὠδῆς
«Τὸν προδηλωθέντα ἐν ὄρει τῷ Νομοθέτῃ, ἐν πυρὶ καὶ βάτῳ, τόκον τὸν τῆς Ἀειπαρθένου,
εἰς ἡμῶν τῶν πιστῶν σωτηρίαν, ὕμνοις ἀσιγήτοις μεγαλύνομεν», πιθανόν εν είδει
προχειρισμού του Ευαγγελισμού και της εορτής της Μεταμορφώσεως, η οποία
εορτάζετο προ των μεγάλων γεγονότων της ησυχαστικῆς περιόδου κατά τη Β´ Κυριακή
των Νηστειών, ή και ως κατακλείδος της Υπαπαντής. Ως εκ τούτου κατά τη
δευτέρωση του Ψυχοσάββατου προ της Πεντηκοστής μεταγενέστερα φαίνεται λογικός ο
θησαυρισμός των εἱρμῶν από τις Καταβασίες της πρώτης Κυριακής του Τριωδίου «Ὡς ἐν
ἠπείρῳ πεζεύσας...», καθώς υπάρχει διακύμανση των Καταβασιών κατά τις τρεις
πρώτες Κυριακές του Τριωδίου, οι οποίες εξαρτώνται από τη σύμπτωση με την
Απόδοση της εορτής της Υπαπαντής, οπότε κυριαρχεί το «Χέρσον ἀβυσσοτόκον» αντί
των «Ὡς ἐν ἠπείρῳ πεζεύσας...», «Τὴν Μωσέως ᾠδήν...», «Βοηθὸς καὶ
σκεπαστής...».
«Αν η θεολογική σκέψη θέλη να αποδείξη πως κατέχει την πιο ριζική αλήθεια στον κόσμο, τότε ας ψάξη να τη βρη στους μυχούς της ψυχής του κάθε “απωλεσμένου”. Αν η αλήθεια της δεν οική εκεί, τότε δεν οικεί πουθενά. Ιδού η κρίσιμη δοκιμασία...».
Χρήστος Μαλεβίτσης, Λόγος Προοιμιακός (Η προδοσία των Ποιμένων), Πάουλ Τίλλιχ Το θάρρος της υπάρξεως, σ. 15.
"Δεν υπάρχει τέλος στη μετάνοια, γιατί η μετάνοια είναι ένας ατελείωτος δρόμος"
Άγιος Λουκάς Κριμαίας
