Όχι φανφάρες...

Υπερβολικές οι εκδηλώσεις για τον Οδυσσέα Ελύτη τη χρονιά που μας πέρασε. Ήταν βεβαίως Έτος Ελύτη, με αφορμή τα εκατόχρονα από τη γέννησή του στο Ηράκλειο της Κρήτης, στις 2 Νοεμβρίου του 1911. Αλλά ο μέγιστος αυτός Έλληνας, στον οποίο η παγκόσμια πνευματική κοινότητα έσκυψε το γόνατο τιμώντας τον με το Βραβείο Νόμπελ, έχει στ’ αλήθεια καμιά ανάγκη από πολυτελή λευκώματα και τυμπανοκρουσίες; Νομίζουμε όχι. Ο Ελύτης αγαπιέται απλά από όλους μας, ακόμα και από τα παιδιά, όπως απλά και απέριττα έζησε. Όλοι έχουμε ανάγκη, ιδίως τώρα, από τα γραφτά του, τις προσωπικές μαρτυρίες του και τις καταθέσεις της ψυχής του. Αλλά με έναν άλλον, λιγότερο προφανή τρόπο, χωρίς φανφάρες, χωρίς οικονομικά αντικρίσματα και χωρίς να είναι το μέσον για να προβάλλεται ο οποιοσδήποτε. Υπάρχει σίγουρα αυτός ο τρόπος, αφού και στο πιο απομακρυσμένο επαρχιακό λιμάνι κι αν πας, έναν Μικρό Ναυτίλο γραμμένο σε βάρκα εύκολα θα τον βρεις μπροστά σου. Τόση δύναμη έχει αυτός ο ποιητής στους Έλληνες. Ακόμα κι αν δεν είναι το Έτος Ελύτη.  A. A.

«Ο ναυτίλος του αιώνα»

Πρόκειται για ένα ταξίδι μαζί με τον Οδυσσέα Ελύτη στους σημαντικότερους σταθμούς του εικοστού αιώνα, στα κυρίαρχα καλλιτεχνικά ρεύματα που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της ποιητικής του ταυτότητας. Ένα ταξίδι στη ζωή και το έργο του με οδηγό τον ίδιο τον ποιητή σε επιμέλειας Ιουλίτας Ηλιοπούλου.

Μια επετειακή έκδοση του «Ίκαρου», ένα πλούσια εικονογραφημένο λεύκωμα για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Οδυσσέα Ελύτη.

Ο Μάνος Χατζιδάκις για τον Οδυσσέα Ελύτη

«Στον Οδυσσέα Ελύτη»

Ό, τι χάραζε σε στίχους

Τα ’παιρνε η θάλασσα που ’χε στα χέρια του

Ό, τι ζωγράφιζαν τα χείλια του

Τα ’σβηνε ο ουρανός που ’χε στα μάτια του

Κι έτσι δεν μπόρεσε να δει

Αν έπρεπε να παραμείνει Αττικός

Ή Αιγαιοπελαγίτης.

(Από την ποιητική συλλογή του Μάνου Χατζιδάκι «Μυθολογία», εκδόσεις «ύψιλον / βιβλία», δεύτερη έκδοση Ιανουάριος 1980).

Εργογραφία Ελύτη

• Προσανατολισμοί (1940)
• Ήλιος ο πρώτος (1943)
• Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας (1945)
• Άξιον Εστί (1959)
• Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό (1960)
• Το φωτόδεντρο και η δέκατη τέταρτη ομορφιά (1971)
• Ο Ήλιος ο ηλιάτορας (1971)
• Το Μονόγραμμα (1971)
• Τα ρω του έρωτα (1972)
• Ο ζωγράφος Θεόφιλος (1973)
• Ανοιχτά χαρτιά (1974)
• Τα ετεροθαλή (1974)
• Δεύτερη γραφή (1976)
• Η μαγεία του Παπαδιαμάντη (1976)
• Σηματολόγιον (1977)
• Μαρία Νεφέλη (1978)
• Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο (1978)
• Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας (1982)
• Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου (1984)
• Σαπφώ (1984)
• Αποκάλυψη του Ιωάννη (1985)
• Ο Μικρός Ναυτίλος (1985)
• Κριναγόρας (1987)
• Τα δημόσια και τα ιδιωτικά (1990)
• Ιδιωτική οδός (1990)
• Τα ελεγεία της Οξώπετρας (1991)
• Εν λευκώ (1992)
• Δυτικά της λύπης (1995)
• Ο Κήπος με τις αυταπάτες (1995)
• 2 χ 7 ε (1996)
• Εκ του πλησίον (1998)
• Αυτοπροσωπογραφία σε λόγο προφορικό (2000)
• Ποίηση (2002).

100 χρόνια μετά...

Ο Οδυσσέας Ελύτης γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης στις 2 Νοεμβρίου 1911. Έζησε στην Αθήνα, όπου εγκαταστάθηκε η οικογένειά του το 1914.

Η καταγωγή του από τη Λέσβο, η γέννησή του στην Κρήτη, τα καλοκαίρια των παιδικών του χρόνων στις Σπέτσες και τις Κυκλάδες, διαμόρφωσαν μια βαθύτατα νησιωτική συνείδηση, που αργότερα στη διασταύρωσή της με τον υπερρεαλισμό δημιούργησε μια ποίηση πρωτότυπη, γεμάτη πλήθος λυρικών εικόνων, αλλά και επαναστατικών δυνάμεων. Μια ποίηση που με άξονα το φως ζήτησε να αποκρυπτογραφήσει το μυστήριο της ύπαρξης.

Τελειώνοντας το γυμνάσιο στην Αθήνα, ακολούθησε νομικές σπουδές, ενώ υπηρέτησε ως ανθυπολοχαγός στον πόλεμο της Αλβανίας. Εγκαταστάθηκε δύο φορές στο Παρίσι (1948 - 1951 και 1969 - 1971), όπου παρακολούθησε μαθήματα φιλολογίας στη Σορβόννη και ήρθε σε επαφή με τους κυριότερους ποιητές και ζωγράφους του εικοστού αιώνα. Το 1979 τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Έζησε ως το τέλος του βίου του (18 Μαρτίου 1996) αφοσιωμένος στην ποίηση.