«Οι Νεομάρτυρες…»

«Οι Νεομάρτυρες ήθελαν να απελευθερώσουν τους ανθρώπους από τον φόβο, γιατί ήξεραν ότι όταν ο άνθρωπος απελευθερώνεται πνευματικά από τον φόβο, με την αγάπη προς τον Θεό, τότε ακολουθεί και η κατά κόσμον ελευθερία σε όλα τα πράγματα. Πρέπει πρώτα να έρθει η εσωτερική ελευθερία στον άνθρωπο. Σήμερα υπάρχει μια υποδούλωση στο κοσμικό φρόνημα, υπάρχει μια νεοειδωλολατρεία η οποία κάνει δέσμιο τον άνθρωπο εσωτερικά και αρχίζουν μετά οι διαστροφές, τα πάθη και όλα αυτά, τα οποία ζούμε στην εποχή μας και προσπαθούν να μας παρασύρουν με κάθε τρόπο στον βόρβορο και τον πνευματικό θάνατο για να είμαστε πάντοτε υποχείρια ισχυρών παραγόντων που θα μας εκμεταλλεύονται σε όλα τα επίπεδα της ζωής.

Αν θέλουμε να έχουμε ευημερία πνευματική, αν θέλουμε να έχουμε ελευθερία κατά κόσμον πραγματική, αν θέλουμε να είμαστε ελεύθεροι άνθρωποι, με ήθος, με αρχές, με ρίζες ασάλευτες, τότε πρέπει να προσεγγίσουμε τον Χριστό, πρέπει να αντλήσουμε από το παράδειγμα των αγίων και ιδιαίτερα των μαρτύρων, πρέπει να επιστρέψουμε στην πίστη μας, στην αγιαστική μας παράδοση για να γίνουμε βράχοι πνευματικότητος, ώστε να μη μπορεί κανείς να μας μετακινήσει από τις αρχές, τη θέση μας, την ελευθερία μας και την πνευματική και την κατά κόσμον».

Απόσπασμα από το χθεσινό κήρυγμα του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ιωαννίνων κ. κ. Μαξίμου στο Αγρίνιο, κατά τη μεταφορά αποτμήματος ιερού λειψάνου του Νεομάρτυρα Αγίου Γεωργίου στην πόλη του Αγρινίου.

Κτητορικό Μνημόσυνο

Μνημόσυνο υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των αειμνήστων κτητόρων, ευεργετών και δωρητών του Αγίου Νικολάου «εις Κοπάνους» θα τελεσθεί την ερχόμενη Πέμπτη 18 Ιανουαρίου, στο τέλος της Θείας Λειτουργίας, επί τη μνήμη του εν αγίοις πατρός ημών Αθανασίου του Μεγάλου.

Φωτοθήκη Αγίου Νεομάρτυρος Γεωργίου, «του εν Ιωαννίνοις αθλήσαντος»

«Μεγαλοπρέπεια versus Απλότητα, ή Προβληματισμός ενός αρχαρίου χριστιανού»

Γράφει ο Επίσκοπος Πατάρων Ιωσήφ

Ένα παράξενο συναίσθημα στη ψυχή, αλλά ένας ρίγος στην σπονδυλική μου στήλη δημιουργείται, όταν ακούω ότι «με τη δέουσα (βυζαντινή, στις περισσότερες περιπτώσεις) μεγαλοπρέπεια και λαμπρότητα» εορτάστηκε η τάδε Δεσποτική ή Θεομητορική εορτή ή χειροτονία ή πανήγυρις.

Και αναρωτιέμαι, ίσως με μια υψηλή δόση ρομαντισμού2 και αφέλειας: τί σχέση έχει αυτή, ειδικά αυτή, η «μεγαλοπρέπεια», «λαμπρότητα», «επιβλητικότητα» και «θάμβος» με το Θεό;

Η ορθή μας πίστη μάς επιβάλλει κάτι τέτοιο; Η μακραίωνή μας παράδοση μας κελεύει τέτοια συνήθεια; Τι σημαίνει αυτό το φαινόμενο; Πως ερμηνεύεται;

Πως εναρμονίζονται, λοιπόν, η βυζαντινή μας μεγαλοπρέπεια, όπως κατανοείται και πράττεται σήμερα στην Εκκλησία, με την πραγματικότητα της γέννησης του Χριστού; ή με την βάφτιση; ή με την ίδια την Ανάσταση;

Σε όλα αυτά τα γεγονότα ο Χριστός φαίνεται γυμνός -κυριολεκτικά γυμνός, γυμνός, παρακαλύπτων κάθε δόξα.

Ασφαλώς αυτό δεν σημαίνει ότι εμείς πρέπει να γυμνωθούμε τελείως από την μακραίωνή μας πολιτιστική και «θρησκευτική»3 παράδοση, από την ιστορική ροή της Εκκλησίας ως γήινο – θεανθρώπινο- οργανισμό.

Αλλά, πως εναρμονίζονται αμφότερες οι πραγματικότητες; Η απόλυτη του Χριστού και η σχετική η δική μας; Πού βρίσκεται το μέτρο; Μέχρι πού η μίμηση; Μέχρι πού η διαφοροποίηση;

Αυτοί οι προβληματισμοί φαίνεται να είναι ενός αρχαρίου, ή τουλάχιστον ερασιτέχνη!

Ε, μα αυτό είμαι και εγώ. Μάλιστα, πολύ αρχάριος.

Μου φαίνεται ότι πολλές φορές η «μεγαλοπρέπεια» εναντιώνεται στην «αξιοπρέπεια»· ότι η αίσθηση του μέτρου χάθηκε εντελώς· ότι η επίδειξη γίνεται ύβρις και η λεγομένη λαμπρότητα, σκοτισμός.

Η Εκκλησία είναι διαχρονική, εμείς, όμως, έχουμε καταντήσει αναχρονικοί.

Αλλά ακριβώς για αυτό το λόγο υπάρχει η Εκκλησία, για να διατηρείται επίκαιρος ο Θεός, η ουσία δηλαδή, όχι τα μέσα.

Τα μέσα, για να είναι η ουσία πάντα και τοῖς πᾶσι επίκαιρη και διαχρονική, πρέπει να είναι ευέλικτα.

Όμως, τα μέσα απορρέουν από τη σχέση με την ουσία, πάντα αμετάκλητη, σταθερή, εφόσον είναι άκτιστη. Αυτά τα μέσα, λοιπόν, δεν είναι ανεξάρτητα, μια και δεν εννοούνται χωρίς την ουσία: ούτως, καταντάνε ανούσια!

Άρα, (πρέπει να) υπάρχει αλληλουχία, ειρμός, συνοχή.

Ποιός, λοιπόν, ο φόβος; Αλλιώτικα, πως εξηγούνται οι ανά τους αιώνες εξελίξεις στη ζωή του σώματος, στη τελετουργία της Εκκλησίας, ή στις διάφορες παραδόσεις αναφορικά με τη ζωή των χριστιανών, των ιερωμένων, των μοναχών; Διότι υπάρχει εξέλιξη. Ένθεν και ένθεν.

Εξέλιξη κατά φύσιν και παρά φύσιν. Και μετά φύσιν, μάλιστα. Ως θεανθρώπινος οργανισμός, ως δημιουργία Θεού, η Εκκλησία είναι κατά την ιστορική ροή των μελών της μεταβλητή.

Το μόνο αδιάβλητο και ακέραιο παραμένει η ουσία, δηλαδή η άκτιστη ενέργεια του Θεού, δηλαδή ο Θεός που αποκαλύπτεται και δίδεται δωρεάν τοῖς πᾶσι.

Το πρόβλημα προκύπτει, όταν ανατρέπονται αυτά τα βασικά κριτήρια και τα μέσα γίνονται η ουσία και η ουσία το μέσον.

Περιττό να πω ότι η ουσία, ο Θεός, είναι και αρχή, και μέσον και τέλος μέσα στην Εκκλησία: «Σὺ γὰρ εἶ ὁ προσφέρων καὶ προσφερόμενος καὶ προσδεχόμενος καὶ διαδιδόμενος, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν…».

Αλλά δεν εννοούσα αυτό. Εννοώ όταν διαστρέφεται η φυσιολογική λειτουργία των ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ πραγμάτων, όταν φθείρεται και η (οντολογική) ιεράρχηση αρχών και προτεραιοτήτων στην Εκκλησία και, τέλος, όταν η Εκκλησία γίνεται αυτό- αναφορική.

Τότε ανατρέπονται τα πάντα. Τα άνω κάτω και τα κάτω άνω.

Όχι δημιουργικά, όπως πράττει ο Θεός, αλλά καταστροφικά, όπως πράττει ο Αντίχριστος.

Τότε η Εκκλησία, που είναι το μέγιστο και κατεξοχήν μέσο, γίνεται σκοπός.

Τότε παύει να ενεργείται η χάρη: «καὶ εἶπε· πορεύθητι καὶ εἰπὸν τῷ λαῷ τούτῳ· κοῇ κούσετε καὶ οὐ μὴ συνῆτε καὶ βλέποντες βλέψετε καὶ οὐ μὴ ἴδητε4».

Τότε παύει και η Εκκλησία να λειτουργεί ως Εκκλησία και, φυσικά, να είναι Εκκλησία.

Τι γίνεται άρα; Μια θρησκευτική οντότητα· μια ΜΚΟ· μια φιλανθρωπική οργάνωση· μια εταιρία· τότε αρχίζει η μετάδοση, όχι της ουσίας, αλλά της πλάνης.

Τότε η λαμπρότητα και η μεγαλοπρέπεια είναι ανάγκη, επιβάλλονται εξάπαντος· τότε η λειτουργική πράξη γίνεται κωμωδία· ο θείος λόγος, φθηνή δημηγορία· η ηθική, ανούσια δεοντολογία· η φιλανθρωπία, άριστη business· η διοίκηση, management· η Σύνοδος, διευθύνον συμβούλιο· η εκκλησιολογία, οδηγός δημόσιων σχέσεων· οι επίσκοποι, διαχειριστές· οι ιερείς, πιόνια· ο πιστός λαός, πελατεία· το δόγμα, μύθος· η πίστη, τρέλα· το Ευαγγέλιο, προϊόν προς πώληση· ο Θεός… ο Θεός;

Ο Θεός δεν έχει θέση σε αυτό το μοντέλο. Δεν μεταβάλλεται ο Θεός, από κανένα· είναι αυτό που είναι, και μεταδίδεται, όπως είναι, ή παραμένει ακοινώνητος. Αναστέλλει τη χάρη και αναμένει.

Όταν διασαλεύεται η οντολογική τάξη και συνεπώς η λειτουργία της Εκκλησίας ένδοθεν, τότε δημιουργείται η ύβρις προς το Θεό.

Είναι μια βόμβα που αναμένει να σκάσει κάποια στιγμή. Σκάει, όμως, και σιγά σιγά.

Ισορροπεί τα πράγματα η χάρη, «ἡ πάντοτε τὰ  σθενῆ θεραπεύουσα καὶ τὰ ἐλλείποντα ναπληροῦσα”.

Μάλιστα, τα ημέτερα ασθενή και ελλείποντα, αλλά όχι την ημετέρα ύβρις!

Για να ενεργείται η χάρη πρέπει να μεταδίδουμε χάρη, και όχι άλλο πράγμα.

Για να μεταδίδουμε χάρη, πρέπει να σεβόμαστε την «εκκλησιαστική νομοτέλεια»: Ἱεραρχία.

Αυτή αρχίζει από το Χριστό και καταλήγει σε Αυτόν. Exitus. Reditus. Δεν μας χρειάζεται ο Θεός. Ούτε την Εκκλησία χρειάζεται.

Όλοι είμαστε προϊόντα της άμετρής του αγάπης και φιλανθρωπίας. Προϊόντα της ελεύθερής του θέλησης. Είμαστε δώρα. Και η Εκκλησία και εμείς.

Η Εκκλησία είναι μυστήριο και τότε για τους απίστους ένα μεγάλο πρόβλημα και ερωτηματικό.

Για μας, όμως, είναι το φυσικό μας περιβάλλον. Τα πάντα είναι Εκκλησία, διότι ο Δημιουργός και Προνοητής της είναι ὁ πανταχοῦ παρών καὶ τὰ πάντα πληρῶν.

Και τότε είναι και το φυσικό Του περιβάλλον ad extra. Συνυπάρχουμε σε αυτό το χώρο, Θεός και άνθρωποι· αμαρτωλοί και άγιοι: όλοι αναφερόμαστε στην Αρχή, χωρίς διάκριση, αλλά ο καθένας ως μοναδικό θεοειδές ον. Η Εκκλησία είναι ο πολυδιάστατος και φυσιολογικός χωροχρόνος των (υπέρ-) φυσικών θαυμάτων, όπου ο Θεός δεν καταργεί της φύσεως τους νόμους, αλλά τους τελειοποιεί δημιουργικά, και ούτως ως μεγαλοπρεπής και προαιώνιος Δημιουργός των απάντων τολμά και ευδοκεί να γεννάται ως ένα φτωχό μωρό σε μια κωμόπολη της Μέσης Ανατολής, ή να ζει και να δρα ως απλός άνθρωπος, ή να διδάσκεται από τους «ηγουμένους στην πίστη», ή να κλαίει για ένα φίλο πεθαμένο, ή να παραστεί σε ένα γάμο με τη μάννα του, ή να οργίζεται όταν βλέπει την ανομία μέσα στον Ναό του Πατέρα του, ή να ομιλεί με την ξένη Σαμαρείτιδα, ή να καλεί το Ματθαίο ή τον Ζακχαίο, ή να συγχωρέσει την πόρνη, ή να δικαστεί ταπεινά απέναντι στο Συνέδριο ή, τέλος, να δέχεται το εκούσιο πάθος και το θάνατον.

Όλα για μας. Ελεύθερα. Αυτή την επαναστατική ανατροπή προκαλεί ο Χριστός, ο κατεξοχήν πολιτικά λανθασμένος!

Και για αυτό μέχρι σήμερα, πιστοί και άπιστοι τον μνημονεύουν, άλλοι με πίστη, άλλοι με θαυμασμό, άλλοι με απορία. Πρόκειται για την ανατροπή της αγάπης. Της ανιδιοτελούς αγάπης.

Αυτό είναι η Εκκλησία: χώρος επαναστάσεως, ανατροπής και απελευθέρωσης: της αμαρτίας· της αποτυχίας· του κάθε ανθρώπινου ορίου· πάντων των προκαταλήψεων· πάντων των διακρίσεων·

Η Εκκλησία είναι εδώ και σήμερα –και όσο υπάρχει- η διαχρονική κλήση προς πάντες τους ανθρώπους να ταυτισθούν με το Δημιουργό: Ἔσεσθε οὖν ὑμεῖς τέλειοι ὡς ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τέλειός ἐστιν5.

Πιστεύουμε αυτό και το ζούμε. Μεταδίδουμε με τη χάρη του Θεού τη ζωντανή εμπειρία, με ό,τι μέσο έχουμε στη διάθεσή μας και μας παραχωρεί ο Θεός: «Ὃ ἦν απ’  αρχῆς, ὃ  ακηκόαμεν, ὃ ἑωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὃ ἐθεασάμεθα καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν, περὶ τοῦ λόγου τῆς ζωῆς...»6

Η αποστολή αυτή είναι κάτι το επείγον. Δεν μπορεί να περιμένει αύριο.

Άλλωστε, ξεχειλίζει φυσικά από την ψυχή και το στόμα του πιστού, απορρέει πλουσιοπάροχα και μεταδίδεται ελεύθερα στους πάντες: η καλή και χαρούμενη είδηση! Εὐαγγέλιον.

Αλλά η Εκκλησία είναι και χώρος πόνου. Θα έλεγα, ότι όλη η κακία και διαστροφή των ανθρώπων εισέρχεται και μεταβάλλεται σε αυτό το οντολογικό χωνευτήρι.

Η Εκκλησία είναι ο έσχατος καταλύτης της ανθρώπινης αδυναμίας, που εκφράζεται στην αποτυχία, την αμαρτία, την άρνηση, το μίσος.

Η Εκκλησία τα λαμβάνει όλα, τα δέχεται όλα και τα μεταμορφώνει· θα έλεγα ότι όλη αυτή η αρνητική ενέργεια έλκεται από την Εκκλησία, καθοδηγείται και περατώνεται σε αυτήν, σε μια διαχρονική στιγμή που γίνεται -εδώ και τώρα- σε κάθε θεία λειτουργία.

Αυτός ο Χριστός γυμνός, ματωμένος, ετοιμοθάνατος πάνω στο σταυρό μάς εγγυάται ότι χύνει το αίμα Του για κάθε πονεμένο, ότι Εκείνος πήρε όλο τον πόνο των ανθρώπων και τον αγίασε και τον μετέτρεψε σε ευκαιρία ζωής και μετά-ζωής.

Αυτόν το Χριστό μεταδίδουμε μέσα στην Εκκλησία: σταυρωμένος, αδύναμος, αδύνατος, πονεμένος, έσχατος. Εκεί κρύβεται η δόξα Του. Εκεί δικαιολογείται.

Εκεί επιτελείται: κένωσις! Ιδού ο γόνος της ανάστασης και της δόξης: ο πόνος, η περιθωριοποίηση, η φτώχεια, η αδυναμία. Και αυτό δεν είναι αντιλογία ή αντίφαση: είναι παράδοξο.

Και η Εκκλησία είναι ο κατεξοχήν χωροχρόνος του παραδόξου! Αυτή η εικόνα του Θεανθρώπου πάνω στον σταυρό ουδεμία λαμπρότητα δείχνει, ή αίγλη. Είναι σκάνδαλο!

Ο Θεός σταυρωμένος; Ο Θεός άνθρωπος; Τρέλα! Αυτόν το Θεόν κηρύττει η Εκκλησία: σταυρωμένο και αναστημένο!

Μια πραγματικότητα που είναι πρόκληση για τη λογική των ανθρώπων όλων των εποχών· ένα Ευαγγέλιο που είναι πρόκληση για το σύστημα αξιών, ιδιαίτερα της σύγχρονης κοινωνίας: κηρύττουμε, λοιπόν, το παράδοξο! Για άλλους παράλογο, αντιφατικό και ψυχοπαθητικό. Πως να μας πιστέψουν;

Το κήρυγμα είναι ζωή. Δυναμική μετάδοση της ζωής. Πρώτα γευόμαστε το Θεόν, μετά τον κηρύττουμε. Υπάρχει και ιεραρχία στην εκκλησιαστική πράξη: ἐν πράξει οντολογία: ορθοπραξία.

Άλλωστε, ούτως έπραξαν οι Απόστολοι και Πατέρες. Αυτή είναι η θεολογική τους μεθοδολογία.

Εάν δεν υπάρχει εμπειρία δεν υπάρχει κήρυγμα. Ούτε (ανά-) μετάδοση της εμπειρίας.

Και φυσικά, ούτε θεολογία. Εάν η Παρακαταθήκη δεν ελήφθη, τότε δεν δύναται να υπάρχει συνέχεια.

Η δανεισμένη εμπειρία από τους θεοφόρους είναι και αυτή μέσον για να λάβω την Παρακαταθήκη, όχι ο έσχατος σκοπός.

Αυτό λέγεται Παράδοση. Αλλά η Παράδοση, όπως η Αγία Γραφή, τα Πατερικά, η λειτουργική πράξη, η ηθική, κτλ., δεν είναι ο καθαυτός σκοπός, αλλά οι μαρτυρίες, οι αποδείξεις ότι η κοινότητα, το σύνολο, η σύναξη, ο λαός του Θεού πορεύεται σωστά και φτάνει στον προορισμό του.

Μετά γίνεται άριστος κύκλος. Και όταν νομίζουμε ότι φθάσαμε, τότε αποδεικνύεται ότι ακόμα δεν ξεκινήσαμε καν το δρόμο. Το παράδοξο πάλι!

Αυτή είναι η Εκκλησία. Μια οδός χωρίς τέλος. Άβυσσος άπειρος. Βουτάμε στο κενό και πέφτουμε, ατελείωτα πέφτουμε. Πέφτουμε στον εαυτό μας. Στον Εαυτό Του. Και ας γίνω αντί-φατικός. Μάλλον αποφατικός.

Η Εκκλησία είναι η κατεξοχήν πραγμάτωση της θείας απλότητας στο επίπεδο της σχετικότητας της δημιουργίας: Deus semplicitas est7.

Το απλό ταυτίζεται, ή τουλάχιστον σχετίζεται, με το τέλειο. Το τέλειο με το Θεό. Και η απλότητα είναι μέσον και απόδειξη ότι λάβαμε και τελούμε την Παρακαταθήκη και ότι, επιτέλους, καταλάβαμε και κάναμε σάρκα την «επιθυμία» του μόνου Δεσπότου: Ἔλεος θέλω καὶ οὐ θυσίαν8!

1. Αναφέρομαι ειδικά σε μένα.

2. Αλλά δεν ντρέπομαι. Πρόσφατα άκουσα από ένα Γέροντα μοναχό (ορθοδοξότατος, μάλιστα) ότι ο χριστιανός δεν δύναται να μην είναι εμπαθής και ρομαντικός. Και ο πρώην Ρώμης Βενέδικτος (ελπίζω να πιάσει το παράδειγμα) έλεγε ότι δυσπιστούσε τους θεολόγους που είναι καλλιτεχνικά αναίσθητοι!!!

3. Εδώ μάλιστα ντρέπομαι για τη χρήση της έννοιας θρησκείας σε σχέση με την Ορθοδοξία: lapsus linguae!!!

4. Ησ. 6:9.

5. Ματθ. 5: 48.

6. Α ́ Ιω. 1:1.

7. Ioanni Duns Scoti, Reportario I-A, q.4, 99: “Quia Augustinus dicit II de Civitate Dei cap.10,

quod simplicitas in Deo est ex hoc quod Deus est quidquid habet, ideo quaero utrum simplicitas divina in hoc consistit”.

8. Ωσ. 6:6; Μιχ. 6:8; Ματθ. 12:7; Μάρκ. 2:17; Λουκ. 5:32; Λουκ. 19:10; 1Τιμ. 1:15;

Κυριακή μετά τα Φώτα

Τὴν Κυριακὴ πρὶν τὰ Φῶτα τὸ Εὐαγγέλιο μᾶς μίλησε γιὰ τὴ μετάνοια ὡς ἔργο τοῦ Προφήτη· σήμερα, Κυριακὴ μετὰ τὰ Φῶτα, μᾶς ἀποκαλύπτει πὼς ἡ μετάνοια εἶναι τὸ ἔργο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ φανερώνει τὸ πόσο μεγάλο καὶ σημαντικὸ γιὰ τὴ σωτηρία μας εἶναι τὸ θέμα τῆς μετάνοιας, ἐνῶ παράλληλα δείχνει καὶ τὸ πόσο ἀπομακρυνόμαστε ἀπὸ τὴν ἀληθινὴ μετάνοια, - οὐσιαστικὰ ἀπομακρυνόμαστε ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸ Θεό -, ὅταν τὴν ἀντιμετωπίζουμε εἴτε ψυχολογικὰ ὡς μεταμέλεια, εἴτε νομικίστικα ὡς ἄφεση. Ἡ ἄμεση σύνδεσή της μὲ τὴ Βάπτιση τοῦ Κυρίου φωτίζει «τοῖς καθημένοις ἐν χώρᾳ καὶ σκιᾷ θανάτου», εἶναι ἀκριβῶς τὸ θεῖο ἐκεῖνο φῶς ποὺ ἀνατέλει μέσα στὴ σκοτεινὴ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ ἐπιστρέφει στὸ Θεό. Ἡ ἐπιστροφὴ εἶναι ποὺ φέρνει τὴ μετάνοια, ἄν δὲν λάμψει τὸ φῶς μέσα σου δὲν μετανοιώνεις ποτὲ, παρὰ μόνο προσθέτεις στὴν ψυχή σου καὶ τὸ βάρος τῶν θλίψεων καὶ τῶν ἐνοχῶν. Μονάχα ὅταν πλησιάσεις τὸ φῶς μπορεῖς νὰ δεῖς καθαρά, τότε διαλύονται τὰ σκοτάδια μέσα σου καὶ γνωρίζεις τὸν ἑαυτό σου.

Ἡ σύνδεση τῆς μετάνοιας μὲ τὴ Βάπτιση τοῦ Κυρίου καὶ πολὺ περισσότερο ἡ ἴδια ἡ Βάπτισή Του, μᾶς ἀποκαλύπτουν τὴν πραγματικὴ φύση καὶ τὸ νόημα τῆς μετάνοιας. Ἡ Βάπτιση τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ δὲν ἦταν συμβολική, ἀλλὰ πραγματική! «Οὕτω γὰρ πρέπον ἐστὶν ἡμῖν πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην». Ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ εἶναι ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἡ ἀποδοχὴ τοῦ Βαπτίσματος τοῦ Χριστοῦ. Μετάνοια λοιπὸν εἶναι νὰ ζεῖς τὴ ζωὴ τῆς Βαπτίσεως. Πρῶτα ὡς ἀποταγὴ τοῦ Σατανᾶ, τῶν ἔργων του, τῆς λατρείας καὶ τῶν ἀγγέλων του κι ἔπειτα ὡς σύνταξη μὲ τὸ Χριστό!. Ἡ κολυμβήθρα, ἡ Ἐκκλησία, εἶναι ὁ τάφος τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου, μὰ ταυτόχρονα καὶ ἡ Ἀνάσταση τῆς ζωῆς. Ἡ μετάνοια εἶναι τὸ λευκὸ ἔνδυμα τῆς βαπτίσεως, εἶναι ὅ,τι βάζει ὁ ἄνθρωπος στὸ μυστήριο τῆς Θείας Οἰκονομίας.

Μετάνοια εἶναι ν᾽ ἀφήσεις τὴ χώρα καὶ τὴ σκιὰ τοῦ θανάτου καὶ νὰ ἐπιλέξεις νὰ ζεῖς στὸ Φῶς, ποὺ μᾶς φανερώθηκε. Κι εἶναι ἀληθινὴ ὅταν ἀναφέρεται στὸ Θεό, ὅταν δὲν μετανοιώνεις γιὰ νὰ εἶσαι καλὸς ἄνθρωπος, ἀλλὰ νὰ εἶσαι κοντά στὸ Θεό!

Γιορτάζει ο Πολιούχος μας Νεομάρτυρας Άγιος Γεώργιος

Οι τριήμερες λατρευτικές εκδηλώσεις για τον εορτασμό της μνήμης του Νεομάρτυρα Αγίου Γεωργίου, «του εν Ιωαννίνοις αθλήσαντος και Πολιούχου ημών» και του Αγίου Αθανασίου του Μεγάλου θα λάβουν χώρα την Τρίτη 16, την Τετάρτη 17 και την Πέμπτη 18 Ιανουαρίου 2017, σύμφωνα με το πρόγραμμα που ανακοινώθηκε από την Ιερά Μητρόπολη Ιωαννίνων.

Συγκεκριμένα, την Τρίτη 16 Ιανουαρίου, στη 4 μ.μ. στο Σεπτό Οίκο του Αγίου θα γίνει Δέηση και στη συνέχεια η Μεταφορά της ιεράς εικόνας στο παρά την κεντρική πύλη του Φρουρίου εικονοστάσι. Εκεί, στις 4.30 θα αναπεμφθεί Δέηση και ακολούθως, θα πραγματοποιηθεί η Μεταφορά της ιεράς εικόνας στο Ναό του Νεομάρτυρα Αγίου Γεωργίου, στην Πλατεία Πάργης.

Στις 5 μ.μ., στο Μητροπολιτικό Ναό, στο Παρεκκλήσιο του Τάφου του Νεομάρτυρα, θα τελεσθεί Εσπερινός και στις 6 μ.μ., στον Προσκυνηματικό Ναό του Αγίου στην Πλατεία Πάργης, Μέγας Αρχιερατικός Εσπερινός με Αρτοκλασία. Εσπερινός θα τελεσθεί στις 6 και στο Σεπτό Οίκο του Αγίου Γεωργίου, όπου στις 9 μ.μ. θα ακολουθήσει Ιερά Αγρυπνία.

Την Τετάρτη 17 Ιανουαρίου, ημέρα εορτασμού της μνήμης του Νεομάρτυρα Αγίου Γεωργίου, στις 7:30 π.μ., στο Ναό της Πλατείας Πάργης θα γίνει ο Όρθρος και η Αρχιερατική Θεία Λειτουργία. Όρθρος και Θεία Λειτουργία θα τελεσθούν επίσης στο Σεπτό Οίκο του Αγίου, όπως και στο Μητροπολιτικό Ναό. Η λιτάνευση των ιερών Λειψάνων του Νεομάρτυρος θα ξεκινήσει στις 10:30 π.μ., ενώ στις 5 μ.μ. στο Σεπτό Οίκο του Αγίου θα τελεσθεί Ιερά Παράκληση και στο Μητροπολιτικό Ναό στις 6.00 Μέγας Εσπερινός με Αρτοκλασία και Θείο Κήρυγμα.

Την ημέρα της εορτής του Αγίου Αθανασίου, Πέμπτη 18 Ιανουαρίου, Όρθρος και Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στον πανηγυρίζοντα Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Αθανασίου στις 7:30 π.μ. και στις 5 μ.μ. Εσπερινός και Ιερά Παράκληση του Νεομάρτυρα Αγίου Γεωργίου. Τα λείψανα του Αγίου θα επιστρέψουν στον Ναό του Πολιούχου στις 5 το απόγευμα της Πέμπτης.

«Ο αγιασμός του κόσμου. Μόνο που δεν γίνεται μαγικά…»

Του Παναγώτη Ασημακόπουλου

Η περίοδος του εορταστικού δωδεκαημέρου τελειώνει με το μεγάλο γεγονός των Θεοφανείων. Μία από τις αρχαιότερες εορτές είναι αυτή στις 6 Ιανουαρίου, κατά την οποία η Εκκλησία μας πανηγυρίζει το γεγονός ότι για πρώτη φορά στον ιστορικό χρόνο έχουμε τόσο ξεκάθαρη φανέρωση του Τριαδικού Θεού. Ο Πατήρ ως φωνή από τον ουρανό, ο Υιός μέσα στον Ιορδάνη ποταμό και το άγιο Πνεύμα με μορφή περιστεριού είναι η τρανταχτή απόδειξη ότι περάσαμε από τη σκιά του νόμου και των προτυπώσεων της Παλαιάς Διαθήκης στη θεία αποκάλυψη της χάρης και του φωτός. Γι’ αυτό και η γιορτή αυτή λέγεται Φώτα. Από τότε «τα άνω τοις κάτω συνεορτάζει, και τα κάτω τοις άνω συνομιλεί», σύμφωνα με την ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού. Δεν είναι τυχαίο ότι η σημερινή ημέρα της μίξης ουρανού και γης και του αγιασμού της κτίσης είχε επιλεγεί από την Εκκλησία ως μία από τις τρεις του έτους που γίνονταν Βαπτίσεις.

Το ζητούμενο και σε αυτή τη γιορτή, όπως και σε τόσες άλλες, είναι το πώς και εάν η θεολογία της Εκκλησίας γίνεται αντιληπτή και πιστευτή από την καρδιά και το νου του μέσου πιστού. Η αλήθεια είναι ότι συχνά η λαϊκή θρησκευτικότητα και η χειροπιαστή έκφραση του βιώματος των μελών της Εκκλησίας είναι στοιχεία εκπληκτικής καθαρότητας και συμβαδίζουν άψογα με την ορθόδοξη, πατερική και θεολογική διδασκαλία της Εκκλησίας. Είναι, όμως, άλλες φορές που το κράμα δεισιδαιμονιών, λεθεμένων δοξασιών και αντιθεολογικών στερεοτύπων πνίγουν την ορθόδοξη πίστη και τη μετατρέπουν σε επικίνδυνη, μαγική θρησκοληψία και πελατειακή σχέση κλήρου και λαού. Οι ευθύνες πολλές και κυρίως βαραίνουν αυτούς που θα έπρεπε να διδάσκουν, να εξηγούν και να διαφωτίζουν.

Αντινομίες τέτοιου τύπου επιχειρούν κάθε χρόνο να σκιάζουν και την ολόφωτη γιορτή των Θεοφανείων. Στα στενά πλαίσια ενός άρθρου θα σταχυολογήσω και θα εκθέσω ορισμένες από αυτές προς προβληματισμό και διόρθωση όλων μας.

α) Όπως όλες οι ακολουθίες και τα μυστήρια της Εκκλησίας έχουν αγιαστική χάρη, η οποία εισέρχεται στη ζωή μας δια της πόρτας της πίστης, το ίδιο συμβαίνει και με τον Αγιασμό. Δεν είναι το μαγικό φίλτρο που σπεύδουμε ποδοπατώντας, ποιος θα το πρωτοβάλει στο μπουκάλι του. Η αταξία και η ασέβεια δείχνει πως μυρουδιά δεν έχουμε πάρει από όσα ακούστηκαν στην ακολουθία. Εάν κάποιος δεν πιστεύει στην αγιαστική δύναμη του νερού, η χάρη αυτή παραμένει ανενεργή για τον ίδιο.

β) Ο Αγιασμός δεν υποκαθιστά σε καμία περίπτωση τη Θεία Κοινωνία, που είναι η πραγματική μεταβολή του άρτου και οίνου σε Σώμα και Αίμα Χριστού.

γ) Η κατασκευή ματζουνίων, μαγικών φίλτρων και άλλων δεισιδαιμονικών επινοήσεων με πρώτη ύλη τον Αγιασμό είναι ειδωλολατρική ανοησία και αντιχριστιανική πρακτική και αντίκειται στη χρήση του «πρός πάσαν ωφέλειαν επιτήδειον».

δ) Το ίδιο συμβαίνει και με την λανθασμένη νοοτροπία ορισμένων να κόβουν την ιατρικώς ενδεδειγμένη θεραπεία και φαρμακευτική αγωγή τους. Η χρήση του αγιασμού «εις υγείαν ψυχής καί σώματος» και ως «νοσημάτων αλεξιτήριον» δεν περιλαμβάνει την άρνηση των υπηρεσιών της ιατρικής επιστήμης, όπως δεν περιλαμβάνει και την άρνηση του μυστηρίου της εξομολόγησης.

ε) Η θεολογικώς απαράδεκτη και ποιμαντικώς επικίνδυνη πρακτική να συνοδεύεται ο αγιασμός των σπιτιών, των χωραφιών και των καταστημάτων από βαθιές τσέπες και κουτιά με σχισμή στο πάνω μέρος πρέπει να σταματήσει. Και οι κληρικοί και οι λαϊκοί οφείλουμε άμεσα να αλλάξουμε νοοτροπία. Είναι εμπαιγμός και πέφτουμε στο μέγιστο ατόπημα της σιμωνίας (διάθεση αγοραπωλησίας της θείας χάρης), στοιχεία που καταδικάζονται από τους Πατέρες και απαγορεύονται αυστηρά από τους ιερούς κανόνες της Εκκλησίας. Οι φράσεις «για το καλό» ή «για να πιάσει» που συνοδεύουν τον οβολό δείχνουν τη δυσπιστία μας στη δύναμη του Θεού και την αλλοίωση της χριστιανικής μας ιδιότητας. Ας συγκεντρωθούμε φέτος στη μεγάλη ευλογία του αγιασμού που έρχεται στη ζωή μας και όχι σε υπολογισμούς για το πόσα εισέπραξε ο κομιστής του στο τέλος της περιοδείας.

Καλό φωτισμό μας. Άντε να ανοίξουμε κανένα παραθυρόφυλλο της ψυχής μας να μπει μέσα το αληθινό Φως, ο Χριστός, εάν μας ενδιαφέρει πραγματικά ο αγιασμός του κόσμου.