Αρχίζει το Σαρανταλείτουργο...

Σαρανταλείτουργο, η τέλεση, δηλαδή, της Θείας Λειτουργίας για σαράντα συνεχείς μέρες, θα πραγματοποιηθεί και φέτος στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου «εις Κοπάνους», αρχής γενομένης από την ερχόμενη Πέμπτη 15 Νοεμβρίου μέχρι τα Χριστούγεννα.

Όσοι επιθυμούν, μπορούν να δώσουν προς μνημόνευσιν στους ιερείς του Ναού τα ονόματα ζώντων και κεκοιμημένων.

Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων, Πατριάρχης Αλεξανδρείας

 

«Φῶς ἀνέτειλε τῷ δικαίῳ

καὶ τοῖς εὐθέσι τῇ καρδίᾳ εὐφροσύνη

Ἐσκόρπισεν, ἔδωκε τοῖς πένησιν

δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα!»

 

«Η προτροπή της αγάπης»

Ευαγγελικό Ανάγνωσμα Κυριακής Η΄ Λουκά

(Λουκ., 10, 25-37)

Γράφει ο Πρωτοπρεσβύτερος Σέργιος Μαρνέλλος

Την Κυριακή Η΄ Λουκά αναγιγνώσκεται στους ιερούς ναούς η Ευαγγελική περικοπή της παραβολής του Καλού Σαμαρείτη. Κάθε μια από τις παραβολές του Κυρίου είναι σημαντική, είναι ρήματα ζωής αιωνίου, αλλά η συγκεκριμένη είναι και μια από τις πιο γνωστές και λαοφιλείς.  Ο Ιησούς  Χριστός δέχεται την ερώτηση ενός νομικού, δηλαδή ενός ερμηνευτή του Μωσαϊκού νόμου, για το τι πρέπει να κάνει για να κερδίσει την αιώνια ζωή. Ο Ιησούς, γνωρίζοντας ότι ο νομοδιδάσκαλος δεν έχει αγαθά κίνητρα αλλά επιθυμεί να τον φέρει σε δύσκολη θέση, απαντά με μια ερώτηση: «ἐν τῷ νόμῳ τί γέγραπται; πῶς ἀναγινώσκεις;». Με άλλα λόγια ζητά από το νομικό τόσο το τι γράφει ο Μωσαϊκός νόμος όσο και την ερμηνεία που δίνει ο ίδιος. Η απάντηση που δίνει είναι σωστή και προέρχεται από τα βιβλία του Λευτικού (19, 18) και του Δευτερονομίου (6, 5): «Ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν».

Η απάντηση θα λέγαμε σήμερα ότι είναι συνδυαστική και κυρίως σωστή, όπως βεβαιώνει ο Κύριος λέγοντας «ὀρθῶς ἀπεκρίθης». Όμως φαίνεται ότι ο νομικός μένει στο γράμμα του νόμου, δεν κατανοεί το βάθος των λόγων αυτών ή ακόμη περισσότερο δεν αντιλαμβάνεται ότι η αγάπη δεν κυριαρχεί στη ζωή του, δεν κάνει το λόγο πράξη, γι’ αυτό και οι προθέσεις του δεν είναι αγαθές και προσπαθεί να πειράξει τον Ιησού. Τόσο η ερώτηση που θέτει όσο και η απάντηση που δίνει, είναι νομικής αντίληψης, τίθενται στο επίπεδο του καθήκοντος, της υποχρέωσης, της δικανικής τήρησης του νόμου. Όμως, η αγάπη, η οποία εξυψώνεται και προβάλλεται διαρκώς στη διδασκαλία του Χριστού και ακολούθως των μαθητών, προβάλλεται μεν ως θεία και ως η σπουδαιότερη εντολή στους Γραμματείς και Φαρισαίους (Ματθ. 22, 34-39, Μαρκ. 12, 30 και εξής) που θέλουν να τα βλέπουν όλα με το νομικό τους πνεύμα, όμως ουσιαστικά η αγάπη δεν είναι μια εντολή. Σε αυτή βεβαίως «ὅλος ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται κρέμανται» (Ματθ. 22, 30) και «πλεῖόν ἐστι πάντων τῶν ὁλοκαυτωμάτων καὶ θυσιῶν» (Μάρκ. 12, 33). Όμως, ουσιαστικά ο Χριστός δεν εντέλλεται ν’ αγαπάμε, αλλά μας προτρέπει ν’ αγαπάμε, γιατί κανείς δεν αγαπά από ανάγκη, εξάρτηση ή διαταγή προς τούτο· απαραίτητο στοιχείο της αληθινής αγάπης είναι η ελευθερία, στοιχείο θεϊκό. Ουσιαστικά δια της αγάπης καταργείται κάθε εντολή, για όλα κριτήριο πλέον είναι η ύπαρξη ή η ανυπαρξία της αγάπης. Έτσι θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι διάφορες εντολές της Π.Δ., που ήταν Παιδαγωγός εις Χριστός, ακόμα και ο Δεκάλογος του Μωυσή συνοψίζονται, ερμηνεύονται και ανακεφαλαιώνονται από την προτροπή της αγάπης. Το “ου φονεύσεις”, το “ου κλέψεις”,  υπό το πρίσμα αυτό, δεν χρειάζονται πλέον ως εντολές, καθώς το να κλέψει ή να φονεύσει κανείς είναι έλλειψη αγάπης.

Η αγάπη είναι στην ουσία το κλειδί της Βασιλείας του Θεού. Γιατί ο ίδιος  «ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστίν» (Α΄ Ιωάν., 4, 8). Ο Θεός είναι η αληθινή, η όντως αγάπη· γι’ αυτό και κατά τον Απόστολο και Ευαγγελιστή Ιωάννη, όποιος αγαπά «η αγάπη του προέρχεται από το Θεό. Όποιος αγαπάει δείχνει ότι έχει αναγεννηθεί από το Θεό και ότι γνωρίζει το Θεό. Όποιος δεν αγαπάει δε γνώρισε το Θεό, γιατί ο Θεός είναι αγάπη». Και συνεχίζει ο Ιωάννης: «Έτσι αποδείχτηκε η αγάπη του Θεού για εμάς: απέστειλε τον Υιό το μονογενή στον κόσμο για να μας χαρίσει τη νέα ζωή, αν ενωθούμε μ’ αυτόν. Αυτό είναι το χαρακτηριστικό της αγάπης του Θεού: Όχι ότι εμείς τον αγαπήσαμε, αλλά ότι αυτός μας αγάπησε και έστειλε τον Υιό του, που θυσιάστηκε για να μας ελευθερώσει από τις αμαρτίες μας. Αν ο Θεός, αγαπητοί μου, έτσι μας αγάπησε, οφείλουμε και εμείς ν’ αγαπάμε ο ένας τον άλλο. Κανένας δεν αξιώθηκε ποτέ ως τώρα να δει το Θεό· αν αγαπάμε ο ένας τον άλλο, είμαστε σε κοινωνία με το Θεό, και η αγάπη του μέσα μας έχει ολοκληρωθεί… Ο Θεός είναι αγάπη· και όποιος ζει μέσα στην αγάπη ζει μέσα στο Θεό, κι ο Θεός μέσα σ’  αυτόν» (Βλ. Α΄ Ιωάν. 4, 7-12, 16). Νομίζουμε ότι ήταν απαραίτητο να αναφέρουμε όλο αυτό το θεόπνευστο κείμενο που προέρχεται από την Α΄ επιστολή του Ιωάννου, που είναι μεστό της διδασκαλίας για την αγάπη. Η αγάπη πηγάζει από το Θεό, ο οποίος είναι αγάπη και το έχει αποδείξει αυτό. Όποιος αγαπά σημαίνει ότι γνωρίζει το Θεό, η αγάπη είναι μίμηση του Θεού και οδηγεί αφενός στην αληθινή εν Χριστώ κοινωνία ανάμεσα στους ανθρώπους και στην κοινωνία με το Θεό.

Όποιος έχει αγάπη, κάνει αγάπη γιατί η αγάπη είναι όχι μόνο θεωρία αλλά κυρίως πράξη, εξωτερίκευση, κοινωνία. Γι’ αυτό και στην περίπτωση της παραβολής του καλού Σαμαρείτη, η αγάπη δεν εκφράζεται στη θεωρία, στη σκέψη ή στα λόγια αλλά γίνεται πράξη, με την εκδήλωση του ενδιαφέροντος του Σαμαρείτη προς τον κτυπημένο από τους ληστές άνθρωπο. Η αγάπη του αυτή που τον καθιστά αληθινά πλησίον, ξεδιπλώνεται στην πράξη με την προσωπική ενασχόληση με το πρόβλημα, τη φροντίδα, τη θεραπεία, την περίθαλψη στο πανδοχείο.

Πόσο μακριά απέχουμε από την πραγματική αγάπη… όσο απέχουμε απ’  αυτήν, απέχουμε εξίσου και από το Θεό. Ο Ιερός Χρυσόστομος σημειώνει ότι ο Απόστολος Παύλος  στην προς Κορινθίους αμέσως μετά τον λεγόμενο ύμνο της αγάπης «δεν λέει απλά να “αγαπάτε”, αλλά να “επιδιώκετε την αγάπη”  (Α΄ Κορ. 14, 1), καθώς απαιτείται μεγάλος αγώνας για να  την αποκτήσουμε. Η αγάπη τρέχει γοργά και εξαφανίζεται, γιατί πολλά πράγματα του κόσμου τούτου την καταστρέφουν. Ας την επιδιώκουμε, ας τρέχουμε συνεχώς από πίσω της, για να τη συλλάβουμε, πριν προφθάσει να μας φύγει…».

Εσπερινή ομιλία Πρωτοσυγκέλλου

Με ομιλητή τον Πρωτοσύγκελλο της Μητροπόλεώς μας, πανοσιολογιώτατο αρχιμανδρίτη π. Θωμά Ανδρέου, συνεχίζονται αυτή την Κυριακή 11 Νοεμβρίου οι εσπερινές ομιλίες στον Ι. Ν. Αγίας Μαρίνης Ιωαννίνων, στις 5.00 το απόγευμα.
Ο π. Θωμάς θα αναπτύξει το θέμα: «Άρσεν και θήλυ εποίησεν αυτούς... (Ο Θεός: Δημιουργός του Γάμου και της Οικογενείας)».

«Ἕνας Ἅγιος, ὁ ὁποῖος εἶχε ὁσιακό βίο...»

ΚΗΡΥΓΜΑ

ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ κ.κ. ΜΑΞΙΜΟΥ

Ἰωάννινα, 8.11.2017

Ἅγιος Νικόλαος «εις Κοπάνους»

Ἀγρυπνία ἐπὶ τῇ ἑορτῇ τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου

Ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία πανηγυρίζει καὶ ἑορτάζει τὴ μνήμη πολλῶν Ἁγίων κάθε μέρα. Ὅμως, μιὰ ξεχωριστὴ θέση στὴν καρδιά τῶν ἀνθρώπων κατέχει, ἐδῶ καὶ δεκαετίες, ὁ Ἅγιος Νεκτάριος, ὁ Ἐπίσκοπος, Μητροπολίτης, Πενταπόλεως. Ἕνας Ἅγιος, ὁ ὁποῖος εἶχε ὁσιακὸ βίο. Ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος δὲν ἱκανοποιοῦνταν μὲ τὴ μετριότητα, ἀλλὰ πάντοτε ἐρευνοῦσε καὶ τὰ τοῦ κόσμου, καί, κυρίως, τὰ τοῦ πνεύματος. Ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος γνώριζε νὰ μοιράζεται τὰ πάντα μὲ τοὺς ἀνθρώπους. Ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος, ἐν τέλει, διώχθηκε γιὰ τὸν πνευματικὸ ἀγῶνα ποὺ ἔκανε, ἐπειδὴ ἀκριβῶς ξεχώριζε, γιὰ νὰ γίνει πραγματικότητα καὶ σ’αὐτὸν αὐτὸ ποὺ εἶπε ὁ Χριστός: «εἰ ἐμὲ ἐδίωξαν καὶ ὑμᾶς διώξουσιν», δηλαδὴ τοὺς γνήσιους ἀκολούθους καὶ μαθητὲς τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ «διώξουσι».

          Ὁ Ἅγιος Νεκτάριος γεννήθηκε στὴ Σηλυβρία τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης τὸ 1846. Ὁ πατέρας του φαίνεται ὅτι κατήγετο ἀπ’ τὰ Ἰωάννινα καὶ βρέθηκε στὴ Σηλυβρία. Ἐκεῖ ὁ Ἅγιος Νεκτάριος μεγαλώνοντας κατάλαβε ὅτι τὸ πνεῦμα του εἶναι ἀνήσυχο, ὅτι θέλει νὰ ἐρευνήσει καὶ νὰ ψάξει τὰ πράγματα καὶ ὅτι δὲν συμβιβαζόταν μὲ μιὰ ἁπλοϊκὴ ζωή. Ἔτσι, λοιπόν, ζήτησε ἀπ’ τοὺς γονεῖς του, πολὺ μικρός, νὰ φύγει, νὰ πάει στὴν Κωνσταντινούπολη, στὸ Γυμνάσιο, γιὰ νὰ μάθει γράμματα.

Κατάφερε νὰ πάει, ἀλλά, δυστυχῶς, ἐκεῖνος ὁ ἄνθρωπος ποὺ τὸν πῆρε ἐκεῖ, δὲν τὸν πῆρε γιὰ νὰ τὸν βοηθήσει, ἀλλὰ γιὰ νὰ τὸν ἐκμεταλλευτεῖ. Πέρασε μερικὰ δύσκολα χρόνια μὲ πολλή, φοβερὴ καὶ βαριὰ παιδικὴ ἐργασία. Ὅμως, εἶχε τὴν ἐλπίδα του στὸν Θεό. Ἀγαποῦσε τὸν Χριστὸ πραγματικά. Εἶχε καὶ κάτι ἄλλο ὅμως. Προσευχόταν συνεχῶς καὶ διάβαζε τὸ Εὐαγγέλιο, τὴν Καινὴ Διαθήκη. Αὐτὰ ἦταν τὸ στήριγμά του. Ἀπὸ ἐκεῖ ἔπαιρνε δύναμη καὶ παρηγοριά. Αὐτὴ τὴ δύναμη ποὺ ἔπαιρνε, ὅμως, ἀπὸ τόσο μικρὴ ἡλικία, δὲν ἤθελε νὰ τὴν κρατᾶ μόνο γιὰ τὸν ἑαυτό του. Ἤθελε νὰ τὴ μοιράζεται. Καὶ γι’ αὐτό, ἐκεῖ ποὺ ἐργαζόταν, στὶς σακοῦλες τὶς χάρτινες ποὺ ἔφερνε τὰ προϊόντα, φρόντιζε νὰ γράφει χωρία ἀπὸ τὴν Καινὴ Διαθήκη, ἔτσι ὥστε αὐτοὶ ποὺ ἀγόραζαν κάποιο εἶδος ἀπὸ αὐτόν νὰ διαβάζουν κάτι ἀπὸ τὸ Εὐαγγέλιο. Μὲ τὸν τρόπο αὐτό, μάθαινε καὶ ὁ ἴδιος τὴν Καινὴ Διαθήκη καὶ προσπαθοῦσε νὰ ἐμβαθύνει, ἀλλά, κυρίως, ἐνίσχυε τὴ σχέση του μὲ τὸν Χριστό. Καὶ αὐτὴ ἡ ἐνίσχυση τῆς σχέσης του μὲ τὸν Χριστὸ σημαίνει Θεία Χάρη, δηλαδή σημαίνει στήριγμα, σημαίνει παρηγορία, ἀλλὰ σημαίνει καὶ ἐλπίδα καὶ δύναμη.

Γι’ αὐτό, μετὰ ἀπὸ κάποια χρόνια, τοῦ ἔστειλε ὁ Θεὸς ἕναν εὐλογημένο ἄνθρωπο, ποὺ τὸν πῆρε ἀπὸ ἐκεῖ καὶ τὸν ἔβαλε νὰ μάθει γράμματα. Καὶ ἔτσι ἄνοιξε ἡ πόρτα ποὺ χτυποῦσε ὁ Ἅγιος Νεκτάριος. Ἔστω καὶ μὲ πολὺ κόπο καὶ πολλὴ ἐγκαρτέρηση ἔμαθε ἀρκετὰ γράμματα, ἀλλὰ καὶ πάλι δὲν ἡσύχασε. Βρέθηκε στὴ Χίο, ὅπου ἔκανε τὸν δάσκαλο καὶ ἀπὸ κεῖ ἔφυγε γιὰ νὰ πάει στὴν Αἴγυπτο, ὅπου τελικὰ ἐντάχθηκε στὶς τάξεις τοῦ ἱεροῦ κλήρου. Ἔδωσε τὸν ἑαυτό του, ἀποφάσισε νὰ γίνει μοναχός, ἀποφάσισε νὰ γίνει ἱερεὺς τοῦ Ὑψίστου. Ὅμως, ἡ ἐπιθυμία του νὰ ἐρευνᾶ δὲν ἔπαυσε. Ζήτησε νὰ πάει νὰ σπουδάσει καὶ τελικὰ κατάφερε νὰ πάει γιὰ σπουδὲς στὴν Ἀθήνα. Σπούδασε Θεολογία. Καὶ πάλι δὲν ἐχόρτασε γράμματα καὶ πάλι συνέχισε νὰ ἐρευνᾶ, ἀλλὰ καὶ πάλι συνέχισε νὰ δίνει ἁπλόχερα στὸ περιβάλλον του τὴν πνευματικὴ ἐμπειρία ποὺ ἀπεκόμισε πλέον ἀπὸ τὴ χάρη τοῦ Παναγίου Πνεύματος, ἀλλὰ καὶ τὴ γνώση τὴν ὁποία εἶχε ἀποκτήσει ἀπὸ τὴ μελέτη.

          Ξέρετε ὅτι, ὅταν ἔχουμε μόνο τὴ γνώση τὴν κοσμική, ἀκόμη κι ἄν εἶναι θεωρητικὴ γνώση καὶ λείπει ἡ ἐμπειρία τῆς χάριτος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τότε εἴμαστε κουτσοί, μισοί. Ὅταν ὑπάρχει ἡ χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τότε ἀρχίζει νὰ ἐμβαθύνει ὁ ἄνθρωπος στὰ νοήματα τὰ θεολογικὰ καὶ ἀρχίζει νὰ ζεῖ μιὰ ἀποκεκαλυμμένη ἀλήθεια ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα˙ τότε γίνεται πραγματικὸς Θεολόγος. Καὶ ὁ Ἅγιος Νεκτάριος ἦταν ἕνας τέτοιος Θεολόγος, ἕνας βιωματικὸς Θεολόγος, ἕνας Θεολόγος ὁ ὁποῖος σπούδασε, «ἔφαγε» βιβλιοθῆκες ὁλόκληρες. Ὅμως, ὅλα αὐτὰ περνοῦσαν ἀπὸ τὸ φίλτρο τῆς Θείας Χάριτος καὶ τῆς ἐμπειρίας, τὴν ὁποία πάντοτε συνέκρινε μὲ τὴν ἐμπειρία τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας.

          Ἐπέστρεψε στὴν Αἴγυπτο, τὸν ἔκαναν Ἐπίσκοπο, τὸν ἔκαναν Ἀρχιγραμματέα τῆς Συνόδου, πρῶτο δεξὶ χέρι τοῦ Πατριάρχη. Ὅμως, ἐκεῖ ἄρχισαν οἱ Πειρασμοί. Ἕνας νέος ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος τόσο γρήγορα προόδευε στὰ γράμματα τὰ πνευματικὰ εἶναι πάντοτε κάρφος, δοκάρι στὸ μάτι ἐκείνων ποὺ εἶναι τεμπέληδες, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν πνευματικὴ προκοπή, ἀλλὰ καὶ γενικότερα δὲν ἔχουν προκοπή. Αὐτοί, λοιπόν, τὸν ἐφθόνησαν βλέποντας τὴν προκοπή του καὶ ἔβαλαν στὸ μυαλὸ τοῦ Πατριάρχη, ποὺ πρὶν ἀγαποῦσε ἰδιαίτερα τὸν Νεκτάριο, ὅτι ἐπιβουλευόταν τὴν Πατριαρχική του θέση, τὸν Πατριαρχικό Θρόνο. Ἔτσι, ἄρχισε τὸ κυνηγητό, ἄρχισε ὁ διωγμὸς καὶ σὲ λίγο καιρὸ προσετέθησαν κατηγορίες καὶ συκοφαντίες. Ὁ διωγμὸς γενικεύθηκε καὶ διώχθηκε ἀπὸ τὸν θρόνο του, ἔχασε τὴ Μητρόπολή του, διώχθηκε ἀπὸ τὴ Σύνοδο, διώχθηκε ἀπὸ τὴν Ἀλεξάνδρεια καὶ βρέθηκε μόνος του στὴν Ἀθήνα, νὰ τὸν κυνηγοῦν πολὺ κακὲς φῆμες, τὶς ὁποῖες διέδιδαν μέσῳ τῶν διαύλων τῆς ἐξουσίας, καὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς - ποὺ δυστυχῶς καὶ αὐτὴ ὑπάρχει - καὶ τῆς πολιτικῆς, τῆς κοσμικῆς, ἔτσι ὥστε νὰ τὸν ἀμαυρώσουν καὶ νὰ μὴν μπορεῖ νὰ σταθεῖ πουθενά. Δὲν τοῦ ἔφτανε, δηλαδή, ποὺ τὸν ἔδιωξαν ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ τὸν ἔδιωξαν, ἀλλὰ ἤθελαν, κυριολεκτικά, νὰ τοῦ καταστρέψουν τὴ ζωή.

          Μέχρι ἐκεῖ φθάνει τὸ μῖσος τοῦ διαβόλου, ὁ ὁποῖος δὲν ἐμφανίζεται ἕνα βράδυ, μιὰ μέρα καὶ μᾶς λέει: «Γειά σας, εἶμαι ὁ διάβολος καὶ ἦρθα νὰ σᾶς κάνω κακό», ἀλλὰ χρησιμοποιεῖ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὴν ἀσπίδα τῆς Θείας Χάριτος καὶ τοὺς καθιστᾶ ὄργανά του, γιὰ νὰ κάνουν τὴ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων δύσκολη. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, λοιπόν, ὄντως, ἔκαναν τὴ ζωὴ τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου πολὺ δύσκολη. Ἀντιστάθηκε πολύ, ἔγραψε γράμματα καὶ ἐπιστολές, ὑπερασπίσθηκε τὸν ἐαυτό του ὅσο περισσότερο μποροῦσε καί, στὸ τέλος, κατάφερε, μετὰ ἀπὸ δύο χρόνια, νὰ εἶναι ἱεροκήρυκας καὶ σιγὰ-σιγὰ μποροῦσε νὰ κάνει κάποια μαθήματα, μέχρι ποὺ ἔφθασε νὰ γίνει διευθυντὴς τῆς Ριζαρείου Σχολῆς.

Ἐκεῖ πιὰ ξεδίπλωσε ὅλη τὴ χαριτωμένη προσωπικότητά του. Κέρδισε τοὺς μαθητές, τοὺς φοιτητὲς τῆς Ριζαρείου Σχολῆς καὶ ἔβαλε καλὰ θεμέλια, ἔτσι ὥστε νὰ βγαίνουν μορφωμένοι, πεπαιδευμένοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶχαν καὶ τὴ φλόγα νὰ γίνουν ἱερεῖς καὶ νὰ ὑπηρετήσουν τὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, τὴν Ἐκκλησία. Ἐκεῖ, ἐπίσης, ὁ Ἅγιος Νεκτάριος ἔδειξε τὸ μεγάλο του χάρισμα, νὰ γράφει βιβλία καὶ μελέτες γιὰ πάμπολλα θέματα.

Ἔχει συγγράψει δεκάδες βιβλία, ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ δεκάδες ἄλλα ποὺ ἀκόμη εἶναι ἀνέκδοτα. Ἔχει συγγράψει μελέτες καὶ ἄρθρα πολύ σημαντικὰ γιὰ θεολογικὰ  θέματα, γιὰ ἐρμηνευτικὰ θέματα, γιὰ κοινωνικὰ θέματα, γιὰ παιδαγωγικὰ θέματα, γιὰ θέματα ἱστορίας, γιὰ ὅ,τι δηλαδὴ ἀπασχολεῖ τὸν σύγχρονο ἄνθρωπο. Ὁ Ἅγιος Νεκτάριος εἶναι ἕνα εὐρύτατο πνεῦμα καί, ἴσως, εἶναι ὁ πολυγραφότερος Ἕλλην Πατέρας τῶν Νέων Χρόνων. Μιὰ βιβλιοθήκη ὁλόκληρη συνέγραψε, βγάζοντας, ἔτσι, ὅλο αὐτὸ τὸ ὑλικό, τὸ πνευματικὸ ὑλικό, ἔχοντας τὴν ἄνωθεν χάρη, τὸν ἄνωθεν φωτισμό, ἀλλὰ καὶ ὅλη τὴν παιδεία τὴν κατὰ κόσμον, ποὺ εἶναι ἀναγκαία, ἔτσι ὥστε ὅλα αὐτὰ τὰ ἐσωτερικὰ μηνύματα νὰ μποροῦν νὰ μεταγραφοῦν, νὰ γίνουν λόγος, νὰ γίνουν μελέτες, νὰ γίνουν βιβλία, προσιτὰ στοὺς ἀνθρώπους, ὥστε νὰ μπορέσουν νὰ διαμορφώσουν χαρακτῆρες καὶ συνειδήσεις.

          Αὐτός, λοιπόν, εἶναι ὁ Ἅγιος, ὁ ὁποῖος ὅλα αὐτὰ τὰ χρόνια στηριζόταν στὴν προσευχή, δηλαδή σὲ τί; Σ’ αὐτὴ τὴν εὐλογημένη πατερική, νηπτικὴ παράδοση, ποὺ ἀκολουθεῖ τὴν Ἐκκλησία ἀπὸ τὸν Χριστὸ μέχρι σήμερα. Ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα πέρασε, πῶς τὰ ξεπερνοῦσε, μὲ μαγικά; Ὄχι, δὲν τὰ ξεπερνοῦσε μὲ μαγικά. Τὰ ξεπερνοῦσε καθαρίζοντας τὸν νοῦ του μὲ τὴν προσευχή, μὲ τὴ μετάνοια καὶ τὴν ταπείνωση, ζώντας μιὰ ἐντατική, νηπτική, ἀσκητικὴ ζωή. Αὐτὸ εἶναι μάθημα γιὰ ὅλους μας, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί. Ἐὰν παρατηρήσουμε μιά ἡμέρα τὶ περνάει ἀπ’ τὸ μυαλό μας, τὶ φασαρία ὑπάρχει μέσα μας, τὶ ὄχληση πνευματικὴ καὶ νευρολογικὴ ἔχουμε κάθε μέρα, θὰ τρομάξουμε πραγματικά. Ἐάν τό προσέξουμε αὐτὸ τὸ ὅπλο τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου, εἶναι τὸ φάρμακο γιὰ τὴν ἀνθρωπότητα, τὸ φάρμακο γιὰ τὸν καθένα ἀπὸ μᾶς.   

Δὲν πρέπει νὰ σκεπτόμαστε. Νὰ γίνουμε ἀπερίσκεπτοι; Ὄχι. Θὰ μᾶς δίδει ὁ Θεός, ὅταν θὰ καθαρίσει τὸ πνεῦμα μας, ἡ ψυχή μας, ὅταν θὰ γίνει αὐτή ἡ νηπτικὴ ἐργασία καὶ θὰ ἔχουμε φύλακα τοῦ νοῦ, θὰ μᾶς δίδει τὴ νόηση, τὸ φωτισμό, καὶ θὰ μᾶς ἀποκαλύπτει τὶ εἶναι αὐτὸ ποὺ θὰ ἐπιτρέπουμε νὰ περάσει μέσα μας, ἔτσι ὥστε νὰ τὸ ἐπεξεργαστοῦμε κατάλληλα καὶ νὰ ἐπικοινωνήσουμε μὲ τὸ περιβάλλον μας. Ὅλα τὰ ὑπόλοιπα εἶναι σκουπίδια, τὰ ὁποῖα θέλουν εἴτε διὰ τῶν αἰσθήσεων εἴτε διὰ τῶν πνευματικῶν δυνάμεων μέσα μας νὰ βρωμίζουν τὸ πνεῦμα μας, τὸν νοῦ καὶ τὴν ψυχή μας. Καὶ τὶ κάνουν; Ἐπειδὴ ἀποτυπώνονται μέσα στὴ φαντασία μας, προβάλλονται μέσα στὴ φαντασία μας, στὸν πεσμένο δηλαδὴ νοῦ, ἐκεῖ ἀλλάζουν, φθείρουν καὶ διαφθείρουν ὅλο τὸ λογικὸ σύστημα, τὸν τρόπο δηλαδὴ ποὺ ἀντιλαμβανόμαστε τὸν κόσμο καὶ τὰ πάντα, ἀλλὰ ἐπίσης καὶ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο ἐπικοινωνοῦμε. Σταματάει ἐκεῖ τὸ πράγμα; Ὄχι. Ἐπειδὴ ἐπηρεάζεται τὸ λογικὸ μέρος τῆς ψυχῆς μὲ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λογισμούς, αὐτὸ μετὰ πάει στὸ συναίσθημα, ἐπηρεάζεται δηλαδή καὶ τὸ θυμικὸ μέρος τῆς ψυχῆς καὶ βρωμίζει καὶ ἐκεῖνο καὶ ἀρχίζουμε καὶ νὰ ἐπιθυμοῦμε λάθος πράγματα καὶ γίνεται ἡ ζωή μας φαῦλος κύκλος. Δηλαδή, σκεπτόμαστε λάθος, συναισθανόμαστε λάθος καὶ ἐπιθυμοῦμε λάθος.

Ὁ Ἅγιος Νεκτάριος, λοιπόν, δὲν τὸ ἔκανε αὐτό. Οὔτε σκεπτόταν λάθος, γιατὶ εἶχε φύλακα στὸ νοῦ τὸ ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, οὔτε συναισθανόταν λάθος, εἶχε λάθος συναισθήματα. Δὲν ἐπέτρεπε, δηλαδή, νὰ τὸν «πάρει ἀπὸ κάτω» αὐτὸ ποὺ λέμε συναίσθημα, ἀλλὰ οὔτε ἐπιθυμοῦσε τὰ λάθος πράγματα. Πάντοτε ἐκζητοῦσε στὴ ζωή του τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, πάντοτε ἐκζητοῦσε στὴ ζωή του ὅ,τι εἶχε νὰ τὸ μοιράζεται μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους καὶ νὰ τὸ κάνει κτῆμα τῶν πολλῶν. Αὐτὸ τὸν ἔσωσε, αὐτὸ τὸν βοήθησε καὶ μὲ τὴ Χάρη τοῦ Θεοῦ αὐτὸ ἐξελίχθηκε τόσο, ὥστε νὰ καθαρίσει τὸ δοχεῖο τῆς ψυχῆς καὶ ἐκεῖ μέσα νὰ καταλάμπεται τὸ Φῶς τῆς Θείας Χάριτος.

          Ὁ Ἅγιος Νεκτάριος ἔτσι ἔγινε Βιωματικὸς Θεολόγος, ὅπως ἔγιναν ὅλοι οἱ νηπτικοὶ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας. Καὶ γι’ αὐτὸ ἔγινε μεγάλος Πατὴρ τῆς Ἐκκλησίας. Ὄχι γιατὶ διάβασε πολλὰ βιβλία, ἀλλὰ γιατὶ εἶχε μέσα του τὴ Χάρη τοῦ Παναγίου Πνεύματος, τὴ Χάρη τοῦ Ἀκτίστου Φωτός, τὴ χάρη τῆς Ἀκτίστου Ἐνέργειας, τῆς Ἁγίας Τριάδος.

Αὐτά, λοιπόν, εἶναι τὰ μαθήματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ παίρνουμε ἀπὸ τοὺς Ἁγίους καὶ νὰ κατανοοῦμε ὅλη αὐτὴ τὴν πνευματικὴ εὐλογία, ποὺ μᾶς καθαρίζει, μᾶς φωτίζει καὶ δίδει τὴ δυνατότητα νὰ ἐνεργεῖ ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ, νὰ μᾶς μεταλλάσσει, νὰ μᾶς μεταμορφώνει καὶ νὰ μᾶς ἁγιάζει.

          Νὰ ἔχουμε τὴν εὐχή, λοιπόν, ὅλων τῶν Ἁγίων καὶ τὴ σκέπη τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καί, ἰδιαιτέρως, νὰ ἔχουμε τὶς εὐχὲς καὶ τὶς εὐλογίες τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου, ποὺ κατὰ τ’ ἄλλα - δὲν γράφεται στὰ βιβλία - ὅμως, καὶ αὐτὸς ἔχει τὴ ρίζα του ἀπ’ τὰ Ἰωάννινα. Τὸν τιμοῦμε, λοιπόν, σήμερα μ’ αὐτὴ τὴ μικρὴ ἀγρυπνιούλα ποὺ κάναμε καὶ εὐχαριστοῦμε τοὺς πατέρες…, εὐχαριστοῦμε πολὺ τοὺς ἱεροψάλτες…. λέμε χρόνια πολλά σ’ ὅλους, ὅσοι σήμερα γιορτάζουν τὴν ὀνομαστική τους ἑορτὴ καί, βεβαίως, εὐχαριστοῦμε ὅλους ἐσᾶς.

Νὰ ποῦμε ὅτι μιὰ καλὴ ἀφορμὴ γιὰ νὰ γίνει αὐτὴ ἡ ἀγρυπνία ἦταν οἱ Ριζαρεῖτες ποὺ ζοῦν ἐδῶ στὰ Ἰωάννινα, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦσαν νὰ κάνουμε μιὰ λειτουργία αὔριο. Ὅμως, ἐπειδὴ ὑπάρχει ἕνα πολὺ σημαντικὸ ταξίδι γιὰ μιὰ μόνο ἡμέρα καὶ πρέπει νὰ λείψω, ἀποφασίσαμε νὰ κάνουμε τὴν Ἀγρυπνία. Καὶ ἔτσι βρεθήκαμε ὅλοι μαζί καὶ περάσαμε αὐτὸ τὸ εὐχάριστο καὶ πνευματικὸ βράδυ.

Νὰ σᾶς εὐλογεῖ ὁ Θεός! Χρόνια Πολλά!

«Στους Ταξιάρχες των άνω δυνάμεων...»

Του Πρωτοσυγκέλλου της  Ι. Μ. Ιωαννίνων,

πανοσιολογιωτάτου αρχιμανδρίτου π. Θωμά Ανδρέου*

Πώς μπορεί να γνωρίσει ο άνθρωπος το μυστήριον της Θείας Δημιουργίας, μέρος της οποίας είναι και ο αόρατος και άυλος κόσμος των Αγίων Αγγέλων και Αρχαγγέλων; Πώς μπορεί ο άνθρωπος να αντιληφθεί το μέγεθος της ουρανίου παρουσίας των Αγίων Αγγέλων στην ζωή του; Πώς μπορεί ο χοϊκός και φθαρτός άνθρωπος να περιγράψει την ασώματη παρουσία;  Στην σημερινή εορτή, ο άνθρωπος, η κορωνίδα της Θείας Δημιουργίας, καλείται να εντρυφήσει στον Ουράνιο κόσμο των Αγίων Αγγέλων και Αρχαγγέλων, περί του οποίου αύλου κόσμου και της αμέσου σχέσεως του με τον δικό μας ανθρώπινο κόσμο θα ομιλήσω σήμερα στην αγάπη σας, αγαπητοί μου εν Χριστώ αδελφοί .

Θα προσπαθήσω επ’ ολίγον να συνδράμω στον εμπλουτισμό της Χριστιανικής μας γνώσεως και αντιλήψεως, περί του πνευματικού κόσμου των Αγίων Αγγέλων ενός κόσμου, ο οποίος περιγράφεται εις το α’ άρθρον του Συμβόλου της Πίστεως, κόσμον τον οποίον και ημείς αποδεχόμεθα όταν συνειδητά καθ’ εκάστην ομολογούμεν: "Πιστεύω εις έναν Θεόν, Πατέρα Παντοκράτορα, Ποιητήν ουρανού και γής, ορατών τε πάντων και αοράτων". Ο αόρατος κόσμος των Αγίων Αγγέλων, γίνεται αισθητός εις εμάς, οσάκις επικαλούμεθα την Προστασία των Αγγέλων, προστασία η οποία μας συνοδεύει, από την στιγμήν κατά την οποίαν αντικρίζουμε το φως της ζωής, έως και της στιγμής της οποίας εγκαταλείπουμε τον φθαρτό κόσμο για να οδηγηθούμε εις την αιωνιότητα.

Στην κοινωνία των ανθρώπων, ασφαλώς και υπάρχουν κάποιοι, οι οποίοι αδυνατούν να πιστέψουν στην παρουσία των Ουρανίων Δυνάμεων. Είναι εκείνοι, οι οποίοι προσπαθούν να δουν το αόρατο, να ψηλαφίσουν το ασώματον, να σύρουν τα βήματα της φθαρτής τους σκέψεως προς τα άφθαρτα και ουράνια  τα οποία  ἑρμηνεῦσαι γλῶσσα οὐ δύναται, μιας και πρόκειται για κάτι το οποίον ξεπερνά την ανθρώπινη λογική. Ο ουράνιος, λοιπόν, αυτός κόσμος, αποτελείται από εννέα τάγματα τα οποία είναι οι: Άγγελοι, οι Αρχάγγελοι, Αρχαί, Εξουσίαι, Δυνάμεις, Θρόνοι, Κυριότητες, Χερουβείμ και Σεραφείμ.

Εύλογα λοιπόν τίθεται το ερώτημα: Ποίος ο λόγος της υπάρξεως των Ουρανίων Στρατιών; Την απάντηση εις το ερώτημα μας δίδει ο Απόστολος Παύλος ο οποίος χαρακτηρίζει τους Αγίους Αγγέλους, ως "λειτουργικά πνεύματα, εις διακονίαν αποστελλόμενα" (Εβρ. α΄14), δηλαδή το έργον τους, αφενός μεν είναι η ακατάπαυστη δοξολογία Της Τριαδικής Θεότητος, αφετέρου δε, η διαφύλαξη και προστασία των ανθρώπων καθώς  και η γνωστοποίηση της Θείας Βουλήσεως σε σχέση με την ανθρώπινη σωτηρία .

Εάν κανείς, αναζητήσει την θαυμαστή παρουσία των Αγίων Αγγέλων μέσα στην ζωή του ανθρώπου με βάση την Αγία Γραφή, θα αντιληφθεί πως τα ουράνια αυτά όντα, λειτουργούν ευεργετικά με την παρουσία τους τον άνθρωπο. Αποτελώντας την ανώτατη βαθμίδα της Θείας Δημιουργίας, εμφανίζονται συχνά, εις περιπτώσεις οι οποίες και αναφέρονται εις τα βιβλία της Αγίας Γραφής.

Εις την Παλαιά Διαθήκη, έντονη παρατηρείται η παρουσία των Αγίων Αγγέλων οι οποίοι είτε εμφανίζονται  για να προστατεύσουν και να ενισχύσουν τους δικαίους εις τον αγώνα της αρετής και της ευσέβειας, είτε αντιθέτως να τιμωρήσουν τους ασεβείς. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Τωβία, εις το βιβλίον Τωβίτ της Π.Δ. όπου αναδεικνύεται ο ρόλος των Αγγέλων με την εμφάνιση του Αρχαγγέλου Ραφαήλ και την προστασία του στον Τωβία,  διότι εις αυτό το βιβλίο εμπεριέχεται όλη η διδασκαλία της Εκκλησίας περί αγγέλων φυλάκων της ζωής του ανθρώπου και όπως τονίζει ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός οι άγγελοι "επιφαίνονται τοις αξίοις, οίς ο Θεός φαίνεσθαι αυτούς θελήσει, αλλ’ εν μετασχηματισμώ, καθώς δύνανται οι ορώντες οράν" (ΕΠΕ 1, 144), δηλαδή οι Άγγελοι φανερώνονται σε εκείνους που το αξίζουν και στους οποίους ο Θεός ο Ίδιος ομιλεί με τις μορφές που λαμβάνουν οι άγιοι Άγγελοι, αναλόγως της δυνατότητος που έχουν οι άνθρωποι για να τους δουν. Την πεποίθηση της ουρανίου προστασίας των Αγγέλων υποστηρίζει και ο Άγιος Αθανάσιος ο Μέγας, αναφέροντας πως "δι αγγέλων φρουρεί τους εις αυτόν πεποιθότας ο των όλων Θεός" (Μ. Αθανάσιος, ΒΕΠΕΣ, 32, 218). Επίσης οι Άγγελοι παραστέκονται και βοηθούν τους Πατριάρχες της Π.Δ. Αβραάμ και Ιακώβ καθώς και τους Προφήτες Ηλία, Ελισσαίο και Δανιήλ.

Ωστόσο και στην Κ.Δ. η παρουσία των Αγγέλων, είναι εμφανέστατη! Άγγελοι, διακονούν τον Σωτήρα Χριστό την νύκτα της Θείας Γεννήσεως Του. Άγγελοι του συμπαραστέκονται στους πειρασμούς Του, Άγγελοι εις την αγωνία Του στον κήπο της Γεσθημανής, εις το Κενόν μνημείον μετά την Ανάσταση, εις την εις Ουρανούς Ανάληψην Του Κυρίου μας. Ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, "ο παρεστηκώς ενώπιον του Θεού" (Λουκ. α’ 19) αναλαμβάνει να εξαγγείλει την γέννηση του Προφήτου Ιωάννου του Προδρόμου, στον πατέρα του τον Ιερέα Ζαχαρία. Ο ίδιος Αρχάγγελος, λίγους μήνες αργότερα, θα επισκεφθεί την Ναζαρέτ όπου θα απευθύνει το μήνυμα της Θείας Ενανθρωπήσεως στην Παναγία μας! Άγγελος θα εμφανισθεί στον Ιωσήφ τον Μνήστορα για να τον ειδοποιήσει για την επερχομένη σφαγή των νηπίων και την αναχώρηση του εις την Αίγυπτο, αλλά και στην συνέχεια στους Αγίους Αποστόλους.

Τόσο λοιπόν άρρηκτα είναι συνδεδεμένη η ζωή μας ,με την παρουσία των Αγίων Αγγέλων και τόση είναι η μεγάλη συμπάθεια τους προς τους ανθρώπους ώστε όπως μας διαβεβαιώνει ο ίδιος ο Κύριος "χαρά γίνεται ενώπιον των αγγέλων του Θεού, επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι". (Λουκ. ιε’ -10.  Ο κάθε άνθρωπος, έχει τον δικό του φύλακα – Άγγελο, ο οποίος τον συνοδεύει από την στιγμή της Βαπτίσεως του στο όνομα της Αγίας Τριάδος και αυτή η συνοδεία συνεχίζει έως ότου η ψυχή του ανθρώπου οδηγηθεί ξανά εις χείρας Θεού. Πόσο ασφάλεια ,αισθάνεται ο άνθρωπος, όταν γνωρίζει πως στις δυσκολίες ,στους κινδύνους και στα προβλήματα που καλείτε να αντιμετωπίσει, έχει δίπλα του τον Φύλακα –Άγγελο του! Ποία χαρά έχει η ψυχή μας, όταν στην στιγμή του μεγάλου κινδύνου αισθάνεται την αόρατον παρουσία του Αγγέλου; Πόσες φορές και εμείς, αισθανθήκαμε αυτήν την αόρατον προστασία στην δική μας καθημερινότητα ! Και σήμερα όλοι εμείς, ταπεινοί προσκυνητές ενώπιον του Μεγάλου Αρχιστρατήγου Μιχαήλ, εις τον πάνσεπτο αυτό Ναό, όπου δεσπόζει η φοβερά και επιβλητική φυσιογνωμία του Αρχαγγέλου, αντικρίζοντας την σεπτήν μορφή Του, λαμβάνουμε θάρρος και δύναμη εις τας πολλαπλάς δυσκολίας της ζωής, καθ’ ότι γνωρίζομαι πως "Ο Ταξιάρχης των άνω Δυνάμεων, Μιχαήλ ο πρωτοστάτης των Θείων Ταγμάτων, σήμερον ημάς προς πανήγυριν συνεκάλεσεν, ο καθ’ εκάστην μεθ’ ημών πορευόμενος και φυλάττων τους πάντας, εκ πάσης του Διαβόλου περιστάσεως" (β’ Ιδιόμελον της Λιτής, του εσπερινού ήχος α΄).

Στο συναξάριο της ημέρας διαβάζουμε για την πτώση του Σατανά ο οποίος εξέπεσε από τον Θρόνο του Θεού και για τον οποίον ο Κύριος λέγει "Εθεώρουν τον Σατανάν ως αστραπήν εκ του Ουρανού πεσόντα" (Λουκ. ι’ -18). Σε αυτή την μάχη ενεπλάκη και ο Άρχων Μιχαήλ διότι όπως γράφει στο βιβλίον της Αποκάλυψης "εγένετο πόλεμος εν τω ουρανώ, ο Μιχαήλ και οι άγγελοι αυτού, του πολεμήσαι μετά του δράκοντος" (Αποκ. Ιβ’- 7).Ο έκπτωτος Άγγελος, συμπαρασύρει στην πτώση του και άλλους αγγέλους οι οποίοι μεταμορφώνονται σε δαίμονες. Την πτώση αυτή σταματά ο ίδιος ο Μιχαήλ όταν συνεκράτησε τα ουράνια σώματα ψάλλοντας μαζί με όλους τους αγγέλους "Άγιος, Άγιος, Άγιος Κύριος Σαβαώθ, πλήρης ο Ουρανός και η γη της δόξης σου". Αυτό το γεγονός εορτάζει σήμερα η Εκκλησία μας και γι' αυτό την ένωση και την ομόνοια των αγγέλων τ’ ονομάζει "σύναξιν των Αρχαγγέλων και πασών των επουρανίων δυνάμεων" (Π. Πάσχου, "Έρως Ορθοδοξίας", εκδ. Αποστολικής Διακονίας, 2006 σελ. 574)

Στην σημερινή λοιπόν ημέρα, και κάθε ημέρα κατά την οποίαν επικαλούμεθα την χάρη των Αγίων Αγγέλων, αφού σε κάθε λειτουργία παρακαλούμε τον Θεό να μας παράσχει , "Ἄγγελον εἰρήνης, πιστὸν ὁδηγόν, φύλακα τῶν ψυχῶν καὶ τῶν σωμάτων ἡμῶν", ατενίζουμε με ευλάβεια τους Αγίους Αρχαγγέλους Μιχαήλ, Γαβριήλ και Ραφαήλ και όλα τα ουράνια και αγγελικά τάγματα και με πίστη πολλή συνενώνουμε τις προσευχές μας προς τους Αγγέλους λέγοντας: "Ἀρχάγγελοι Ἄγγελοι Ἀρχαί, Θρόνοι Κυριότητες, τὰ ἑξαπτέρυγα Σεραφείμ, καὶ πολυόμματα Χερουβείμ, τὰ θεῖα τῆς σοφίας ὄργανα, Δυνάμεις Ἐξουσίαι θειότατοι, Χριστῷ πρεσβεύσατε δωρηθῆναι, ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν τὴν εἰρήνην καὶ τὸ μέγα ἔλεος".   

*Ομιλία εκφωνηθείσα στον εορτάζοντα Ιερό Ναό Παμμεγίστων Ταξιαρχών Χρυσοκάστρου Καβάλας, την 7ην Νοεμβρίου 2011.

«Είναι αχώριστοι...»

«Πάντοτε και παντού οι δύο είναι αχώριστοι· αχώριστοι στον Ουρανό, αχώριστοι στην Παλαιά Διαθήκη, αχώριστοι στη Νέα. Και στις θαυματουργίες αχώριστοι. Και αν ο Μιχαήλ τιμωρεί τους κακούς, τους τιμωρεί προς σωφρονισμό, για να φοβούνται τη δύναμη και μεγαλειότητα του Θεού, και να μην την περιφρονούν από την πολλή αγαθότητα. Και αν ο Γαβριήλ πάλιν τους ευσπλαγχνιζεται, το κάνει για να ελπίζουν, και να μη απελπίζονται από τον πολύ φόβο. Και οι δύο ένα σκοπό έχουν: τη σωτηρία των ανθρώπων και το να εκπληρώσουν το πανάγαθο θέλημα του Θεού, επειδή είναι οι αγαθοί του Άγγελοι...».

Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης,

«Λόγος εγκωμιαστικός στους Μεγίστους Αρχαγγέλους» - Απόσπασμα.