Επέστη ο καιρός να παλαίψουμε για την ουσία...

Ως Εκκλησία χάσαμε το μέτρο και παραβιάσαμε τα όρια, υποκύψαμε στις εγωιστικές μας φαντασιώσεις. Ταυτίσαμε την επισκοποκεντρικότητα και την ιερωσύνη με την ασυδοσία. Υποκύψαμε στην αναξιοκρατία μη λογοδοτώντας σε κανέναν. Αναγορεύσαμε σε ισόβια μισθοδοτούμενους κληρικούς πρόσωπα παντελώς ακατάλληλα και για απλή κοινωνική σχέση.

Νομίσαμε ότι για πάντα θα ζούμε στον προστατευτικό ίσκιο της «κολοκύνθης» του κρατισμού. Απομυζήσαμε το νομισματοκοπείο της συνήθειας και της δεισιδαιμονίας του λαού. Ζήσαμε από τα «έτοιμα», από τις φαντασιώσεις του ένδοξου παρελθόντος. Κομίσαμε πολύ συχνά ψεύδος στον λόγο μας και ακόμη το ανασύρουμε με εκπληκτική ευκολία. Υποτιμήσαμε τη νοημοσύνη των ανθρώπων κατά το κήρυγμα.

Απολυτοποιήσαμε τα επουσιώδη και παροδικά της παράδοσης λησμονώντας τα ουσιώδη και μόνιμα. Όταν μάς κατηγορούν, αμυνόμαστε περιτυλιγμένοι στο ναρκισσιστικό μας κέλυφος. Εν ολίγοις, φτιάξαμε έναν οργανισμό που υπάρχει περισσότερο για τον εαυτό του και λιγώτερο για τους ανθρώπους. Σε πολλές εκδηλώσεις μας ζούμε ήδη μια Εκκλησία χωρίς Χριστό!

[...] Ενεργούμε ακόμη με αντανακλαστικά τουρκοκρατίας, όταν οι άνθρωποι ήταν αγράμματοι. Αλλά σήμερα η μόρφωση έχει γενικευθή εκπληκτικά, και στο κυριακάτικο εκκλησίασμα, ή ακόμη περισσότερο σ' ένα γάμο ή σε μια βάπτιση, παρευρίσκονται αρκετά μάστερ και διδακτορικά. Αλλά και πέρα από τη μόρφωση, υπάρχει και η καλλιέργεια. Ακόμη και άνθρωποι χωρίς πολλά τυπικά προσόντα διαβάζουν λογοτεχνία ή βλέπουν θέατρο και κινηματογράφο. Οι ευαισθησίες έχουν λεπτυνθή, κυρίως αυτές που αναφέρονται στην αυτογνωσία, στα συναισθήματα, στο αισθητικό κριτήριο.

Σε καιρούς δύσκολους, όπως ο τωρινός, αναδεικνύεται ακόμη εντονώτερη η χρόνια αντίφαση της Εκκλησίας μας, η οποία επιθυμεί μεν σφοδρά να ασκεί επιρροή σε ολόκληρο το κοινωνικό σώμα (και στην πολιτική του εκπροσώπηση), αδυνατεί δε ή δεν προθυμοποιείται να εργαστή σε ανάλογο βαθμό για την διαμόρφωση αυτής της επιρροής. Έτσι εμφανίζεται να ζητά την εν λόγῳ επιρροή πρωτίστως μέσω των θεσμικών παραμέτρων. «Και την πίττα σωστή και τον σκύλο χορτάτο».

Θέλει τα θρησκευτικά σύμβολα απείραχτα, αλλά δεν αντιλαμβάνεται πως εμείς οι ίδιοι γινόμαστε σύμβολα ευμάρειας. Ζήτησε και επέτυχε να γίνει ο εκκλησιαστικός γάμος ισόκυρος του πολιτικού, αλλά αδυνατεί να εμπνεύσει στους άγαμους κληρικούς της να τιμήσουν την βιοτή τους σαν «γάμο». Απαιτεί την κρατική μισθοδοσία των κληρικών, αλλά δεν πείθει ότι σέβεται το χρήμα του λαού όταν επιλέγει κληρικούς. Είναι φανερό, όμως, ότι τέτοιες θεμελιακές αντιφάσεις δεν γίνονται πλέον ανεκτές από την κοινωνία.

Με άλλα λόγια, έχω τη γνώμη ότι επέστη ο καιρός να παλαίψουμε για την ουσία και όχι για το νομικό κέλυφος. Να φτιάξουμε πιστούς αληθινούς που θα απαρτίζουν εκκλησιαστική κοινότητα και όχι μέλη μιας ιδεολογικής παράταξης οι οποίοι κατεβαίνουν στους δρόμους όταν μια άλλη ιδεολογική παράταξη τους απειλήσει. Να διαμορφώσουμε κληρικούς που γνωρίζουν πράγματι πώς να ποιμάνουν και όχι υπαλλήλους που εξυπηρετούν ανώνυμες θρησκευτικές ανάγκες και φολκλορικές «παραδόσεις». Διότι ο αποτελεσματικώτερος τρόπος να καταπολεμάς το σκοτάδι είναι να ανάβεις περισσότερο φως και ο άριστος τρόπος να αμύνεσαι απέναντι στην αρρώστια είναι να ενισχύεις την υγεία του οργανισμού.

Εννοείται ότι σε όλα τα παραπάνω θα υπάρξουν μεγάλες αντιστάσεις. Οποιαδήποτε ανανεωτική κίνηση στη σημερινή Εκκλησία προσκρούει είτε σε συντεχνίες συμφερόντων είτε σε συντεχνίες ιδεών. Ο λόγος της συντεχνίας είναι αμυντικός (για να υπερασπισθή τα κεκτημένα της) και γενικευτικός (για να απαλείψει τις διαφωνίες στους κόλπους της).

Ο λόγος της εκκλησιολογίας είναι ειλικρινής (διότι έχει αποβάλει τον φόβο) και προσωπικός (για να διασώζει τις αποχρώσεις που συμβάλλουν στην καθολικότητα της Αλήθειας). Η συντεχνία είναι στάση ζωής, άλλοτε αντανακλαστικό αυτοάμυνας της φύσης και άλλοτε «εκ του άρχοντος του κόσμου τούτου». Η εκκλησιολογία «τάξιν ἐπουρανίων ἐπέχει πραγμάτων», επειδή διαθέτει τη διαφάνεια της αγάπης και της ελευθερίας. Μεταξύ τους υφίσταται χάος, εκείνο ακριβώς που ο ενανθρωπήσας Λόγος ήλθε να γεφυρώσει.

-------------------▪︎-------------▪︎---------------▪︎------

π. Βασίλειος Θερμός