Γιορτάζει ένα παιδί. Ένα κορίτσι...

Η Εκκλησία γιορτάζει ένα παιδί: τη γέννηση της Μαρίας, της Παναγίας. Πολύ πριν από τον Ευαγγελισμό. Πριν από το «γένοιτό μοι». Πριν από οτιδήποτε θα προσφέρει αργότερα.

Γιορτάζει ένα παιδί. Ένα κορίτσι.

Η αξία του δεν εξαρτάται από όσα θα γίνει, από όσα θα κατορθώσει, από όσα θα προσφέρει.

Είναι παιδί. Κι αυτό αρκεί για να είναι ιερό.

Ας αναρωτηθούμε, λοιπόν, τι θέση έχουν πραγματικά τα παιδιά μέσα στις κοινότητές μας. Και κυρίως τι συμβαίνει όταν η ασφάλεια ενός παιδιού έρχεται αντιμέτωπη με το κύρος ενός ενηλίκου.

Ο Χριστός υπήρξε συγκλονιστικά ξεκάθαρος. Όταν οι μαθητές του συζητούν ποιος είναι ο μεγαλύτερος, ανατρέπει τη λογική της εξουσίας: «Εἴ τις θέλει πρῶτος εἶναι, ἔσται πάντων ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος». Και αμέσως μετά παίρνει ένα παιδί, το στήνει ανάμεσά τους, το αγκαλιάζει και λέει: «Ὃς ἂν ἓν τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἐμὲ δέχεται» (Μάρκ. 9,35-37).

Το παιδί στο μέσον.

Όχι ο ισχυρός.

Όχι ο λειτουργός.

Όχι το κύρος του θεσμού.

Ο Χριστός δεν έβαλε «ἐν μέσῳ» την υπόληψη του ενηλίκου. Έβαλε το παιδί.

Και δεν σταμάτησε εκεί.

Για εκείνον που θα «σκανδαλίσει» έναν από αυτούς τους μικρούς, ο λόγος του γίνεται φοβερά αυστηρός:

«Ὃς δ᾽ ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων… συμφέρει αὐτῷ ἵνα κρεμασθῇ μύλος ὀνικὸς περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ καταποντισθῇ ἐν τῷ πελάγει τῆς θαλάσσης» (Ματθ. 18,6).

Δεν είναι λόγος που χαϊδεύει την ευθύνη του ενηλίκου.

Δεν ζητά πρώτα να προστατευθεί η υπόληψή του.

Είναι ένας λόγος τρομακτικής αυστηρότητας για την ευθύνη απέναντι στον μικρό και τον ευάλωτο.

Και ίσως χρειάζεται να θυμηθούμε τι σημαίνει εδώ «σκανδαλίζω». Όχι απλώς προκαλώ εντύπωση ή ενόχληση. Γίνομαι πρόσκομμα. Γίνομαι αιτία πτώσης. Τραυματίζω την εμπιστοσύνη του άλλου.

Αν λοιπόν ο ίδιος ο Χριστός μιλά με τέτοια αυστηρότητα για εκείνον που βλάπτει έναν μικρό, με ποιο δικαίωμα εμείς μετατρέπουμε την προστασία του παιδιού σε δευτερεύον ζήτημα για να διαφυλάξουμε το κύρος ενός ενηλίκου;

Και εδώ βρίσκεται αυτό που με βασανίζει: Τι ζητά η Εκκλησία από μια κοινότητα όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ή μια καταγγελία ότι ένα παιδί μπορεί να έχει τραυματιστεί από έναν ενήλικο;

Να φυλάξει τη φήμη του ενηλίκου;

Να φοβηθεί μήπως «σκανδαλίσει» την κοινότητα;

Να σωπάσει για να μη βλαφθεί η εικόνα της Εκκλησίας;

Ή να φυλάξει το παιδί;

Για μένα η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι μία: Να φυλάξει το παιδί.

Να το ακούσει.

Να το προστατεύσει.

Να μη μετατρέψει την αγωνία του σε φήμη που κυκλοφορεί από στόμα σε στόμα.

Να μην προδικάσει την ενοχή κανενός, αλλά και να μην κρύψει τίποτε κάτω από το χαλί.

Να ζητήσει θεσμική διερεύνηση από εκείνους που έχουν την αρμοδιότητα να την κάνουν.

Και, όταν υπάρχουν ενδείξεις πράξεων που ενδέχεται να είναι ποινικά κολάσιμες, να απευθυνθεί στις αρμόδιες αρχές. Η προστασία του παιδιού δεν μπορεί να εξαντλείται στην εσωτερική διαχείριση ενός θεσμού.

Γιατί άλλο η κατάκριση και άλλο η προστασία.

Άλλο η διαπόμπευση και άλλο η διερεύνηση.

Άλλο η χριστιανική συγχώρηση και άλλο η σιωπή απέναντι σε ένα πιθανό τραύμα.

Και όταν απέναντι σε έναν ενήλικο βρίσκεται ένα παιδί, η «μη κατάκριση» δεν μπορεί να μετατραπεί σε άλλοθι αδράνειας.

Ο ενήλικος έχει φωνή.

Έχει κοινωνική θέση.

Έχει τρόπους να υπερασπιστεί τον εαυτό του.

Κι αν είναι μάλιστα πρόσωπο κύρους ή πνευματικής εξουσίας, διαθέτει ακόμη περισσότερα μέσα.

Το παιδί συχνά δεν έχει τίποτε από αυτά.

Γι’ αυτό και η ευθύνη της κοινότητας γίνεται μεγαλύτερη.

Στο Γενέσιο της Θεοτόκου η Εκκλησία γιορτάζει μια ζωή που μόλις αρχίζει.

Και ίσως η σημερινή γιορτή μάς θυμίζει κάτι πολύ απλό, που οι μεγάλοι και οι θεσμοί καμιά φορά ξεχνούμε: κάθε παιδί που έρχεται στη ζωή είναι μια εμπιστοσύνη.

Δεν μας ανήκει.

Δεν υπάρχει για να προστατεύει τις βεβαιότητες, τις υπολήψεις και τις ισορροπίες των μεγάλων.

Εμείς οι μεγάλοι υπάρχουμε για να του εξασφαλίσουμε χώρο να μεγαλώσει χωρίς φόβο.

Και όταν ο Χριστός πήρε ένα παιδί και το έστησε «ἐν μέσῳ αὐτῶν», ίσως μας άφησε ένα κριτήριο πολύ πιο αυστηρό απ’ όσο θα θέλαμε: Όταν δεν ξέρουμε ποιον πρέπει να προστατεύσουμε πρώτα, ας κοιτάξουμε ποιον Εκείνος έβαλε στο κέντρο.

Συχνά όμως, συμβαίνει τούτο το παράξενο: για εκείνον που σκανδαλίζει τον μικρό ο Χριστός μιλά για μυλόπετρα· εμείς, όμως, συχνά φοβόμαστε περισσότερο μήπως «κατακρίνουμε» τον μεγάλο.

Ιωσήφ Βιβιλάκης 

Εικόνα: Γιώργος Κόρδης, Γεννέσιον της Θεοτόκου, Αυγοτέμπερα σε ξύλο, 40χ50 εκ. 2021.