Τι σημαίνει υγιής ενορία...

Τι σημαίνει υγιής ενορία, μονή, μητρόπολη κτλ. Μήπως τέλεια; Αυτό θα ήταν αφελής και ουτοπική προσδοκία. Βαθμοί υγείας και νοσηρότητας υπάρχουν σε κάθε ομάδα, όπως και σε κάθε άνθρωπο άλλωστε. Με την επίγνωση ότι όλοι νοσούμε μπορούμε να αποδεχθούμε και το εύλογο συμπέρασμα ότι και όλες οι ομάδες νοσούν σε κάποιο βαθμό, ως έργα των χειρών μας.

Είναι προφανές ότι κάθε ομάδα ή οργανισμός περιέχει μέλη με ποικίλους βαθμούς υγείας και νοσηρότητας. Αν ένας άνθρωπος δεν είναι εύκολο να χαρακτηρισθή αμιγώς ψυχικά υγιής ή νοσηρός, πολλώ μάλλον ένα σύνολο ανθρώπων. Αναμένεται λοιπόν να συνυπάρχουν τα υγιά με τα νοσηρά στοιχεία, το μίγμα των οποίων παρέχει πλήθος συμπεριφορών και εκβάσεων. Τότε ποια εκκλησιαστική ομάδα θα χαρακτηρίσουμε νοσηρή;

Αυτή στην οποία τα νοσηρά στοιχεία επικρατούν τόσο πολύ ώστε να δίνουν τον τόνο, κάτι που σημαίνει πως η ομάδα ή ο οργανισμός καταλήγει να συμπεριφέρεται ως σύνολο πρωτίστως με νοσηρούς τρόπους, παρά την ύπαρξη υγιών μελών, ακόμη και υγιών στάσεων σε κάποια ελάσσονα ζητήματα. «Όπως ένα άτομο δεν χαρακτηρίζεται διεστραμμένο από ένα στοιχείο μόνο, έτσι και ένας οργανισμός δεν είναι διεστραμμένος επειδή έχει μερικά διεστραμμένα μέλη... Χρειάζεται να εξετάσουμε σφαιρικά το σύστημα ώστε να διαπιστώσουμε αν χρωματίζεται ως όλον από ασυνείδητα διεστραμμένα στοιχεία» (Long, 2008, σ. 33-34).

Η σπουδή της υγείας και της αρρώστιας των εκκλησιαστικών ομάδων θα αποτελέσει το αντικείμενο του βιβλίου αυτού. Ένας λεπτομερής φωτισμός της λειτουργίας τους είναι απαραίτητος, επειδή δεν συμπίπτουν τα κριτήρια όλων μας για το τι συνιστά υγεία και τι αρρώστια. Αν, μάλιστα, κάποιος έχει περάσει πολλά χρόνια της ζωής του σε μια συγκεκριμένη εκκλησιαστική ομάδα, ενδέχεται να μην είναι καν σε θέση να αντιληφθή την αρρώστια της.

Πέρα από την δύναμη της συνήθειας ποικίλουν και οι αντιλήψεις. Για παράδειγμα, είναι αρκετό να αυξάνεται αριθμητικά μια ενορία ή μονή για να χαρακτηρισθή υγιής; Προφανώς όχι. Και όμως, αυτό το κριτήριο χρησιμοποιείται συχνά ως αδιάψευστος δείκτης προόδου. Πολλές φορές υγεία δεν σημαίνει κατ' ανάγκην αύξηση, η οποία ενδέχεται να εξαρτάται και από δημογραφικές παραμέτρους. Άλλωστε το αριθμητικό στοιχείο εξαρτάται και από την αναπτυξιακή πορεία (Steinke, 1996, σ. ix). Το κριτήριο της ποιότητας ως αριθμητικής ισχύος υποδηλώνει είτε απλουστευτική σκέψη είτε ναρκισσιστικά κίνητρα.

Μαθαίνοντας περισσότερα για τη νοσηρότητα ο αναγνώστης θα εξαγάγει οπωσδήποτε συμπεράσματα για το τι είναι υγεία. Ένας ενδιαφέρων ορισμός που έχει δοθή είναι ότι «υγιές ποίμνιο είναι αυτό που ενεργά και υπεύθυνα αντιμετωπίζει ή θεραπεύει τις δυσκολίες του, όχι αυτό που δεν έχει προβλήματα» (Steinke, 1996, σ. 10). Άλλωστε ο Χριστός ήλθε ακριβώς επειδή είμαστε ασθενείς· η τραγωδία έγκειται στη ανικανότητα ή απροθυμία μας να αναγνωρίσουμε την αρρώστια μας. Και η Εκκλησία δεν είναι αγία εξαιτίας μας αλλά εξαιτίας του Χριστού.

Ένας άλλος ορισμός εισάγει ως κριτήριο την σχέση με την πραγματικότητα. «Υγεία του οργανισμού μπορεί να θεωρηθή η ικανότητά του να αποτιμά με ακρίβεια αν οι αρχικές υποθέσεις για την σχέση του με το περιβάλλον συνεχίζουν να είναι ακριβείς καθώς τόσο ο οργανισμός όσο και το περιβάλλον εξελίσσονται. Για να τα βγάλει πέρα προσαρμοστικά πρέπει να αναπτύξει την ικανότητα α) να αποκτά έγκυρες πληροφορίες, β) να τις διαβιβάζει στα κατάλληλα σημεία του οργανισμού, γ) να κάνει τους αναγκαίους μετασχηματισμούς στην στρατηγική, τους στόχους και τα μέσα, δ) να μετρά τα αποτελέσματα» (Schein, 1985, σ. 87-88).

Με άλλα λόγια, η Εκκλησία, για να είναι όντως Εκκλησία, χρειάζεται να επικοινωνεί σωστά και με τον κόσμο που την περιβάλλει και με το εσωτερικό της, με εφόδιο τον ρεαλισμό, δηλαδή αποφεύγοντας να ζη 'στον δικό της κόσμο'.

-------------------▪︎-----------------▪︎-----------------

π. Βασίλειος Θερμός,

Σώμα θαμμένο και ζωηφόρο.